Lớn tuổi kèm đa nang buồng trứng, chị Thanh, 42 tuổi, điều trị vô sinh thứ phát thành công sau 8 năm mong con.

Những ngày đầu xuân, tại căn nhà nhỏ ở thành phố Lào Cai, con gái đầu lòng 12 tuổi của chị Thanh âu yếm bế em trai nhỏ. Chị Thanh mỉm cười mãn nguyện sau 8 năm mong con cùng hành trình vất vả nhiều lần từ Lào Cai xuống Hà Nội thực hiện thụ tinh ống nghiệm, theo dõi thai kỳ nguy cơ cao.

Bốn năm sau ngày cưới, chị Thanh mới có con đầu lòng. 3 năm sau, định sinh thêm con thì liên tiếp sảy và lưu thai 3 lần không rõ nguyên nhân. Định gác lại kế hoạch có thêm con, nhưng thấy con gái lủi thủi chơi một mình, họ lại quyết tâm từ Lào Cai xuống Hà Nội điều trị.

Ngày 3/3, tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, vợ chồng được thăm khám sức khỏe sinh sản, xét nghiệm tìm nguyên nhân thai lưu, sảy thai liên tiếp. BS.CKII Cao Tuấn Anh cho biết nguyên nhân khiến vợ chồng chị Thanh vô sinh 8 năm do chị đa nang buồng trứng khiến mang thai, giữ thai khó khăn, cần thụ tinh ống nghiệm để mang thai và theo dõi thai chặt chẽ.

Hội chứng buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) là dạng rối loạn chuyển hóa và nội tiết toàn thân, thường gặp ở khoảng 2,2-26,7% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (15-44 tuổi). Nồng độ androgen ở người mắc bệnh cao hơn bình thường gây rối loạn phóng noãn, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, khó thụ thai.

Hai vợ chồng thuận lợi trong việc thu noãn, lấy tinh trùng và thụ tinh ống nghiệm, tạo được 2 phôi ngày 5, 6 phôi ngày 6 chất lượng tốt và trữ đông. Phôi được nuôi trong hệ thống nuôi cấy Timelapse tích hợp phần mềm trí tuệ nhân tạo có khả năng đánh giá chất lượng phôi thai giúp bác sĩ lựa chọn chính xác phôi tốt ở giai đoạn phôi nang (phôi ngày 5), tăng cơ hội mang thai.

Bác sĩ canh niêm mạc tử cung tối ưu trước khi chuyển phôi tránh thất bại gây tốn kém và ảnh hưởng tâm lý người bệnh. Tuy nhiên, chị Thanh nôn nóng muốn chuyển phôi sớm, chu kỳ chuyển phôi đầu tiên không thành công và phải hủy một chu kỳ do niêm mạc tử cung mỏng. Tháng 4/2024, sau khi được dùng thuốc chuẩn bị niêm mạc kết hợp bơm rửa tụ dịch vết mổ, bác sĩ chuyển 1 phôi ngày 5 vào buồng tử cung chị Thanh. “Lúc biết có thai, tôi ôm chồng khóc”, chị Thanh nói, thêm rằng 8 năm chờ đợi quá dài.

Thai kỳ diễn biến phức tạp do buồng trứng đa nang, mẹ lớn tuổi tăng các nguy cơ sảy thai, mắc đái tháo đường thai kỳ và tiền sản giật, chị Thanh đếm từng ngày mong con được an toàn trong bụng mẹ.

Tuần 7 thai kỳ, chị Thanh ra dịch nâu và xuất huyết nhiều, được các bác sĩ tư vấn từ xa dùng thuốc nội tiết uống và đặt, hạn chế vận động để giữ thai. Tuần thai 14, bác sĩ trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội khám cho chị Thanh, phát hiện cổ tử cung ngắn, nguy cơ cao sảy thai. Chị được khâu vòng cổ tử cung để giữ thai ở tuần thai 22. Bốn tuần sau, bác sĩ chỉ định làm nghiệm pháp dung nạp đường huyết, phát hiện chị Thanh mắc đái tháo đường thai kỳ, cần điều trị bằng tiêm insulin cùng chế độ dinh dưỡng nghiêm ngặt.

Bác sĩ Tuấn Anh cho biết nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thai phụ đa nang buồng trứng mắc đái tháo đường thai kỳ cao gấp 3 lần bình thường. Khi đó, cơ thể sản xuất không đủ insulin chuyển hóa đường và lipid. Tình trạng đề kháng và thiếu insulin làm đường máu tăng cao làm tăng các nguy cơ dị tật thai, sảy thai, tiền sản giật, thai to…

Tuần 29, chị Thanh dấu hiệu huyết áp cao, protein trong nước tiểu, bác sĩ chỉ định uống thuốc huyết áp và theo dõi chặt chẽ. Huyết áp chị Thanh tăng cao lên đến 185/110 mmHg ở tuần thai 36, các bác sĩ Sản Phụ khoa nhận định đây là thời gian thai nhi đủ an toàn, chỉ định mổ bắt thai chủ động tránh sản giật gây tử vong cả mẹ và con. Cuối 2024, vợ chồng chị Thanh đón con trai nặng 3,2kg chào đời sau 8 năm mong con.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam đang đối mặt với thách thức mức sinh ngày càng thấp, trong khi tỷ lệ vô sinh thứ phát ngày càng gia tăng. Ước tính mỗi năm Việt Nam có khoảng 1 triệu cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn, tỷ lệ khoảng 7,7%. Đặc biệt, tình trạng vô sinh thứ phát (vô sinh sau một lần có thai) chiếm 3,8%. Tỷ lệ này đang tăng lên đến 15-20% sau mỗi năm và chiếm hơn 50% các cặp vợ chồng vô sinh. Có nhiều yếu tố dẫn đến tình trạng này như lối sống, tình trạng lập gia đình muộn, có con muộn.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính hơn 116 triệu phụ nữ toàn cầu mắc bệnh buồng trứng đa nang. Khoảng 2 triệu phụ nữ Việt Nam gặp tình trạng này với nhiều mức độ khác nhau và có khuynh hướng ngày càng tăng. Nhiều phụ nữ chưa được chẩn đoán, theo dõi và điều trị đúng mức.

Người mắc hội chứng buồng trứng đa nang không chỉ là nguyên nhân thưởng gặp gây vô sinh nữ, mà còn làm tăng nguy cơ đái tháo đường, tiền sản giật trong thai kỳ.

Mặc dù có khoảng 80 – 95% các ca vô sinh nữ được xác định có liên quan tới tình trạng buồng trứng đa nang, song điều đáng mừng tỷ lệ IVF thành công từ điều trị nguyên nhân buồng trứng đa nang tại IVF Tâm Anh khoảng 90%.

Bác sĩ Tuấn Anh nhấn mạnh hội chứng buồng trứng đa nang là một bệnh rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Các cặp đôi nên quan tâm khám tiền hôn nhân, phụ nữ khám tiền mang thai nhằm phát hiện sớm các nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản và điều trị kịp thời.