Hà Nội – Bé Kha, 13 tháng tuổi, xuất hiện khối phồng bất thường vùng bẹn trái, được bác sĩ chẩn đoán thoát vị bẹn do còn ống phúc tinh mạc bẩm sinh và phẫu thuật nội soi.

Gia đình cho biết gần đây, vùng bẹn trái của bé Kha xuất hiện khối phồng mỗi khi trẻ khóc, ho hoặc rặn đi vệ sinh. Khối này có thể thu nhỏ khi bé nằm yên, đồng thời có xu hướng di chuyển xuống bìu.

Tại khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ThS.BS Đào Văn Minh ghi nhận khối mềm phía trên nếp bẹn trái, thay đổi kích thước theo tư thế và hoạt động của trẻ. Kết quả siêu âm cho thấy hình ảnh thoát vị bẹn trái liên quan tình trạng tồn tại ống phúc tinh mạc bẩm sinh, một trong những dị tật bẩm sinh khá phổ biến ở trẻ trai.

Trong thời kỳ bào thai, tinh hoàn di chuyển từ ổ bụng xuống bìu thông qua một đường dẫn gọi là ống phúc tinh mạc. Sau sinh, ống này thường tự đóng dần rồi teo lại thành một dải xơ. Nếu quá trình đóng không hoàn toàn, ống vẫn còn thông với ổ bụng, tạo điều kiện để ruột hoặc mô mỡ chui xuống vùng bẹn – bìu gây thoát vị bẹn.

Tình trạng này cần được phát hiện và điều trị sớm do nguy cơ cao xảy ra biến chứng nghẹt thoát vị trong năm đầu đời. Khi đó, quai ruột bị kẹt trong túi thoát vị và không thể trở lại ổ bụng, khiến khối phồng trở nên đau, căng cứng, trẻ quấy khóc nhiều. Nếu đến viện muộn, trẻ có thể bị tắc ruột với biểu hiện nôn ói, chướng bụng, bí trung đại tiện. Tạng nghẹt bị thiếu máu nuôi kéo dài còn làm tăng nguy cơ hoại tử ruột, thủng ruột, viêm phúc mạc, ảnh hưởng tinh hoàn.

Bác sĩ chỉ định phẫu thuật nội soi cho bé Kha nhằm giải phóng tạng thoát vị và đóng kín ống phúc tinh mạc để ngăn các tạng trong ổ bụng tiếp tục chui xuống vùng bẹn – bìu. Trong ca mổ, ê-kíp đặt dụng cụ nội soi kích thước 5 mm đi qua rốn để quan sát toàn bộ ổ bụng và vùng bẹn, phát hiện lỗ ống phúc tinh mạc bên trái còn thông. Các bác sĩ rạch da khoảng 3 mm vùng bẹn, luồn chỉ dưới phúc mạc và khâu bít cổ ống phúc tinh mạc sát lỗ bẹn sâu. Sau phẫu thuật, bác sĩ kiểm tra không ghi nhận chảy máu hay tổn thương bất thường, ống phúc tinh mạc được đóng kín và tinh hoàn bảo tồn tốt.

Sau mổ, bé Kha được theo dõi nội trú, sử dụng kháng sinh, thuốc chống viêm kết hợp chế độ dinh dưỡng cá thể hóa. Một ngày sau, trẻ hồi phục tốt, ăn uống và vận động bình thường, được xuất viện.

Theo bác sĩ Minh, bệnh lý ống phúc tinh mạc gặp ở khoảng 0,8-4,4% trẻ sinh đủ tháng và có thể lên tới 30% ở trẻ sinh non. Bé trai mắc bệnh nhiều hơn bé gái do liên quan quá trình di chuyển của tinh hoàn. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ gồm sinh non, dị tật đường tiết niệu, yếu tố di truyền hoặc thai phụ hút thuốc lá, thường xuyên tiếp xúc môi trường ô nhiễm trong thai kỳ.

Dấu hiệu điển hình của bệnh là khối phồng bất thường vùng bẹn hoặc bìu, có thể xuất hiện ngay sau sinh hoặc vài tháng, vài năm sau đó. Khối này thường lộ rõ khi trẻ khóc, ho, chạy nhảy hoặc rặn đi vệ sinh do áp lực trong ổ bụng tăng lên, sau đó xẹp bớt khi trẻ nằm nghỉ. Một số trường hợp trẻ đau tức vùng bẹn, sưng bìu, quấy khóc hoặc khó chịu kéo dài.

Bác sĩ cho biết sau 3 tháng tuổi, khả năng tự bít của ống phúc tinh mạc giảm đáng kể và đến khoảng 1 tuổi thì rất ít trường hợp tự đóng hoàn toàn. Tùy kích thước lỗ thông, trẻ có thể mắc các bệnh lý khác nhau. Nếu lỗ thông lớn sẽ gây thoát vị bẹn bẩm sinh, lỗ nhỏ hơn có thể gây tràn dịch màng tinh hoàn, trường hợp lỗ rất nhỏ dễ hình thành nang thừng tinh.

Ở trẻ gái cũng có thể gặp tình trạng tương tự do còn tồn tại ống Nuck – cấu trúc tương đồng với ống phúc tinh mạc ở bé trai. Khi đó, buồng trứng hoặc vòi trứng có thể trượt xuống vùng bẹn tạo thành khối phồng lan ra môi lớn, rõ hơn khi trẻ chạy nhảy, ho hoặc khóc. Trường hợp nặng trẻ cũng có thể đối mặt với nguy cơ nghẹt và hoại tử tạng thoát vị nếu không xử trí kịp thời.

Theo bác sĩ Minh, phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với bệnh lý tồn tại ống phúc tinh mạc. Hiện nay, phẫu thuật nội soi được ưu tiên nhờ vết mổ nhỏ, ít đau, tính thẩm mỹ cao, thời gian can thiệp và hồi phục nhanh, bác sĩ có thể đánh giá đồng thời cả hai bên vùng bẹn, hạn chế bỏ sót tổn thương.

Sau phẫu thuật, trẻ thường đau nhẹ hoặc khó chịu trong 1-2 ngày đầu. Phụ huynh cần tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc, giữ vệ sinh vết mổ, tránh để nước tiếp xúc trực tiếp trong 2 ngày đầu và hạn chế cho trẻ vận động mạnh khoảng 1 tuần. Nếu trẻ đau nhiều không đáp ứng thuốc giảm đau, sốt cao kéo dài, vết mổ sưng đỏ, nóng đau hoặc chảy dịch bất thường, cần đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra ngay.

Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm khi phát hiện khối phồng bất thường vùng bẹn hoặc bìu, kể cả khi khối này có thể tự xẹp, để phát hiện và điều trị kịp thời trước khi xảy ra biến chứng nguy hiểm.