Xoắn ruột là tình trạng gì? Do đâu gây ra?

Xoắn ruột là tình trạng cấp cứu ngoại khoa, có thể đe dọa đến tính mạng nếu không được can thiệp sớm và đúng cách. Vậy nguyên nhân gây bệnh và triệu chứng và nên điều trị bằng phương pháp nào?

Xoắn ruột là gì?

Xoắn ruột (Volvulus) là hiện tượng một đoạn ruột xoắn quanh chính nó hoặc mạc treo ruột theo hướng thuận hoặc ngược chiều kim đồng hồ, gây tắc ruột và ngăn chặn nguồn cung cấp máu dẫn đến tình trạng thiếu máu cục bộ ruột.

Bệnh được chia thành 5 loại chính thường gặp gồm: xoắn ruột sơ sinh, xoắn dạ dày, xoắn ruột non, xoắn manh tràng và xoắn ruột đại tràng sigma. Nếu không được can thiệp kịp thời, có thể làm hoại tử ruột do thiếu máu, gây nguy hiểm cho người bệnh.

Nguyên nhân bị xoắn ruột

Hiện chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây xoắn ruột. Tùy vào độ tuổi mà nguyên nhân gây xoắn đoạn ruột có thể khác nhau. Một số yếu tố tăng nguy cơ ruột bị xoắn, có thể bao gồm: (1)

• Táo bón mạn tính
• Mang thai
• Chế độ ăn quá nhiều chất xơ
• Mắc bệnh Parkinson hoặc đa xơ cứng
• Mắc các bệnh rối loạn cơ
• Tiền sử phẫu thuật bụng hoặc nhiễm trùng trước đó
• Đặc điểm giải phẫu đặc thù: đại tràng sigma dài và xoắn, mạc treo hẹp hoặc vị trí ruột bất thường bẩm sinh.
• Lạm dụng một số loại thuốc nhuận tràng, thuốc thụt tháo.

Nhận biết triệu chứng xoắn ruột

Đây là tình trạng nguy hiểm, việc nhận biết sớm và điều trị kịp thời đóng vai trò rất quan trọng. Do đó cần lưu ý một số dấu hiệu xoắn ruột như sau:

1. Dấu hiệu sớm

• Đau bụng
• Chướng bụng
• Nôn ói
• Táo bón

2. Dấu hiệu tiến triển nặng

• Đau bụng quặn cơn, đau dữ dội
• Tiêu ra máu
• Mạch nhanh, tụt huyết áp
• Sốt, vã mồ hôi, lừ đừ…
• Trẻ nhỏ: nôn ra dịch xanh hoặc vàng hôi, chán ăn, quấy khóc hoặc lừ đừ, hôn mê…

Chẩn đoán xoắn ruột

Để xác định phương pháp điều trị phù hợp, bác sĩ cần chẩn đoán tình trạng xoắn ruột thông qua dấu hiệu lâm sàng và cận lâm sàng như sau:

• Chẩn đoán lâm sàng: Đánh giá triệu chứng (đau bụng, nôn ói, chướng bụng, táo bón, xì hơi, đại tiện…), tiền sử bệnh lý, tiền sử phẫu thuật vùng bụng, thói quen ăn uống và sinh hoạt thường ngày. (2)
• Chẩn đoán cận lâm sàng: Sau khi khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện một số phương pháp cận lâm sàng để xác định nguyên nhân cũng như mức độ nghiêm trọng của ruột bị xoắn:
  • Siêu âm
  • Chụp CT hoặc MRI
  • Chụp X-quang bụng
  • Nội soi tiêu hóa
  • Xét nghiệm máu

Tùy vào trường hợp cụ thể mà bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp nhằm xác định chẩn đoán xoắn ruột cũng như phân biệt với các bệnh lý khác như thoát vị bụng, thoát vị nội, lồng ruột, thủng ruột, thiếu máu mạc treo cấp, tắc ruột do ung thư, táo bón,…

Biến chứng nguy hiểm

Xoắn ruột có nguy hiểm không? Bác sĩ chuyên khoa cho biết, ruột xoắn nếu không được can thiệp điều trị kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tắc ruột, hoại tử ruột, thủng ruột, viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết…

Điều trị xoắn ruột

Điều trị nhằm giải quyết tình trạng ruột xoắn mà người bệnh gặp phải và ngăn ngừa tái bệnh lý này trong tương lai. Một số phương pháp điều trị thường được chỉ định, có thể bao gồm:

1. Xử trí cấp cứu

Điều trị ban đầu bao gồm thuốc giảm đau giảm co thắt, kháng sinh, truyền dịch bù điện giải, đặt ống thông dạ dày giải áp… để kiểm soát triệu chứng cho người bệnh trước khi chỉ định các phương pháp điều trị tiếp theo.

2. Can thiệp nội soi

Thường áp dụng đối với trường hợp xoắn ruột ở trẻ em. Bác sĩ sử dụng thiết bị nội soi chuyên dụng đưa vào đại trực tràng nhằm xác định vị trí, nguyên nhân xoắn ruột. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện tháo xoắn qua nội soi.

3. Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp điều trị trong bệnh lý xoắn ruột, có thể thực hiện qua phẫu thuật nội soi hoặc mổ hở. Bác sĩ tiếp cận vị trí ruột bị xoắn, xác định nguyên nhân gây xoắn và xử trí.

Trường hợp tự xoắn ruột hoặc xoắn qua mạc treo ruột và không có tình trạng thiếu máu ruột có thể xử trí gỡ xoắn, cố định ruột để phòng ngừa tái xoắn sau này.

Trường hợp ruột xoắn có nguyên nhân như khối u, polyp,… hoặc có thiếu máu, hoại tử ruột bác sĩ sẽ cắt đoạn ruột xoắn, khâu nối ruột hoặc đưa ruột ra da làm hậu môn nhân tạo.

Phòng ngừa

Theo các chuyên gia, không thể phòng ngừa xoắn ruột nếu tình trạng này liên quan đến rối loạn bẩm sinh. Tuy nhiên, người dân có thể phòng ngừa các dạng xoắn ruột khác bằng cách kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ liên quan như:

• Táo bón mạn tính
• Chế độ ăn quá nhiều chất xơ
• Lạm dụng thuốc thụt tháo hoặc thuốc nhuận tràng, thuốc an thần
• Các vấn đề rối loạn tâm thần, thần kinh và bệnh cơ

Tóm lại, xoắn ruột là tình trạng cấp cứu ngoại khoa, cần được xử trí kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm. Khi xuất hiện dấu hiệu liên quan như đau bụng, bụng chướng, nôn ói, đi tiêu ra máu… người dân cần đến ngay bệnh viện uy tín để được kiểm tra, xác định bệnh lý và xử lý nhanh chóng.