Ông Thuận, 69 tuổi, sụt 6 kg trong hai tháng nhưng không đi khám, đến viện cấp cứu vì đau dữ dội hạ sườn phải. Bác sĩ phát hiện ung thư gan với khối u 20 cm, bên trong có xuất huyết.

Suốt hai tháng, ông Thuận sụt 6 kg dù không chủ động giảm cân, ăn uống kém hơn trước. Nghĩ những thay đổi này do tuổi tác, ông chưa đi khám. Sau đó, ông bắt đầu đau âm ỉ vùng hạ sườn phải. Cơn đau kéo dài, tăng dần dù đã uống thuốc giảm đau tại nhà. Khi đau dữ dội, ông được gia đình đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) cấp cứu.

“Người bệnh nhập viện trong tình trạng đau dữ dội vùng hạ sườn phải, mệt lả, cơn đau tăng nhanh và không đáp ứng với thuốc giảm đau. Trước đó có sụt cân không rõ nguyên nhân và tiền sử viêm gan B mạn tính nhưng không theo dõi, điều trị”, bác sĩ CKI Phan Tuấn Trọng, khoa Cấp cứu, cho biết.

Các bác sĩ lập tức siêu âm tại giường, phát hiện một khối choán chỗ rất lớn, chiếm gần như toàn bộ gan phải. Khối có cấu trúc dày, không đồng nhất và có tín hiệu mạch máu bên trong, đồng thời chèn ép các tĩnh mạch gan và nhánh tĩnh mạch cửa. Chụp CT bụng bằng hệ thống máy 1975 lát cắt tiếp tục ghi nhận khối u kích thước khoảng 20 x 18 x 18 cm, chiếm phần lớn gan phải.

Khối u tăng quang mạnh, không đồng nhất ở thì động mạch, sau đó giảm tương đối mức độ bắt thuốc ở các thì sau và có hình ảnh vỏ bao. Trên nền người bệnh có viêm gan B mạn tính, các đặc điểm hình ảnh gợi ý nhiều đến ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Đáng chú ý, bên trong khối u có vùng xuất huyết lớn. Khối phát triển lồi ra ngoài bờ gan, chèn ép các cấu trúc mạch máu lân cận. CT đồng thời ghi nhận một lượng dịch nhỏ quanh gan.

Các bác sĩ hội chẩn khẩn giữa khoa Cấp cứu, chuyên khoa Tiêu hóa và đơn vị Can thiệp nội mạch. Với khối u lớn, đã xuất huyết và liên quan nhiều mạch máu, ưu tiên trước mắt là kiểm soát nguồn chảy máu và ổn định người bệnh.

Theo bác sĩ CKI Nguyễn Trung Đức, Đơn vị Can thiệp nội mạch, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, HCC là loại ung thư gan nguyên phát thường gặp nhất. Viêm gan B mạn tính là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh. Tình trạng nhiễm virus kéo dài có thể gây viêm, tổn thương gan và làm tăng nguy cơ phát triển ung thư. Ở những người thuộc nhóm nguy cơ, việc không tái khám và theo dõi định kỳ còn có thể khiến tổn thương gan hoặc ung thư không được phát hiện khi còn ở giai đoạn sớm.

“Với khối u gần 20 cm, thách thức không chỉ là cầm máu mà còn phải hạn chế tổn thương phần gan lành còn lại. Nếu nút mạch trên phạm vi quá rộng, đặc biệt ở người có bệnh gan nền, chức năng gan có thể suy giảm sau can thiệp. Vì vậy, chúng tôi ưu tiên tiếp cận chọn lọc nhánh mạch đang chảy máu để kiểm soát xuất huyết nhưng vẫn bảo tồn tối đa nhu mô gan còn hoạt động”, bác sĩ Đức cho biết.

Người bệnh được đưa đến phòng chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Từ động mạch đùi phải, bác sĩ đưa hệ thống ống thông đến động mạch gan để khảo sát các nhánh cấp máu cho khối u. Hình ảnh DSA cho thấy khối u nhận máu từ nhiều nhánh động mạch. Tại một nhánh mạch nuôi u, bác sĩ ghi nhận hình ảnh thoát thuốc, cho thấy tình trạng chảy máu đang hoạt động.

Bác sĩ luồn vi ống thông chọn lọc sâu vào nhánh mạch gây xuất huyết, tiếp cận sát vị trí chảy máu rồi tiến hành nút mạch. Cách tiếp cận này giúp tập trung tác động vào vùng mục tiêu, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến các nhánh động mạch cấp máu cho phần gan còn lành.

Hình ảnh DSA kiểm tra sau thủ thuật không còn ghi nhận thoát thuốc tại vị trí xuất huyết, cho thấy nguồn chảy máu đã được kiểm soát.

Theo bác sĩ Đức, nút mạch trong tình huống này trước hết nhằm kiểm soát xuất huyết. Sau khi tình trạng cấp cứu ổn định, người bệnh vẫn cần được đánh giá toàn diện về chức năng gan, mức độ lan rộng của khối u và tình trạng toàn thân để xác định giai đoạn bệnh, từ đó lựa chọn chiến lược điều trị tiếp theo.

Sau khoảng 90 phút can thiệp, ông Thuận được chuyển đến khoa Gây mê Hồi sức để tiếp tục theo dõi. Một ngày sau, cơn đau vùng hạ sườn phải giảm rõ, người bệnh ăn uống tốt hơn, có thể đi lại và sinh hoạt cá nhân. Khi tình trạng ổn định, ông được xuất viện và tiếp tục tái khám, điều trị theo kế hoạch của bác sĩ.

Theo bác sĩ Đức, ung thư gan giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện mơ hồ như mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân. Khi khối u phát triển lớn, người bệnh có thể đau tức hạ sườn phải, đầy bụng, sụt cân nhanh. Nếu khối u xuất huyết hoặc vỡ, cơn đau có thể xuất hiện đột ngột và dữ dội.

Người mắc viêm gan B mạn tính cần tái khám định kỳ để bác sĩ đánh giá hoạt động của virus, mức độ tổn thương gan và nguy cơ ung thư gan. Ở những người thuộc nhóm cần giám sát HCC, việc kiểm tra định kỳ giúp tăng khả năng phát hiện khối u khi còn nhỏ, từ đó có nhiều lựa chọn điều trị hơn.

*Tên của người bệnh đã được thay đổi