Linh, 21 tuổi, sinh viên đại học, bị chóng mặt kéo dài 3 tháng, kèm buồn nôn, nôn ói, mất thăng bằng; khám chức năng tiền đình, bác sĩ chẩn đoán viêm dây thần kinh tiền đình.

“Đây là trường hợp viêm dây thần kinh tiền đình trẻ nhất mà chúng tôi tiếp nhận”, thạc sĩ bác sĩ CKII Trần Thị Thúy Hằng, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM nói, thêm rằng Linh là một trong nhiều trường hợp người trẻ dưới 30 tuổi mắc viêm dây thần kinh tiền đình – bệnh vốn của người trung niên và lớn tuổi, thường gặp nhất từ 40-50 tuổi, phổ biến ở nhóm trên 70 tuổi, tỷ lệ nữ nhiều hơn nam; chiếm khoảng 15% trong tổng ca bệnh này tại Trung tâm Tai Mũi Họng.

Trước đó, Linh có những cơn chóng mặt khởi phát đột ngột, cảm giác quay tròn dữ dội, nặng nhất trong 3-4 ngày đầu nhưng thính lực vẫn bình thường, không ù tai. Sau đợt cấp, bệnh tái phát vài lần trong vòng 3 tháng, ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt. Linh tự uống thuốc chóng mặt nhưng bệnh không cải thiện. Nghi ngờ thiếu máu não, Linh đi khám tại bệnh viện địa phương nhưng không tìm ra nguyên nhân.

Theo bác sĩ Hằng, viêm dây thần kinh tiền đình (một dạng rối loạn tiền đình ngoại biên) là tình trạng viêm hoặc rối loạn chức năng của phần tiền đình thuộc dây thần kinh sọ số VIII (dây thần kinh tiền đình – ốc tai). Triệu chứng bệnh gồm chóng mặt, buồn nôn, nôn ói… dễ khiến người bệnh lầm tưởng thiếu máu não hoặc các bệnh thông thường khác. Bệnh cần được phân biệt với nhiều triệu chứng tương tự của đau nửa đầu tiền đình, chóng mặt tư thế kịch phát lành tính, bệnh Ménière, bệnh đa xơ cứng, đột quỵ hay cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua.

Nguyên nhân gây viêm dây thần kinh tiền đình ở người trẻ nói riêng vẫn chưa rõ theo nhiều tài liệu y khoa. Giả thuyết được chấp nhận nhiều nhất có thể là do virus (đặc biệt herpes simplex type 1) tái hoạt trong hạch tiền đình. Các nguyên nhân khác có thể gồm thiếu máu vi mạch hoặc phản ứng miễn dịch, theo bác sĩ Hằng.

Cũng giống Linh, chị Kim (27 tuổi) đang mang thai tuần 28 chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng, kéo dài gần 1 tuần. Kim cảm giác mọi thứ xung quanh quay cuồng, bước đi loạng choạng. Sợ u não, đột quỵ do xuất huyết não, chị Kim đến khám tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7.

Bác sĩ CKI Nguyễn Tri Minh Trí, Đơn vị Tai Mũi Họng, cho biết Linh và chị Kim đều dược chỉ định kiểm tra chức năng tiền đình bằng hệ thống Interacoustics tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Kết quả, Linh viêm dây thần kinh tiền đình phải, được kê thuốc điều trị, đồng thời hướng dẫn tập phục hồi chức năng tiền đình. Sau 2 tuần tái khám, Linh cải thiện rõ tình trạng chóng mặt và nôn ói.

Còn chị Kim phát hiện phản xạ mắt – tiền đình (vHIT) ở bên trái của chị Kim giảm rõ. Kết quả kiểm tra rung giật nhãn cầu bằng công nghệ ảnh động nhãn đồ (VNG) ghi nhận mắt chị Kim rung giật ngang về phía bên phải; mức độ rung giảm khi người bệnh tập trung nhìn vào một điểm – dấu hiệu tổn thương tiền đình ngoại biên bên trái. Chị Kim được kê đơn thuốc kết hợp tập phục hồi chức năng tiền đình nhẹ nhàng, hạn chế thay đổi tư thế đầu đột ngột. Tái khám sau 2 tuần, các triệu chứng cải thiện. Chị Kim hết các triệu chứng sau 4 tuần điều trị.

Viêm dây thần kinh tiền đình (là một dạng rối loạn tiền đình ngoại biên) là tình trạng viêm hoặc rối loạn chức năng của phần tiền đình thuộc dây thần kinh sọ số VIII (dây thần kinh tiền đình – ốc tai). Tỷ lệ mắc viêm dây thần kinh tiền đình hàng năm từ 3,5% đến 15,5% trên 100.000 người, theo Thư viện Y khoa Mỹ.

Bác sĩ Hằng cho biết, trước đây, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào khai thác triệu chứng, nên dễ bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm. Đó là lý do khiến người bệnh đi khắp nơi không tìm ra bệnh, tốn nhiều chi phí, thời gian điều trị. Hệ thống đo chức năng tiền đình hiện nay giúp bác quan sát, đánh giá chính xác tổn thương, phân loại mức độ bệnh chính xác hơn. Nếu nghi ngờ nguyên nhân trung ương, u não… bác sĩ sẽ chỉ định chụp MRI sọ não để đánh giá chuẩn xác. Người bệnh có phác đồ điều trị phù hợp, tiết kiệm thời gian chi phí, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm, đặc biệt những người lớn tuổi, nhiều bệnh nền, thai phụ…

Phòng ngừa viêm dây thần kinh tiền đình chủ yếu là hạn chế sự hiện diện của các yếu tố gây bệnh. Tiêm vắc xin phòng ngừa các loại virus nguy cơ gây viêm dây thần kinh tiền đình như: virus cúm, virus Herpes simplex, Adenovirus, Cytomegalovirus, Parainfluenza và Epstein-Barr… Đeo khẩu trang khi ra khỏi nhà, rửa tay thường xuyên, hạn chế đến nơi đông người trong thời điểm bùng phát dịch bệnh.

Duy trì lối sống lành mạnh: không rượu bia, thuốc lá, không tiêu thụ các thực phẩm công nghiệp nhiều chất béo, cholesterol… để phòng bệnh thiếu máu cục bộ – yếu tố nguy cơ gây viêm dây thần kinh tiền đình nặng hơn.

Bác sĩ Hằng khuyến cáo khi xuất hiện các cơn chóng mặt đột ngột, mất thăng bằng, buồn nôn kèm ù tai hoặc nhìn mờ, người bệnh cần đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng có hệ thống máy móc đo chức năng tiền đình hiện đại, để được kiểm tra chức năng tiền đình. Chẩn đoán đúng, điều trị sớm giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, phòng biến chứng rối loạn tiền đình nặng hơn.