Anh Thái, 39 tuổi, khớp gối hư hỏng nặng do khối u gây hủy xương; trải qua ba ca mổ trong hai tháng, kết hợp thay khớp gối chuyên dụng để hồi phục vận động.

Sau một lần chơi thể thao, vùng đùi – gối chân phải của anh Thái xuất hiện những cơn đau bất thường. Dù được điều trị bằng thuốc nhưng tình trạng không cải thiện, anh được chụp MRI và phát hiện có khối u trong xương ở vùng đầu dưới xương đùi phải. Người bệnh được phẫu thuật nạo bướu và trám xi măng sinh học để lấp đầy vùng khuyết hổng. Tuy nhiên, ngay trong thời gian dưỡng bệnh sau lần mổ đầu tiên, vùng gối của anh Thái xuất hiện các cơn đau, nổi sưng u vị trí khối u trước đây.

Kết quả mổ giải phẫu bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận khối u đại bào xương giàu tính hủy xương. Đây là bệnh lý rất dễ tái phát và có thể phá hủy các cấu trúc khớp liên quan, nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh nguy cơ cao gãy xương bệnh lý, hư khớp gối vĩnh viễn, không giữ được chức năng và sự toàn vẹn chân.

TS.BS Văn Đức Minh Lý, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, nhận định đây là một ca bệnh khó vì khối u tái phát đã phá hủy phần lớn cấu trúc xương khớp vùng đầu dưới xương đùi từ bên trong và xâm lấn ra mô mềm bên ngoài. Khối u còn nằm ở vị trí nguy hiểm, gần các bó mạch – thần kinh quan trọng vùng khoeo. Nếu khối u xâm lấn các cấu trúc này ảnh hưởng nhiều đến khả năng bảo tồn chi khi phẫu thuật khối u.

Sau khi xác định loại bệnh tái phát cũng như thực hiện các bước chuẩn bị, anh Thái bước vào ca phẫu thuật thứ 3 để xử lý khối u tái phát và thay khớp gối. Khối u gây hủy xương khoảng 7 cm theo chiều dài từ khớp gối, tuy nhiên để ngăn ngừa nguy cơ tái phát, bác sĩ phải cắt rộng đến 10 cm, loại bỏ tối đa mô bướu và khối xi măng từ ca phẫu thuật trước. Điều này khiến chân phải khuyết một đoạn xương lớn và mất chức năng khớp gối. Để giữ lại chân và khả năng vận động cho người bệnh, bác sĩ tiếp tục thay khớp gối nhân tạo cỡ lớn Megaprosthesis.

“Đây là lần đầu tiên Bệnh viện Tâm Anh sử dụng loại khớp chuyên dụng này”, bác sĩ Lý nói, thêm rằng khác với các loại khớp nhân tạo thông thường chỉ thay thế bề mặt sụn khớp và sụn chêm bị mài mòn thoái hóa, khớp Megaprosthesis có khả năng thay thế cả đoạn xương mang khối u bị cắt bỏ. Điều này tạo điều kiện cho bác sĩ cắt bỏ khối u triệt để hơn mà vẫn bảo tồn chi thể cho người bệnh thay vì phải mổ hàn cứng khớp gối hay cắt cụt chi như các biện pháp truyền thống trước đây.

Trong khi thay khớp, bác sĩ cố định chắc chắn các thành phần của khớp Megaprosthesis vào ống tủy của đoạn xương lành còn lại bằng xi măng sinh học. Sau đó, kiểm tra độ vững của khớp và sự cân bằng phần mềm trước khi khâu đóng vết mổ. Nhờ kế hoạch phẫu thuật chi tiết, anh Thái không cần trải qua thêm các bước lấy xương, ghép xương, hàn khớp nên ít đau sau mổ và có thể tập vật lý trị liệu ngay ngày đầu tiên.

Tái khám sau 2 tuần phẫu thuật, anh Thái đi lại dễ dàng với nạng hỗ trợ, co duỗi khớp gối tự nhiên, vận động không bị giới hạn và không đau.

Bác sĩ Lý cho biết, u đại bào xương không phải là hiếm gặp nhưng một số trường hợp khó chẩn đoán vì các dấu hiệu bệnh không đặc trưng, diễn tiến trong âm thầm. Khi bệnh phát triển, khối u tăng nhanh về kích thước, bắt đầu xâm lấn và phá hủy cấu trúc xương khớp liên quan, gây đau, hạn chế vận động, thậm chí là gãy xương bệnh lý.

Trong trường hợp khối u tái phát, tiến triển phá hủy cấu trúc xương khớp liên quan, các phương pháp điều trị bảo tồn như nạo bướu, ghép xương… trở nên kém hiệu quả. Lúc này, thay khớp megaprothesis chuyên dụng sau phẫu thuật cắt rộng triệt để khối u là lựa chọn tối ưu. Megaprothesis là khớp nhân tạo được thiết kế riêng cho từng loại bệnh, có thành phần cấu trúc khớp – đoạn nối đặc biệt, giúp phục hồi chi thể và có thể tùy chỉnh cân bằng chiều dài chi, giúp lấy lại chức năng chi thể nhiều nhất có thể. Tuy nhiên, phương pháp điều trị này khá tốn kém và nguồn khớp chuyên dụng cũng chưa phổ biến nhiều. Do đó, khi phát hiện các dấu hiệu bất thường ở xương khớp hoặc nghi ngờ có u bướu ở tay, chân… người bệnh nên đi khám chuyên khoa Bướu Cơ xương khớp. Tầm soát chẩn đoán và điều trị sớm bằng các phương pháp phù hợp giúp loại bỏ được khối u, tăng khả năng bảo tồn được chi thể.