D. 15 tuổi, điếc sâu hai tai bẩm sinh do biến chứng khi mẹ nhiễm virus Rubella (sởi Đức) thai kỳ, được bác sĩ cấy điện cực ốc tai để hồi phục thính lực.

15 năm trước, lúc N.H.D. được 12 tuần tuổi trong bụng mẹ, mẹ em (chị V.T.K., hiện 42 tuổi, Vĩnh Long) không may bị nhiễm virus Rubella. Kết quả siêu âm ghi nhận thai nhi phát triển bình thường, không có dấu hiệu dị tật. Suốt những tháng ngày sau đó, chị K. chỉ có một nguyện cầu: con sinh ra khỏe mạnh. Ngày D. chào đời, chị thấy con đầy đủ hình hài. Những giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên má chị.

Tuy nhiên, khi 3 tháng tuổi, D. không phản ứng với âm thanh, không giật mình khi nghe tiếng động lớn, chị K. bắt đầu lo lắng. Chị thử nhiều cách trong vài tháng liên tục, như để con nằm ở giường, đứng ở cửa nói tiếng lớn, nhưng D. không phản ứng

Linh cảm chẳng lành, chị K. vội đưa D. đến TP.HCM khám, đo thính lực. Bác sĩ chẩn đoán D. bị điếc sâu hai tai, do biến chứng nhiễm virus Rubella thai kỳ. Tim chị thắt lại.

“D. là con thứ hai, bé đầu tiên hoàn toàn bình thường. Gia đình cũng không có ai khiếm thính. Biến chứng nhiễm virus Rubella thai kỳ đã khiến D. thiệt thòi rất nhiều từ lúc chào đời”, chị K. nói.

D. đeo máy trợ thính và học ngôn ngữ ký hiệu cùng các bạn khiếm thính từ nhỏ. Hai vợ chồng chị K. cũng học ngôn ngữ ký hiệu để giao tiếp cùng con, thường xuyên nói chuyện với con qua máy trợ thính. “Khi bé đeo trợ thính, gọi tên con, con nghe và hiểu được; đồng thời cũng tập cho con nói những từ đơn giản như ba, mẹ”, chị K. kể.

Đến nay, D. đã có thể nói bập bẹ từ “ba”, “mẹ” và giao tiếp với mọi người thông qua bảng điện tử. Mỗi khi muốn diễn đạt điều gì, D. cẩn thận viết lên màn hình, rồi lại xóa đi để viết tiếp.

Từ khi con 1 tuổi, chị K. đã tìm hiểu về phẫu thuật cấy điện cực ốc tai để hồi phục thính lực cho con nhưng chi phí lúc đó cao, vượt ngoài khả năng tài chính của gia đình. Cho đến bây giờ, khi nhắc lại, chị vẫn ao ước có đủ điều kiện để cấy điện cực ốc tai khi con 1-2 tuổi để con nghe nói được từ sớm. Đến nay, sau 15 năm, gia đình chị K. đủ chi phí để con được phẫu thuật cấy điện cực ốc tai. Tham khảo ở một số cơ sở y tế, chị quyết định chọn Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM vì chi phí và dịch vụ phù hợp với nhu cầu.

Theo ThS.BS.CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, D. đã từng nghe âm thanh khi sử dụng máy trợ thính, nói được một số từ nên sau khi cấy ốc tai, bé có thể nhận diện và cảm nhận âm thanh xung quanh ở mức độ nhất định và phục hồi một phần khả năng giao tiếp bằng lời nói. Đồng thời cần sự hỗ trợ của giáo viên chuyên biệt, đồng hành cùng gia đình để D. làm quen với âm thanh mới.

“Trẻ em từ 12 tháng tuổi, người lớn, kể cả người lớn tuổi đều có thể cấy điện cực ốc tai. Tuy nhiên, phương pháp này nên thực hiện càng sớm càng tốt để trẻ được tiếp xúc với âm thanh trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ, cải thiện đáng kể khả năng nghe và nói”, bác sĩ Hằng nói.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM – trưởng ekip phẫu thuật cấy điện cực vào tai phải cho D.

Ekip sử dụng kính vi phẫu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để khoan xương chũm mở sào bào thượng nhĩ, tiếp cận cửa sổ tròn trong tai một cách chính xác, đảm bảo không gây tổn thương đến các cấu trúc giải phẫu quan trọng như dây thần kinh mặt hay màng não. GS Chung Thủy đưa điện cực đa kênh vào ốc tai, đảm bảo từng tiếp điểm nằm đúng vị trí để tối ưu hóa sự kích thích thần kinh thính giác.

Ekip kiểm tra trở kháng điện cực và đo phản ứng thần kinh thính giá. Kết quả 22 điện cực bên trong tiếp nhận hoàn toàn tín hiệu từ bộ xử lý bên ngoài, đáp ứng thần kinh ổn định và không có hiện tượng từ chối điện cực.

Ekip bác sĩ vỗ tay mừng cuộc phẫu thuật cho D. thành công. Khi tín hiệu điện cực đáp ứng tốt, là dấu hiệu chắc chắn rằng khi thiết bị cấy ghép được kích hoạt, D. sẽ bắt đầu cảm nhận được âm thanh – một bước ngoặt quan trọng, mở ra thế giới âm thanh mới cho em.

Sức khỏe ổn định, D. xuất viện sau 4 ngày. Tái khám 1 tuần sau đó, vết mổ lành thương tốt. Một tháng sau, tại phòng khám, D. được gắn bộ xử lý âm thanh bên ngoài và kích hoạt thiết bị.

GS Chung Thủy nhẹ nhàng gõ tiếng trống, lắc chiếc chuông nhỏ. Đôi mắt D. sáng lên, em chớp mắt rồi giơ tay, báo hiệu đã nghe thấy âm thanh. Đó là những thanh âm đầu đời mà D. trực tiếp cảm nhận được, không phải là âm thanh khuếch đại từ máy trợ thính.

D. tiếp tục hành trình mới với sự đồng hành của gia đình và các giáo viên chuyên biệt. Em được hướng dẫn cách lắng nghe, phân biệt âm thanh và dần học cách phát âm. “Thường sau khoảng 1 – 2 năm, bệnh nhân kiên trì luyện tập sẽ nghe và nói được”, GS Chung Thủy nói.