Mắc bệnh cơ tim phì đại, anh Phát, 42 tuổi, thường xuyên chóng mặt, đánh trống ngực do nhịp tim nhanh bất thường, dọa đột tử.

Vài tháng trước, anh Phát đang làm việc thì ngất xỉu, mất ý thức, 5 phút sau mới hồi phục. Tình trạng này không lặp lại, nhưng kể từ đó anh hay chóng mặt, cảm giác tim đập loạn nhịp, hồi hộp. Anh đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết triệu chứng anh Phát gặp phải gợi ý bệnh lý rối loạn nhịp tim. Kết quả điện tâm đồ xác định tình trạng rối loạn nhịp, có những cơn nhanh thất ngắn, chẩn đoán anh bị nhịp nhanh thất. Đây là một loại rối loạn nhịp tim bất thường, khiến tim đập nhanh bất thường có nguy cơ ngất và đột tử. Ở người khỏe mạnh, nhịp tim khi nghỉ ngơi là từ 60–100 nhịp/phút. Bệnh nhân bị nhịp nhanh thất có nhịp tim lên tới 150–220 nhịp/phút.

Tiến hành các cận lâm sàng để tìm nguyên nhân khiến anh Phát bị nhịp nhanh trên thất, bác sĩ xác định anh mắc bệnh cơ tim phì đại không tắc nghẽn. Đây là căn bệnh di truyền do đột biến gen mã hóa protein của cấu trúc sarcomere cơ tim, khiến tâm thất trái dày và cứng hơn làm giảm thể tích chứa máu của tâm thất trái, từ đó giảm lượng máu bơm ra ngoài tim để đi nuôi cơ thể. Đây là nguyên nhân dẫn đến rung nhĩ, nhịp nhanh thất và khiến người bệnh xuất hiện triệu chứng mệt mỏi, đau ngực, phù phổi, khó thở kịch phát về đêm, ngất, tiền ngất, thậm chí đột tử.

Giáo sư Nhân nhận định, anh Phát từng ngất xỉu gây mất ý thức, chứng tỏ cơn nhịp nhanh thất đã diễn tiến đến mức khó kiểm soát, có thể khiến người bệnh tử vong bất cứ lúc nào. Vì thế, không thể điều trị bằng thuốc mà cần can thiệp đặt máy phá rung (ICD) để ổn định nhịp tim.

Anh Phát được gây tê tại chỗ, tỉnh táo và không đau trong suốt quá trình thủ thuật. Bác sĩ rạch đường nhỏ ở vùng ngực, đặt một dây dẫn vào tĩnh mạch gần xương đòn và dẫn nó vào tim. Đầu dây dẫn còn lại được kết nối với máy phá rung, sau đó đặt máy vào dưới da. Máy này gồm vỏ kim loại, pin và một máy tính nhỏ để theo dõi nhịp tim. Khi máy tính phát hiện nhịp tim không đều, nó sẽ truyền điện từ máy phát điện qua dây dẫn đến tim, tạo ra những cú sốc điện để đồng bộ hóa nhịp tim. Trong lúc can thiệp, mọi thao tác thực hiện đều đảm bảo độ chính xác rất cao để không xảy ra các tình huống xấu như rách tĩnh mạch, chạm động mạch hay chọc sâu vào phổi gây tràn khí, tràn máu. Thủ thuật hoàn tất sau 45 phút.

Nhịp tim anh Phát ổn định ở mức 65-70 lần/phút ngay sau can thiệp, không còn những cơn nhịp nhanh bất thường. “Tôi có thể yên tâm, không còn lo bị ngất xỉu  do tim ngưng đập đột ngột nữa”, anh chia sẻ khi được xuất viện vào ngày hôm sau.

Theo BS.CKII Nguyễn Văn Dương, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cơ tim phì đại là bệnh lý di truyền do đột biến gen, chính vì thế không có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Quan trọng là cần xác định tình trạng bệnh càng sớm càng tốt để có hướng điều trị kịp thời và ngăn ngừa biến chứng. Nếu gia đình có thành viên mắc bệnh, khuyến cáo những thành viên còn lại nên kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm bệnh lý.

Trường hợp anh Phát có hai con gái sinh đôi 19 tuổi, trong đó một em đã mất do đột tử không rõ nguyên nhân. Nay anh được chẩn đoán cơ tim phì đại, cô con gái còn lại được siêu âm tầm soát bệnh, kết quả cho thấy em cũng mắc bệnh lý này. Dự kiến em sẽ được can thiệp cấy máy phá rung để phòng ngừa đột tử do nhịp nhanh thất.

Dấu hiệu nhận biết bệnh cơ tim phì đại rất mập mờ, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Nhiều người trẻ xuất hiện cơn đau thắt ngực, chóng mặt, hoa mắt, choáng váng thoáng qua nhưng lại lầm tưởng do áp lực, căng thẳng hoặc vận động mạnh. Đây là điều kiện để bệnh trở nặng dẫn đến ngất xỉu, thậm chí đột tử do không phát hiện và điều trị kịp thời. Do đó, mỗi người nên tầm soát sức khỏe định kỳ. Khi có triệu chứng khó thở, nhất là khi gắng sức; đau nhói ngực, nhất là khi hoạt động thể lực; ngất xỉu – dấu hiệu báo hiệu rối loạn nhịp nhanh thất hoặc rung thất, có nguy cơ đột tử; đánh trống ngực, cần đi khám ngay.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi