Chị Hạnh, 51 tuổi, Việt kiều Mỹ, nghe kém hai tai hơn 40 năm nhưng không điều trị được tại Mỹ do chi phí cao, không bảo hiểm, vừa về Việt Nam cấy điện cực ốc tai thành công.

Chị Hạnh nghe kém dần ở cả hai tai từ năm 10 tuổi, được chẩn đoán nghe kém sau khi đã học ngôn ngữ, học nói (không phải điếc bẩm sinh), không rõ nguyên nhân, tai phải nặng hơn. Từ nhỏ, chị không đeo máy trợ thính, luôn trong trạng thái “căng tai” để tiếp nhận thông tin.

Hơn 30 năm trước, khi mới qua Mỹ, chị Hạnh đi khám, bác sĩ tại Mỹ khuyên chị nên đeo máy trợ thính tai trái để nghe được lâu hơn, tránh điếc cả hai tai. Thời điểm đó, cơ sở y tế này chưa triển khai cấy điện cực ốc tai. “Không có phương pháp điều trị, không có thuốc cải thiện, tôi gần như tuyệt vọng”, chị Hạnh nói. Chị đeo máy trợ thính ở tai trái, nhưng thính lực vẫn giảm dần. Càng ngày càng khó nghe, chị đeo thêm máy trợ thính ở tai phải.

Khi kỹ thuật cấy điện cực ốc tai đã được áp dụng rộng rãi, năm 2020, chị Hạnh được bác sĩ tư vấn chi phí 150.000 đô (khoảng 3,7 tỷ Việt Nam) cho một ca phẫu thuật. Phương pháp này chi trả bảo hiểm y tế do Chính phủ cấp như Medicare (bảo hiểm liên bang cho người từ 65 tuổi trở lên và một số người khuyết tật), Medicaid (chương trình liên bang-tiểu bang cho người thu nhập thấp), và bảo hiểm y tế tư nhân (do cá nhân hoặc người sử dụng lao động mua).

Chị Hạnh không có những loại bảo hiểm này. “150.000 đô là quá sức với tôi”, chị Hạnh nói. Tiếp tục tìm hiểu kỹ thuật này tại Việt Nam, chị nhận ra, cùng một phương pháp, cùng thiết bị điện cực nhưng chi phí chỉ bằng ⅓ so với Mỹ.

Giữa năm ngoái, chị Hạnh về Việt Nam, đến gặp GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM để khám và hỏi về cấy điện cực ốc tai.

Kết quả đo thính lực đồ tại bệnh viện ghi nhận chị Hạnh nghe kém sâu tai phải, nghe kém hỗn hợp trung bình nặng tai trái. Kết quả CT scan xương thái dương không ghi nhận bất thường. Kết quả chụp MRI không có bất thường hình dạng và tín hiệu nhu mô não. “Người bệnh mất thính lực sâu, dây thần kinh thính giác và ốc tai không dị dạng, không vôi hóa, não không tổn thương, dây thần kinh số 8 bình thường, có thể cấy điện cực ốc tai để phục hồi thính lực”, giáo sư Chung Thủy nói.

Sau lần khám này, chị Hạnh trở lại Mỹ, thường xuyên gửi email trao đổi với Giáo sư Chung Thủy về bệnh tình, chi phí, khả năng hồi phục sau phẫu thuật… Tháng 7 năm nay, chị Hạnh quyết định về Việt Nam cấy điện cực ốc tai. Chị Hạnh gặp không ít sự phản đối của người quen, kể cả khi chuẩn bị bước vào ca mổ. “Nhưng tôi vẫn kiên định, quyết tâm điều trị đến cùng. Niềm tin và khao khát tìm lại thính lực trong tôi lớn hơn mọi lời can ngăn”, chị Hạnh nói.

Giáo sư Chung Thủy sử dụng kính vi phẫu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đặt điện cực đa kênh vào ốc tai chị Hạnh. Êkip kiểm tra trở kháng điện cực và đo phản ứng thần kinh thính giác. Kết quả 22 điện cực bên trong tiếp nhận hoàn toàn tín hiệu từ bộ xử lý bên ngoài, đáp ứng thần kinh ổn định. Hậu phẫu, sức khỏe chị Hạnh ổn định, được xuất viện sau 3 ngày hậu phẫu. Tái khám sau 1 tuần, vết mổ lành thương tốt.

Một tháng sau, chị Hạnh được gắn bộ xử lý âm thanh bên ngoài và kích hoạt thiết bị. Kết quả chị đáp ứng dây thần kinh thính giác tốt, nghe và cảm nhận được âm thanh nhỏ đến tiếng vỗ tay lớn. Sau đó, chị được học nhận diện và phân biệt âm thanh thông qua điện cực với giáo viên chuyên biệt. “Do chị Hạnh đã có ngôn ngữ trước đó, nghe và hiểu khi dùng máy trợ thính trước đó nên việc học ngôn ngữ sau khi cấy điện cực ốc tai sẽ nhanh và thuận lợi hơn”, giáo sư Chung Thủy nói. Ngoài giờ học với giáo viên, chị Hạnh về Đà Nẵng thăm họ hàng sau nhiều năm xa cách.

Theo Forbes, tổng chi phí cấy ghép ốc tai điện tử dao động từ 50.000 đến 100.000 đô la (hơn 2,6 tỷ đồng Việt Nam), bao gồm phẫu thuật, thiết bị, nằm viện, lập trình sau mổ và trị liệu ngôn ngữ. Chi phí thực hiện ở bệnh viện đắt hơn ở trung tâm phẫu thuật, lên đến 120.000 đến 150.000 đô la.

Tổng chi phí phẫu thuật gồm thiết bị điện cực máy bay đi lại, sinh hoạt chị Hạnh trả tại Việt Nam chưa đến 37.000 đô (hơn 900 triệu đồng). “Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đây là người nước ngoài đầu tiên về Việt Nam cấy điện cực ốc tai”, giáo sư Chung Thủy nói.

GS Chung Thủy cho biết, điện cực ốc tai không truyền âm thanh như tai bình thường mà là tín hiệu điện tử được mã hóa. Âm thanh được micro thu nhận, mã hóa và truyền đến bộ phận cấy dưới da. Tại đây, chúng được giải mã thành tín hiệu điện tử, truyền đến các điện cực để kích thích dây thần kinh. Não phân tích và tiếp nhận các tín hiệu này thành âm thành, mỗi điện cực xử lý các tần số âm thanh khác nhau. Vì vậy, người bệnh cần luyện tập để não làm quen, giải mã và phân biệt âm thanh.

Cấy ốc tai điện tử được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận từ những năm 1980, áp dụng rộng rãi trên thế giới từ năm 1990. Việt Nam tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật, thực hiện ca đầu tiên năm 1998 tại Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM.

“Hơn 20 năm từ ca cấy điện cực ốc tai đầu tiên đến nay, Việt Nam đã cập nhật và triển khai những kỹ thuật cấy điện cực ốc tai đạt chuẩn quốc tế, sử dụng thiết bị từ các hãng lớn tương đương thiết bị sử dụng cho bệnh nhân ở các trung tâm y tế lớn trên thế giới. Ngoài phẫu thuật, công tác phục hồi thính giác, lập trình thiết bị và trị liệu ngôn ngữ cũng đã phát triển”, GS Chung Thủy (Nguyên Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM) nói.