Khi khám béo phì, chị Hoàn (32 tuổi) bất ngờ khi phát hiện buồng trứng đã lão hóa hoàn toàn, gần như không còn trứng dự trữ như ngoài 50 tuổi.

Bước sang tuổi 32, chị Hoàn đối mặt với hàng loạt các vấn đề, cân nặng tăng quá mức khiến chị luôn mệt mỏi, da sạm nám khô ráp, tóc rụng, kinh nguyệt thất thường. Được bạn bè giới thiệu, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ) để điều trị giảm cân.

BS.CKI Võ Trần Nguyên Duy, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, chị Hoàn nặng 82kg, béo phì độ 2, mỡ nội tạng gấp đôi ngưỡng an toàn. Nhận thấy người bệnh có nhiều biểu hiện của lão hóa sớm như rụng tóc, da chùng nhão đàn hồi kém, khô ráp, có dấu hiệu mãn kinh, bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm dù tuổi còn trẻ, bác sĩ Duy khám kỹ hơn về nội tiết và chuyển hóa. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ estrogen của người bệnh rất thấp, dưới mức 10 pg/mL, thấp hơn mức ở độ tuổi mãn kinh.

Các chỉ số hormone nữ của chị rất bất thường: chỉ số hormone kích thích nang trứng (FSH) rất cao, vượt quá 40 IU/L trong khi ở độ tuổi 32, chỉ số này thường dao động trong khoảng từ 7,1 – 9,9 IU/L. Trong khi đó, nồng độ estrogen rất thấp dưới 10 pg/mL so với mức trung bình khoảng 300 pg/mL của phụ nữ ở độ tuổi sinh sản.

“Chỉ số dự trữ buồng trứng (AMH) của người bệnh dưới 0,5 ng/mL là mức vô cùng thấp, gần như không còn trứng dự trữ. Các dấu hiệu này cho thấy người bệnh bị suy buồng trứng gần như hoàn toàn”, bác sĩ Duy nói. Sau khi loại trừ các yếu tố nguyên nhân như hóa trị, xạ trị, tai nạn…, chị Hoàn được chẩn đoán suy buồng trứng nguyên phát do tự miễn. Đây là trường hợp ít gặp, xảy ra khi hệ miễn dịch tạo ra kháng thể tấn công nhầm mô buồng trứng, làm tổn thương các nang noãn và trứng bên trong.

Suy buồng trứng đã khiến nồng độ hormone estrogen, loại hormone nội tiết sinh dục nữ chính được sản xuất ở buồng trứng, giúp duy trì các đặc điểm giới tính nữ, điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, hỗ trợ thai kỳ, bảo vệ sức khỏe xương khớp, tim mạch và làn da bị suy giảm nghiêm trọng. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng lão hóa sớm cũng như các bệnh rối loạn lipid máu, béo phì, tiểu đường, tim mạch, loãng xương.

Bác sĩ Duy đã xây dựng liệu trình điều trị phối hợp vừa giảm cân vừa sử dụng liệu pháp thay thế hormone để bổ sung lượng estrogen thiếu hụt giúp người bệnh giảm các triệu chứng bốc hỏa, khô rát, bảo vệ niêm mạc tử cung.

Với sự hỗ trợ của thuốc ức chế thèm ăn, giảm năng lượng nạp vào kết hợp chế độ dinh dưỡng đủ chất, giàu protein nạc, rau xanh, trái cây và tập thể dục 30 phút mỗi ngày, trong tháng đầu tiên, chị Hoàn giảm 5kg. Tái khám sau 3 tháng tuân thủ đúng liệu trình giảm cân và liệu pháp thay thế hormone, chị Hoàn đã giảm được tổng 14kg, da căng bóng hơn, sạm nám, khô ráp giảm hẳn, hết rụng tóc. Mục tiêu của chị là giảm xuống còn 60kg.

Bác sĩ Duy tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, đây là trường hợp suy buồng trứng sớm do các chức năng của buồng trứng bị suy giảm, ngừng hoạt động, ngừng sản xuất trứng ở trước tuổi 40. Mặc dù liệu pháp thay thế hormone giúp hạn chế các triệu chứng về việc thiếu hụt estrogen nhưng không giúp người bệnh phục hồi được dự trữ buồng trứng.

“Khác với nam giới là tinh trùng sản sinh theo chu kỳ thì ở nữ giới số lượng trứng là “tài sản cố định” từ khi lọt lòng mẹ. Số lượng trứng giảm theo tiến trình phát triển và thoái hóa. Với trường hợp của chị Hoàn vẫn có thể có con bằng cách xin trứng, thụ tinh trong ống nghiệm”, bác sĩ Duy nói.

Suy buồng trứng và béo phì có tác động qua lại, việc thiếu hụt estrogen là yếu tố dẫn đến thừa cân, béo phì trong khi đó, béo phì cũng làm đẩy nhanh quá trình viêm mạn tính và stress oxy hóa, kết hợp với suy giảm nội tiết tố. Bác sĩ Duy khuyến cáo, nếu được chẩn đoán suy buồng trứng sớm, việc kiểm soát cân nặng càng trở nên quan trọng vì suy buồng trứng làm tăng nguy cơ loãng xương và bệnh tim mạch.

*Tên người bệnh đã thay đổi