Stent – thiết bị nong mạch siêu nhỏ được xem là cuộc cách mạng giúp giảm gánh nặng tử vong do nhồi máu cơ tim, kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh tim mạch.

Theo thống kê, bệnh tim mạch là “thủ phạm” gây nên 200.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam. Trong đó, nhồi máu cơ tim – tình trạng tắc nghẽn đột ngột động mạch vành (mạch máu chính nuôi tim) chiếm hơn 50% trường hợp tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Căn bệnh từng được xem là của người già này đang ngày càng tấn công cả những người trẻ tuổi. Hiện nay can thiệp động mạch vành qua da bằng cách đặt stent là phương pháp điều trị tối ưu cho bệnh lý này.

Theo TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, các loại stent được sử dụng phổ biến trong ngành can thiệp tim mạch gồm stent kim loại trần, stent phủ thuốc và stent tự tiêu.

• Stent kim loại trần (BMS – Bare Metal Stent) là thế hệ stent sơ khai với một khung lưới kim loại, thường là thép không gỉ, đơn thuần có tác dụng nong và giữ cho lòng mạch mở rộng bằng lực cơ học. Song loại stent này có nguy cơ tái hẹp lên đến 20-30% do sự tăng sinh của các tế bào cơ trơn ở thành mạch, gây ra hiện tượng tạo mô xơ và làm hẹp lại lòng mạch. Vì vậy, cần một loại stent ức chế quá trình tăng sinh tế bào cơ trơn, từ đó giảm thiểu nguy cơ tái hẹp.
• Stent tự tiêu sinh học (BRS – Bioresorbable Scaffold) được làm từ vật liệu polymer sinh học có khả năng tự phân hủy và được cơ thể hấp thụ hoàn toàn sau 2-3 năm, giúp khôi phục khả năng vận mạch tự nhiên của động mạch, không để lại vật liệu lạ vĩnh viễn, thuận lợi cho can thiệp hoặc phẫu thuật sau này. Song loại stent này có khung dày, kỹ thuật đặt phức tạp hơn và ghi nhận tỷ lệ huyết khối muộn cao nên chưa phổ biến rộng rãi và vẫn trong phạm vi thử nghiệm.
• Stent phủ thuốc (DES – Drug-Eluting Stent) là stent kim loại được phủ một lớp polymer chứa thuốc giải phóng từ từ vào thành mạch, ức chế sự tăng sinh tế bào cơ trơn, ngăn chặn hiệu quả sự hình thành mô sẹo, giảm nguy cơ tái hẹp xuống dưới 10%.

Các dòng stent phủ thuốc thế hệ mới nhất hiện nay được sử dụng tại các bệnh viện lớn, trong đó có Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là thế hệ stent kết hợp lợi ích của stent phủ thuốc và stent tự tiêu.

Được làm từ hợp kim tiên tiến như Coban-Chromium (CoCr) hoặc Platinum-Chromium (PtCr) siêu mỏng, linh hoạt, dễ dàng luồn vào các mạch máu ở vị trí hẹp, nhỏ, cong hay khó tiếp cận, ít gây tổn thương thành mạch, cho hiệu quả điều trị lên đến 98%. Lớp thuốc phủ là các loại thuốc chống tăng sinh tế bào thế hệ mới, phổ biến nhất là Everolimus, hiệu quả và an toàn hơn.

Đặc biệt công nghệ phủ giúp polymer tự tiêu sẽ biến mất sau khi giải phóng hết thuốc, giảm nguy cơ viêm mạn tính và huyết khối muộn, tối ưu hóa quá trình lành mạch. Stent phủ thuốc thế hệ mới nhất được chỉ định cho các trường hợp cần can thiệp mạch vành đặc biệt như bệnh nhân rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, tổn thương dài, mạch máu nhỏ có nguy cơ tái hẹp cao…

Giáo sư Võ Thành Nhân cho biết, bên cạnh loại stent, kỹ thuật đặt stent cũng đóng vai trò quan trọng giúp lựa chọn đúng kích thước, nong mở rộng tối ưu phủ hết tổn thương, đường kính phù hợp với mạch máu thật và đảm bảo stent nở hoàn toàn, áp sát thành mạch, không gây bóc tách là tối quan trọng.

Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, với sự hỗ trợ của hệ thống chụp và can thiệp mạch cánh tay robot kết hợp kỹ thuật siêu âm nội mạch (IVUS) và chụp cắt lớp kết quang nội mạch (OCT) có thể phóng to ảnh mạch máu gấp 10 lần, độ phân giải cao, hiển thị chi tiết lớp mô trong động mạch vành, đánh giá chính xác bản chất của tổn thương, bác sĩ chọn sent đường kính chuẩn xác, đưa dây dẫn và bóng cứng nong stent nở tối đa áp sát thành mạch, khơi thông dòng máu nuôi tim trong thời gian ngắn nhất với lượng thuốc cản quang tối ưu nhất.

“Dù được đặt stent thế hệ mới nhưng người bệnh cần tuân thủ điều trị, dùng thuốc kiểm soát mỡ máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thay đổi lối sống, không hút thuốc lá và tái khám theo đúng lịch hẹn để phòng ngừa nguy cơ tái hẹp”, Giáo sư Nhân nhấn mạnh.