Anh Kha, 33 tuổi, tai nạn đứt cơ mặt, đứt cơ cắn, đứt ống tuyến mang tai, trải qua ca phẫu thuật cam go để bảo tồn dây thần kinh số 7.

Anh Kha bị miếng vỡ chai thủy tinh chém vào góc mặt hàm trái, được đưa vào cấp cứu tại bệnh viện địa phương. Tại đây, anh được sơ cứu, khâu vết thương cầm máu và nhập viện theo dõi. Sau 6 ngày, tình trạng không cải thiện, vết thương đau hơn, anh được chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Cố vấn Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết, khi nhập viện vết thương vùng má trái của anh Kha có kích thước lớn 18 cm, sưng nề, theo dõi viêm mô tế bào. Nước bọt từ vết thương chảy liên tục, không ngừng, đặc biệt khi ăn, phải dùng khăn hứng. Bác sĩ nghi ngờ người bệnh bị đứt ống tuyến mang tai, vùng có phân nhánh của dây thần kinh số 7 nên nguy cơ cao gây tổn thương, liệt cơ vận động vùng mặt.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (chụp CT) ghi nhận phù nề, khuyết mô dưới da vùng góc hàm trái. Anh Kha được chỉ định phẫu thuật để thám sát, đánh giá cụ thể vết thương, tìm tổn thương, tái tạo phục hồi. Bác sĩ chọn mở theo vết thương cũ vì không muốn tạo thêm đường mổ mới, tránh để lại sẹo trên mặt người bệnh dù cách này khó xác định dây thần kinh số 7 hơn.

Giáo sư Chung Thủy cho biết, tuyến mang tai là tuyến nước bọt lớn nhất, hai tuyến còn lại là tuyến dưới hàm, tuyến dưới lưỡi. Tuyến mang tai liên quan mật thiết với dây thần kinh mặt (dây 7), tĩnh mạch cảnh ngoài và các nhánh của động mạch cảnh ngoài. Sau khi ra ngoài hộp sọ, dây thần kinh số 7 xuyên qua và chia nhánh trong tuyến mang tai trước khi đến các cơ vùng mặt. “Nếu không xác định chính xác dây thần kinh số 7, việc cắt tuyến mang tai trong tình trạng viêm dính, phù nề dễ khiến dây thần kinh tổn thương, nguy cơ liệt mặt”, giáo sư Chung Thủy nói.

Khi mở vết thương, ê-kíp ghi nhận người bệnh đứt cơ mặt, vết thương chỉ được khâu da, không khâu phục hồi lớp cơ. Các cơ và mô xung quanh viêm, phù nề, dính vào nhau và phình to. Người bệnh đứt hoàn toàn ống tuyến nước bọt mang tai trái, tuyến mang tai sưng nề nhiều, không thấy đầu gần của dây thần kinh số 7 vì đã bị tụt vào trong mô tuyến đang viêm phù nề, chỉ thấy đầu xa của dây thần kinh số 7; đứt cơ cắn trái; tổn thương một số nhánh dây thần kinh số 7 chi phối cơ cắn.

Sau khi xác định được dây thần kinh số 7, ê-kip bóc tách dây thần kinh số 7 theo phân nhánh ra khỏi tuyến mang tai, bảo tồn nhánh trán và nhánh cằm. Ê-kip cắt tuyến mang tai trái đã bị đứt, kiểm tra cầm máu, tưới rửa hố mổ bằng nước muối sinh lý. Cuối cùng, ê-kip khâu phục hồi cơ cắn, đặt hút áp lực âm vùng cổ, cố định ống dẫn lưu, khâu da hai lớp, kiểm tra dẫn lưu áp lực âm kín trước khi băng vết thương.

Hậu phẫu, anh Kha tỉnh táo, bảo tồn nguyên vẹn dây thần kinh số 7, vận động cơ mặt bình thường. Sức khỏe ổn định, anh Kha xuất viện sau 5 ngày phẫu thuật. Tái khám sau 7 ngày, vết mổ lành thương tốt, không còn rỉ nước bọt.

Đứt ống tuyến nước bọt mang tai là tình trạng ống dẫn chính của tuyến mang tai (tuyến nước bọt lớn nhất) bị tổn thương, thường do chấn thương vùng hàm má, đặc biệt do vết thương sắc nhọn, tai nạn giao thông, va đập mạnh hoặc biến chứng phẫu thuật vùng mặt. Tổn thương ống tuyến khiến nước bọt chảy ra ngoài qua vết thương, sưng đau vùng mang tai, khó khăn khi ăn uống, nguy cơ nhiễm trùng, có thể ảnh hưởng dây thần kinh mặt.

Ở giai đoạn sớm, nếu tổn thương nhẹ, bác sĩ có thể điều trị bảo tồn ống tuyến. Tuy nhiên, khi tổn thương quá nặng, lan rộng, mô bị hoại tử hoặc ống tuyến không còn khả năng phục hồi, bác sĩ buộc phải cắt bỏ ống tuyến tổn thương. Lúc này, cần được thực hiện bởi ê-kip chuyên khoa, tránh ảnh hưởng dây thần kinh mặt.

Giáo sư Chung Thủy khuyến cáo, khi chảy nước bọt bất thường qua vết thương vùng má, sưng đau kéo dài sau chấn thương vùng hàm mặt, người bệnh cần đến khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá và can thiệp kịp thời. Tránh để tổn thương phù nề, kéo dài gây hoại tử, xơ hóa, không thể bảo tồn.

Để phòng tránh, mọi người nên hạn chế các nguy cơ gây chấn thương vùng mặt, sử dụng thiết bị bảo hộ khi tham gia các hoạt động có nguy cơ gây tổn thương, vệ sinh răng miệng sạch sẽ hạn chế viêm nhiễm tuyến nước bọt.