4 năm sau khi sinh con đầu, chị Xuyên, 37 tuổi, vô sinh thứ phát do suy kiệt buồng trứng song sinh con thứ hai thành công nhờ thụ tinh ống nghiệm từ một phôi thể khảm.

“Tôi không thể tin mình thực sự đã ‘hết trứng’ khi mới chỉ sinh một bé”, chị Xuyên nói hôm 24/2, sau khi được chẩn đoán suy giảm dự trữ buồng trứng vào 4 năm trước.

Sinh con đầu lòng năm 2018, chị Xuyên từng có thai 2 lần liên tiếp vào năm 2022 nhưng đều bị thai lưu ở tuần thứ 6, đi khám sức khỏe sinh sản, phát hiện suy buồng trứng. Không từ bỏ mong muốn sinh con bằng trứng tự thân hai vợ chồng cố gắng mang thai tự nhiên song không thành. Sau khi vượt quãng đường gần 2000 km vào TP.HCM điều trị vô sinh bằng thụ tinh ống nghiệm song không thu được noãn, chị Xuyên quay trở lại Hà Nội, tìm đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh).

BS.CKII Cao Tuấn Anh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết chỉ số dự trữ buồng trứng (AMH) của chị Xuyên chỉ còn 0,756 ng/mL, trong khi chỉ số hormone kích thích nang noãng (FSH) tăng cao đến 40 IU/L, tương đương phụ nữ mãn kinh. Bác sĩ chẩn đoán chị Xuyên vô sinh thứ phát do suy kiệt buồng trứng sớm không xác định được nguyên nhân.

Suy buồng trứng sớm (còn gọi suy buồng trứng nguyên phát) là tình trạng các chức năng của buồng trứng ngừng hoạt động trước 40 tuổi. Triệu chứng thường gặp của người bệnh là không có kinh nguyệt kéo dài 4-6 tháng, nồng độ hormone FSH tăng cao còn nồng độ estradiol giảm. Ngoài ra, ở những người phụ nữ lớn tuổi như chị Xuyên không chỉ giảm số lượng trứng mà còn ảnh hưởng đến chất lượng trứng, làm tăng nguy cơ phôi bất thường nhiễm sắc thể, dẫn đến khó làm tổ hoặc thai lưu sớm. “IVF thường là lựa chọn phù hợp nhằm giảm nguy cơ sảy thai tái diễn ở nhóm bệnh nhân này”, Bác sĩ Tuấn Anh nói.

Theo Bác sĩ Tuấn Anh, với những trường hợp này, gom noãn tích lũy nhiều chu kỳ là phương án duy nhất để hai vợ chồng có cơ hội sinh con bằng trứng của mình. Chị Xuyên bắt đầu thực hiện kích trứng lần đầu tiên tại IVF Tâm Anh vào năm 2024, với phác đồ nhẹ, chu kỳ tự nhiên và gom noãn qua 4 chu kỳ kéo dài một năm. Sau 4 lần kích trứng thu được 4 phôi nhưng 3 phôi bất thường, chỉ có một phôi thể khảm mức độ 50%, mức độ trung bình theo khuyến cáo mới nhất của Hiệp hội chẩn đoán di truyền tiền làm tổ thế giới (PGDIS). Chỉ có một cơ hội chuyển phôi, các bác sĩ phải khảo sát kỹ vòi trứng, buồng tử cung, niêm mạc để đảm bảo phôi làm tổ thành công.

Giữa tháng 3/2025, chị Xuyên được chuẩn bị niêm mạc tử cung đủ điều kiện, chuyển hai phôi sau rã đông vào lòng tử cung. May mắn, chị đậu thai ngay, kiểm tra chọc ối làm chẩn đoán trước sinh vào tuần thai thứ 17 kết quả bình thường. Tháng 1 năm 2026, bé gái nặng 2,9 kg chào đời khỏe mạnh.

Tình trạng vô sinh ở các cặp vợ chồng từng sinh con được gọi là vô sinh thứ phát. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ vô sinh thứ phát tại Việt Nam đang gia tăng đến 15-20% sau mỗi năm và chiếm hơn 50% các cặp vợ chồng vô sinh.

Tại IVF Tâm Anh Hà Nội, bệnh nhân vô sinh thứ phát chiếm khoảng 65% trường hợp vô sinh đang điều trị, chủ yếu 35-45 tuổi. Tùy nguyên nhân và tình trạng bệnh, họ được chỉ định các phương pháp phù hợp như bơm tinh trùng vào tử cung (IUI) với tỷ lệ thành công khoảng 25%, hoặc thụ tinh trong ống nghiệm với tỷ lệ thành công lên đến 65%.

Bác sĩ Tuấn Anh, cho hay có nhiều nguyên nhân gây vô sinh thứ phát phổ biến ở nữ giới, bao gồm rối loạn rụng trứng, mắc bệnh lý buồng tử cung, vòi trứng, tiền sử nạo phá thai… Ngoài ra, khả năng sinh sản của phụ nữ có xu hướng suy giảm từ sau tuổi 30 và giảm rõ rệt khi bước sang tuổi 40. Ở nhóm tuổi này, phụ nữ thường đối mặt với nhiều vấn đề ảnh hưởng đến chức năng sinh sản như dự trữ buồng trứng thấp, chất lượng noãn kém, số lượng noãn thu được ít, thậm chí phải sử dụng noãn hiến tặng; do đó số phôi tạo ra hạn chế, làm giảm cơ hội mang thai.

Hội chứng suy buồng trứng sớm ảnh hưởng đến khoảng 1-2% phụ nữ dưới 40 tuổi và thậm chí ít hơn ở phụ nữ dưới 30 tuổi (khoảng 0,1%). Khoảng 4-10% trường hợp có thể thụ thai tự nhiên và khoảng 20% kích thích rụng trứng thành công.

Tại IVF Tâm Anh Hà Nội, việc ứng dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản tiên tiến giúp tối ưu cơ hội điều trị ngay cả ở những bệnh nhân suy kiệt buồng trứng. Trong nhiều trường hợp, dù chỉ thu được vài noãn, thậm chí 2-3 noãn ở người bệnh cạn kiệt buồng trứng, chuyên viên phôi học vẫn có thể thụ tinh, nuôi cấy phôi, mục tiêu tạo được ít nhất một phôi ngày 3 hoặc ngày 5 chất lượng tốt. Kỹ thuật trữ noãn, gom noãn nhiều chu kỳ nâng cao tỷ lệ IVF thành công, tăng cơ hội có con bằng trứng của chính mình.

Bác sĩ Tuấn Anh, lưu ý dấu hiệu của suy buồng trứng sớm thường giống mãn kinh, ví như rối loạn kinh nguyệt thời gian dài, lượng kinh không đều, bốc hỏa, chóng mặt và buồn nôn, ham muốn tình dục giảm, hoặc đôi khi không có triệu chứng. Phụ nữ khi có các triệu chứng bất thường hoặc thời gian mong con kéo dài trên một năm (hoặc trên 6 tháng với người trên 35 tuổi) nên đến Trung tâm Hỗ trợ sinh sản để được khám và điều trị sớm. Trường hợp chưa kết hôn nên cân nhắc trữ trứng để bảo tồn khả năng sinh sản trong tương lai.

Các yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị hỗ trợ sinh sản, đặc biệt trong IVF, là tuổi của người phụ nữ, thời gian và nguyên nhân vô sinh. Do đó, vợ chồng kết hôn một năm (hoặc 6 tháng nếu người vợ ngoài 35 tuổi) chưa có thai nên khám sức khỏe sinh sản sớm để được bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, hiệu quả. Với những cặp vợ chồng muốn có thêm con thứ hai nên giữ khoảng cách sinh 3-5 năm. Vợ chồng từng sinh con, sau một năm quan hệ tình dục đều đặn mà không có thai trở lại (hoặc 6 tháng nếu người vợ ngoài 35 tuổi) nên đến trung tâm hỗ trợ sinh sản để khám, điều trị sớm.