Hà Nội – Bé Khôi, 4 tháng tuổi, sốt cao liên tục 2 ngày, bú kém, bác sĩ kết luận nhiễm khuẩn tiết niệu do vi khuẩn Escherichia coli kháng thuốc.

Bé Khôi nhập viện trong tình trạng sốt cao 39°C, họng đỏ nhẹ, không có ban da bất thường, chưa ghi nhận dấu hiệu thần kinh khu trú, test cúm và covid-19 kết quả âm tính. Xét nghiệm công thức máu cho thấy bạch cầu tăng cao 19,2 G/L, chỉ số CRP phản ánh tình trạng viêm tăng lên 32,74 mg/L (ở trẻ khỏe mạnh thường các chỉ số này lần lượt là 6 – 17G/L và dưới 1 mg/L). Khám hệ tiết niệu ngoài trẻ bị hẹp bao quy đầu, phân tích nước tiểu xác định nhiễm trùng đường tiểu.

BS.CKI Đinh Xuân Hoàng, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội lý giải, khi bao quy đầu hẹp, nước tiểu khó thoát hết và dễ ứ đọng dưới lớp da bao quy đầu, tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Tình trạng này khiến việc vệ sinh vùng sinh dục gặp khó khăn, làm cặn bẩn, bã sinh dục và vi khuẩn dễ tích tụ. Dòng nước tiểu thoát ra yếu, đôi khi gây phồng bao quy đầu, làm tăng áp lực trong niệu đạo, tạo điều kiện cho vi khuẩn di chuyển ngược dòng lên bàng quang.

Ở trẻ nhũ nhi, việc thay bỉm và vệ sinh vùng sinh dục không đúng cách có thể tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và xâm nhập vào niệu đạo. Bên cạnh đó, hệ miễn dịch của trẻ còn chưa hoàn thiện nên khả năng chống lại vi khuẩn kém, khiến nhiễm khuẩn tiết niệu dễ khởi phát và tiến triển.

Bác sĩ điều trị cho bé Khôi bằng thuốc kháng sinh theo phác đồ, đồng thời theo dõi sát diễn tiến của bệnh và khả năng đáp ứng thuốc. Ngày thứ 3, chỉ số bạch cầu tiếp tục tăng nhẹ lên 19,39 G/L, CRP tăng cao 70 mg/L, phản ánh tình trạng viêm đang tiến triển. Nuôi cấy nước tiểu sau 2 ngày ghi nhận có vi khuẩn Escherichia coli. Bác sĩ chỉ định làm kháng sinh đồ bằng hệ thống tự động và điều chỉnh phác đồ kháng sinh phù hợp với độ nhạy của vi khuẩn.

Sau khi thay đổi phác đồ, tình trạng lâm sàng của trẻ cải thiện rõ rệt. Bé Khôi hết sốt, bú khá hơn, toàn trạng ổn định. Các chỉ số viêm dần giảm trong những ngày tiếp theo. Sau 7 ngày điều trị, bé Khôi đáp ứng tốt, không còn sốt, được xuất viện.

Theo bác sĩ Hoàng, nhiễm khuẩn tiết niệu là bệnh lý không hiếm gặp ở trẻ em, đứng thứ ba sau viêm đường hô hấp và tiêu hóa, trong đó trẻ dưới 2 tuổi chiếm tỷ lệ cao. Vi khuẩn từ đường tiết niệu có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng thận, nhiễm trùng huyết, viêm màng não nên đặc biệt nguy hiểm.

Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là vi khuẩn gram âm, phổ biến nhất là vi khuẩn thường trú trong ruột già Escherichia coli (E.coli), chiếm khoảng 80–90% trường hợp. Loại vi khuẩn này ngày càng ghi nhận tình trạng kháng kháng sinh, làm tăng nguy cơ điều trị kéo dài. Bệnh thường gặp ở trẻ gái do đặc điểm giải phẫu niệu đạo ngắn và gần hậu môn. Ở bé trai, tình trạng hay xảy ra với trẻ có bất thường đường tiểu hoặc hẹp bao quy đầu.

Bệnh khó phát hiện sớm, đặc biệt ở trẻ nhũ nhi do triệu chứng ban đầu không điển hình. Trẻ nhỏ chưa thể diễn đạt cảm giác đau hay khó chịu khi đi tiểu, biểu hiện thường chỉ là sốt, bú kém, quấy khóc, nôn ói, tiêu chảy, chậm tăng cân, thậm chí hạ thân nhiệt nên rất dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng khác. Nhiều trường hợp trẻ có thể tiểu ít, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường. Tuy vậy, trẻ dùng bỉm giấy thường được bỏ ngay sau sử dụng nên các dấu hiệu bất thường của nước tiểu dễ bị bỏ qua, làm chậm phát hiện bệnh.

Bác sĩ Hoàng khuyến cáo, để phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh ở trẻ nhỏ, phụ huynh cần thay bỉm thường xuyên, không để bỉm ẩm quá lâu dù trẻ chưa đi ngoài nhiều. Vùng sinh dục cần được vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch, lau khô trước khi đóng bỉm mới. Với bé trai có hẹp bao quy đầu, phụ huynh cần được bác sĩ hướng dẫn cách vệ sinh đúng, không tự ý nong hoặc tuột bao quy đầu gây tổn thương. Ngoài ra, cần cho trẻ uống đủ nước, khuyến khích đi tiểu đều đặn để hạn chế ứ đọng nước tiểu.

Khi trẻ có biểu hiện sốt không rõ nguyên nhân, bú kém, quấy khóc nhiều, nước tiểu có mùi bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết. Phát hiện và điều trị kịp thời giúp trẻ hồi phục hoàn toàn, đồng thời phòng ngừa nguy cơ tái phát và biến chứng.