Hơn 20 năm chịu đựng những cơn đau dai dẳng ở chân phải mà không tìm được nguyên nhân, chị Đỗ Thị Loan (45 tuổi, Hải Phòng) chỉ thực sự được chẩn đoán chính xác khi đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Sau đó, chị được can thiệp hiệu quả bằng tiêm cồn tuyệt đối dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA).

Sau khi sinh con thứ hai năm 2005, chị Loan bắt đầu xuất hiện những cơn đau nhức ở chân phải. Ban đầu, cơn đau tái phát vài tháng một lần rồi ngày càng thường xuyên hơn. Nhiều năm đi khám và điều trị theo hướng bệnh lý cơ xương khớp nhưng triệu chứng không cải thiện.

Khi cẳng chân bắt đầu sưng phù, đau liên tục và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, chị quyết định lên Hà Nội, kiểm tra lại tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội để được thăm khám chuyên sâu.

Kết quả siêu âm Doppler mạch máu kết hợp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy người bệnh có ổ dị dạng mạch máu nằm trong cơ dép cẳng chân phải – một dạng dị dạng mạch máu bẩm sinh có lưu lượng thấp, rất khó chẩn đoán vì nằm sâu trong khối cơ.

“Dị dạng mạch máu lưu lượng thấp thường là các bất thường bẩm sinh của hệ tĩnh mạch. Nhiều trường hợp tổn thương đã tồn tại từ khi sinh ra nhưng chỉ biểu hiện triệu chứng khi bước vào tuổi trưởng thành hoặc sau những giai đoạn thay đổi nội tiết như dậy thì và mang thai. Do nằm sâu trong cơ, người bệnh thường chỉ có biểu hiện đau, sưng hoặc hạn chế vận động do chèn ép nên rất dễ bị nhầm với các bệnh lý thần kinh hoặc cơ xương khớp”, BS.CKII Nguyễn Thu Trang, Phó khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết.

Theo bác sĩ Trang, đối với các trường hợp dị dạng mạch lưu lượng thấp, cồn tuyệt đối là chất gây xơ có hiệu lực cao nhờ khả năng phá hủy trực tiếp lớp nội mô và tạo xơ hóa bền vững trong các khoang tĩnh mạch bất thường. Phương pháp sử dụng cồn tuyệt đối 99,5% làm chất gây xơ, pha với thuốc cản quang với tỷ lệ 60-70% bơm trực tiếp vào ổ tĩnh mạch dị dạng. Tuy nhiên, do tác dụng mạnh và nguy cơ ảnh hưởng đến mô lành nếu thuốc đi ra ngoài vùng điều trị nên kỹ thuật đòi hỏi chỉ định chặt chẽ và phải được thực hiện bởi ê-kíp có kinh nghiệm.

Êkíp thực hiện can thiệp cho chị Loan. Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền DSA, bác sĩ đưa kim chính xác vào búi dị dạng, chụp đánh giá cấu trúc tổn thương và các đường mạch máu dẫn lưu đến và đi trước khi điều trị. Việc kiểm soát giải phẫu và đường thoát của búi dị dạng giúp tối ưu hiệu quả điều trị, đồng thời hạn chế nguy cơ thuốc đi vào hệ mạch bình thường hoặc ảnh hưởng đến các mô xung quanh.

Chụp mạch và siêu âm sau can thiệp thấy phần lớn khối dị dạng đã huyết khối hoàn toàn, ngoài ra không ghi nhận huyết khối tĩnh mạch sâu hay tổn thương động mạch chi dưới cũng như các triệu chứng của tổn thương thần kinh. Người bệnh xuất viện sau một ngày và tái khám sau hai tuần trong tình trạng hết đau chân phải, cải thiện triệu chứng gần như hoàn toàn. “Từ hôm can thiệp đến nay tôi không còn đau chân, đi lại rất nhẹ nhàng” chị Loan chia sẻ khi tái khám.

Theo bác sĩ Trang, dị dạng mạch máu đa phần là do bẩm sinh, triệu chứng rất đa dạng tùy vị trí và kích thước tổn thương. Các dị dạng nằm nông dưới da thường dễ nhận biết nhờ khối mềm màu xanh tím, sưng to khi đứng lâu hoặc gắng sức. Trong khi đó, tổn thương nằm sâu trong cơ thường không có dấu hiệu đặc trưng bên ngoài, chủ yếu gây đau, sưng hoặc hạn chế vận động nên dễ bị nhầm với bệnh lý cơ xương khớp, thần kinh hoặc chấn thương. Vì phát triển chậm và nằm sâu trong mô, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi người bệnh bước vào tuổi thiếu niên hoặc trưởng thành.

Trước đây, dị dạng mạch máu trong cơ thường được chỉ định phẫu thuật. Tuy nhiên, do tổn thương lan tỏa và xen kẽ với các bó cơ nên việc bóc tách có thể gây mất máu nhiều, tổn thương thần kinh, suy giảm chức năng vận động và tỷ lệ tái phát cao. Hiện nay, sự phát triển của các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, can thiệp nội mạch và hệ thống DSA hiện đại đã mở ra hướng điều trị ít xâm lấn hơn, không phải mổ mở, thời gian nằm viện ngắn, phục hồi nhanh và vẫn bảo tồn tối đa mô lành.

Theo bác sĩ Trang, nhiều trường hợp đau chân mạn tính thường được nghĩ đến các bệnh lý cơ xương khớp hoặc thần kinh, trong khi nguyên nhân có thể xuất phát từ bệnh lý mạch máu. Vì vậy, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc không đáp ứng điều trị thông thường, người bệnh nên được đánh giá thêm về hệ mạch máu bằng siêu âm Doppler và các thăm dò cần thiết để có thể chẩn đoán và điều trị kịp thời.