Căng thẳng, lo âu kéo dài khiến Vân Anh phải sử dụng thuốc điều trị, hai yếu tố này khiến chị tăng cân không kiểm soát trong thời gian ngắn và rất khó để trở về mức cân nặng ban đầu dù đã tìm cách giảm cân. Sau 2 tháng điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Vân Anh giảm 10kg, tình trạng rối loạn cảm xúc được kiểm soát tốt.
Từng chỉ nặng hơn 50kg, Vân Anh (28 tuổi) tăng cân nhanh trong thời điểm dịch Covid-19. Sau thời gian này, tình trạng tăng cân tiếp tục mất kiểm soát. Khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, Vân Anh nặng 82,4 kg, cao 1m57, chỉ số BMI 33.4 – béo phì độ 2, diện tích mỡ nội tạng là 198,5 cm2 (cao gấp đôi ngưỡng an toàn).
Ngoài đánh giá tình trạng béo phì, tiến sĩ, bác sĩ Lê Bá Ngọc, còn sàng lọc và phát hiện người bệnh có các yếu tố bất ổn về sức khỏe tinh thần. Do đó, bác sĩ Ngọc tư vấn chị cần được bác sĩ chuyên khoa tâm lý – tâm thần kiểm tra.
Chia sẻ với thạc sĩ bác sĩ Phạm Văn Dương, Khoa Nội tổng hợp, Vân Anh cho biết chị bị căng thẳng kéo dài trong giai đoạn dịch Covid-19 và thường tìm đến đồ ăn để giải tỏa mệt mỏi. Khi tình trạng rối loạn cảm xúc nghiêm trọng hơn, chị phải sử dụng thuốc điều trị trầm cảm trong khoảng 6 tháng.
Tuy nhiên, trong giai đoạn dùng thuốc, người bệnh thường xuyên buồn ngủ, rất khó kiểm soát được cơn thèm ăn. Tự nhận thấy các triệu chứng cải thiện và lo ngại về tác dụng phụ gây tăng cân, chị ngừng thuốc nhưng vẫn không thể ổn định hoàn toàn tâm lý và lại tiếp tục tìm đến đồ ăn mỗi khi căng thẳng.
Đánh giá về trường hợp này, bác sĩ Dương cho biết Vân Anh mắc chứng rối loạn cảm xúc lưỡng cực đang ở pha trầm cảm không điển hình. Khác với pha trầm cảm điển hình người bệnh thường mắt ngủ, chán ăn, đặc điểm của các trường hợp như Vân Anh là rơi vào tình trạng ăn uống vô độ, tìm đến thức ăn như một cơ chế xoa dịu cảm xúc, khiến cân nặng tăng nhanh chóng trong thời gian ngắn. Ngoài ra, loại thuốc điều trị người bệnh từng sử dụng cũng là yếu tố tác động làm tăng cảm giác thèm ăn, thúc đẩy hành vi ăn uống không kiểm soát.
“Việc tăng cân ở nhóm người bệnh có rối loạn tâm thần bắt nguồn từ nhiều yếu tố: bản thân bệnh lý, tác dụng phụ của thuốc, giảm vận động, rối loạn giấc ngủ, cùng sự thay đổi nội tiết và chuyển hóa. Trong trường hợp này, người bệnh từng tự ngưng điều trị không chỉ khiến rối loạn cảm xúc tái phát mà còn khiến hành vi ăn uống trở nên khó kiểm soát hơn. Sự bất ổn tâm lý kéo dài góp phần tạo vòng luẩn quẩn: cảm xúc tiêu cực – ăn uống không kiểm soát – tăng cân – tự ti về ngoại hình – tiếp tục xung đột tâm lý”, bác sĩ Dương phân tích.
Khi đã xác định được nguyên nhân dẫn đến tình trạng tăng cân không kiểm soát của người bệnh, bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã phối hợp cùng chuyên khoa tâm lý – tâm thần để lên phác đồ điều trị toàn diện.
Việc kiểm soát cân nặng và tâm lý cho Vân Anh cần được tiến hành đồng thời. Đây là yếu tố bắt buộc để đảm bảo hiệu quả điều trị. Nếu chỉ tập trung điều trị tâm lý mà bỏ qua kiểm soát cân nặng, người bệnh có thể tiếp tục đối mặt với mặc cảm, tự ti về ngoại hình – yếu tố khởi phát và duy trì các rối loạn cảm xúc tiêu cực. Ngược lại, nếu chỉ kiểm soát cân nặng mà không xử lý các rối loạn tâm lý, người bệnh dễ mất động lực, thiếu kiên trì và gặp khó khăn trong việc tuân thủ phác đồ, tăng nguy cơ tái béo.
Về vấn đề tâm lý, bước đầu tiên trong quá trình điều trị là giúp người bệnh hiểu rõ các rối loạn cảm xúc, trầm cảm mà mình đang trải qua, từ đó hình dung được toàn cảnh tình trạng sức khỏe tâm thần của bản thân. Tiếp theo, bác sĩ sẽ kết hợp sử dụng thuốc và trị liệu tâm lý.
Vân Anh được sử dụng thuốc có khả năng kiểm soát tốt triệu chứng rối loạn lưỡng cực, đồng thời giúp giảm tần suất các cơn thèm ăn vô độ, hỗ trợ điều chỉnh hành vi ăn uống. Đồng thời, người bệnh được hướng dẫn các kỹ thuật thư giãn nhằm điều hòa phản ứng căng thẳng, cùng với liệu pháp hành vi giúp nhận diện niềm tin lệch lạc, thói quen ăn uống tiêu cực để từ đó điều chỉnh nhận thức tích cực, bền vững.
Về vấn đề cân nặng, bác sĩ tư vấn người bệnh sử dụng thuốc giảm cân đường tiêm để tăng khả năng kiểm soát cơn đói kết hợp với chế độ dinh dưỡng lành mạnh, vận động phù hợp với trạng thái tinh thần. Mục tiêu là giảm cân nhưng không gây căng thẳng, không áp đặt tiêu chuẩn khắt khe, đồng thời tăng sự chủ động và hài lòng với bản thân trong quá trình điều trị.
Sau 2 tháng, Vân Anh giảm gần 10kg (từ 82,4 xuống còn 73kg), đồng thời cải thiện rõ rệt về mặt tâm lý: cảm xúc dần ổn định, tinh thần phấn chấn, tự tin hơn. “Giảm cân là hành trình giúp tôi khỏe hơn cả về thể chất và tinh thần chứ không chỉ là để cải thiện vóc dáng”, Vân Anh chia sẻ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
