Phát hiện nhân giáp từ lâu nhưng không điều trị, nay vùng cổ to dần, chị Trâm, 50 tuổi, đi khám phát hiện bướu giáp đa nhân có nguy cơ ác tính.

Một tháng trước, chị Trâm thấy vùng cổ to hơn bình thường, nuốt vướng và ấn đau. Gần 10 năm trước, chị được phát hiện nhân giáp nhỏ. Do không đau, không ảnh hưởng sinh hoạt nên chị không điều trị.

ThS.BS.CKI Phan Vũ Hồng Hải, Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, siêu âm phát hiện nhiều nhân giáp lớn nhỏ nằm rải rác khắp hai thùy giáp và eo giáp, nhân lớn nhất kích thước 25x20x20 mm. Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) xác định Bethesda nhóm II và III (nguy cơ ác tính dưới 20%). Hệ thống Bethesda là công cụ phân loại tế bào học giúp ước tính nguy cơ ác tính của nhân giáp, từ đó có hướng xử trí phù hợp. Bethesda I-II được đánh giá lành tính, Bethesda III-IV có dấu hiệu ác tính, Bethesda V-VI nguy cơ ác tính cao.

Ê kíp nhận định trường hợp chị Trâm đa số là nhân giáp lành tính, chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ phần tuyến giáp chứa nhân. Tuy nhiên, một số nhân có các hình ảnh đại thể bất thường như cấu trúc đặc, màu vàng lẫn nâu. Vì thế, bác sĩ quyết định sinh thiết lạnh, nếu xác định ác tính sẽ tiếp tục cắt bỏ phần thùy giáp chứa nhân để điều trị triệt căn trong một lần mổ, giúp bệnh nhân tránh được một cuộc phẫu thuật khác.

Bác sĩ tiến hành lấy nhân giáp cho bệnh nhân bằng phương pháp mổ thẩm mỹ, rạch đường rất nhỏ (khoảng 5 cm) theo nếp gấp ở cổ. Sau 60 phút, các mẫu bệnh phẩm được gửi sinh thiết lạnh, kết quả xác định ung thư biểu mô tuyến giáp thể nang.

Do nhân giáp ác tính nằm rải rác ở cả hai thùy, bác sĩ quyết định bóc tách, cắt toàn bộ tuyến giáp. Các dây thần kinh và mạch máu được bảo tồn, ngăn ngừa biến chứng chảy máu, khàn tiếng, thay đổi giọng nói, suy hô hấp… sau mổ. Chị Trâm xuất viện một ngày sau mổ.

Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy có bốn nhân giáp ác tính kích thước 7 mm, 7 mm, 13 mm và 16 mm, các nhân còn lại dạng phình giáp lành tính (tình trạng tuyến giáp phì đại bất thường). Tế bào ác tính xâm nhập vỏ bao và mỡ quanh tuyến giáp, bệnh nhân được lên phác đồ điều trị bổ trợ bằng i-ốt phóng xạ, đồng thời bổ sung hormone tuyến giáp suốt đời.

Ung thư tuyến giáp thể nang chiếm khoảng 10-15% các bệnh ung thư tuyến giáp. Đây là một trong những thể ung thư tuyến giáp biệt hóa, có đặc điểm phức tạp trong chẩn đoán và dễ bị nhầm lẫn với khối u lành tính. Bệnh có tiên lượng sống lâu dài rất cao, hơn 90% nếu được phát hiện và điều trị sớm.

Theo bác sĩ Hải, trường hợp chị Trâm là ví dụ điển hình cho những khó khăn trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp thể nang. Trước phẫu thuật, kết quả chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) xếp loại Bethesda III (AUS/FLUS), tức có tế bào bất thường nhưng chưa đủ cơ sở để khẳng định là ung thư.

Khác với ung thư tuyến giáp thể nhú thường có những dấu hiệu khá điển hình trên siêu âm, ung thư tuyến giáp thể nang rất dễ nhầm với nhân giáp lành tính. FNA cũng chỉ đánh giá hình thái tế bào học, trong khi muốn xác định ung thư thể nang, bác sĩ phải đánh giá xem tế bào có xâm lấn qua vỏ bao hoặc mạch máu hay không. “Do đó, nhiều trường hợp chỉ được xác định ung thư sau khi khối u được phẫu thuật và làm giải phẫu bệnh”, bác sĩ Hải cho biết.

Ở giai đoạn sớm, ung thư tuyến giáp thể nang thường không có triệu chứng, người bệnh tình cờ phát hiện khi siêu âm kiểm tra sức khỏe hoặc khám bệnh khác. Khi sờ thấy khối u hoặc có triệu chứng khó thở (do u chèn ép khí quản), khó nuốt (do u chèn ép thực quản), đau khi nuốt, khàn giọng hoặc thay đổi giọng nói, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, bệnh nhân đi khám thì ung thư đã ở giai đoạn tiến triển như trường hợp chị Trâm.

Bác sĩ Hải khuyến nghị, người có yếu tố nguy cơ gồm tiền sử gia đình, tiền sử bản thân mắc bệnh lý tuyến giáp (bướu tuyến giáp, viêm tuyến giáp, bệnh basedow, suy giáp…), thiếu i-ốt, uống rượu thường xuyên, hút thuốc lá, thừa cân – béo phì… nên khám tầm soát ung thư tuyến giáp định kỳ.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi