Bà Hương, 57 tuổi, vướng đờm, nuốt nghẹn, nội soi phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn sớm; bác sĩ nội soi lấy trọn khối u, giúp bảo tồn dạ dày.

Bà Hương (ngụ Hải Phòng) có tiền sử trào ngược dạ dày – thực quản nhiều năm. Gần đây, bà thường cảm thấy vướng đờm, nuốt nghẹn, dịch trào lên vùng cổ nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

TS.BS Trần Thanh Bình, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết, nội soi dạ dày phát hiện tại thân vị, vùng giữa bờ cong lớn, một tổn thương nông dạng 0-IIb, kích thước khoảng 8-10 mm. Vùng niêm mạc này có màu sắc và cấu trúc tuyến bất thường, nghi ngờ tổn thương ác tính. Bác sĩ tiến hành sinh thiết để xác định bản chất. Kết quả giải phẫu bệnh là ung thư biểu mô kém kết dính, có thành phần tế bào nhẫn.

Theo bác sĩ Thanh Bình, với kết quả này, người bệnh cần được đánh giá thận trọng vì nguy cơ xâm lấn và di căn hạch có thể cao hơn một số loại ung thư dạ dày biệt hóa tốt. Quyết định điều trị nội soi phải dựa trên kích thước, hình thái, mức độ xâm lấn và kết quả mô bệnh học.

Trường hợp của bà Hương, tổn thương còn nhỏ và khu trú ở lớp niêm mạc, không có dấu hiệu cho thấy xâm lấn sâu. Ê-kíp quyết định thực hiện cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD), nhằm loại bỏ toàn bộ tổn thương trong một khối, đồng thời bảo tồn phần dạ dày lành, hạn chế ảnh hưởng cấu trúc giải phẫu và chức năng tiêu hóa.

Thông thường, ESD được thực hiện tại phòng nội soi dưới gây mê. Tuy nhiên, do vị trí tổn thương tương đối khó thao tác, người bệnh lại không giữ hơi ổn định do tình trạng bệnh trào ngược kéo dài, bác sĩ quyết định thực hiện thủ thuật tại phòng mổ dưới gây mê toàn thân và đặt nội khí quản. Cách này giúp kiểm soát đường thở, hạn chế nguy cơ hít sặc và tạo điều kiện để bác sĩ thao tác chính xác.

Trong quá trình nội soi, bác sĩ xác định tổn thương tại thân vị, giữa bờ cong lớn, kích thước khoảng 8-10 mm. Vùng tổn thương được đánh dấu với khoảng cách an toàn, sau đó bác sĩ sử dụng clip hỗ trợ nâng, treo niêm mạc và tiến hành cắt tách. Tổn thương được lấy trọn thành một khối nguyên vẹn.

Bệnh phẩm sau cắt có kích thước khoảng 5 cm, trong đó tổn thương nằm ở trung tâm. Sau khi lấy bệnh phẩm, bác sĩ kiểm tra diện cắt, cầm máu kỹ càng. Thủ thuật diễn ra thuận lợi. Sau can thiệp, bà Hương chỉ đau nhẹ vùng trên rốn, được theo dõi và xuất viện sau một ngày.

Kết quả giải phẫu bệnh toàn bộ bệnh phẩm xác định ung thư biểu mô tế bào nhẫn, tổn thương giới hạn trong lớp niêm mạc, chưa xâm nhập cơ niêm. Không ghi nhận xâm nhập mạch máu hoặc mạch bạch huyết, các diện cắt không còn tế bào ung thư.

Theo bác sĩ Bình, những đặc điểm này là cơ sở quan trọng để đánh giá khả năng điều trị triệt căn bằng nội soi. Khi tổn thương được lấy trọn, diện cắt âm tính, chưa xâm lấn sâu và không có xâm nhập mạch máu, mạch bạch huyết, người bệnh không cần phẫu thuật cắt dạ dày bổ sung. Tuy nhiên, việc đánh giá tính triệt căn phải dựa trên toàn bộ đặc điểm mô bệnh học và tiêu chuẩn điều trị hiện hành.

Ung thư dạ dày giai đoạn sớm thường không triệu chứng hoặc biểu hiện không đặc hiệu như đầy bụng, khó tiêu, đau vùng thượng vị, ợ nóng, buồn nôn. Những triệu chứng này dễ bị nhầm với các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Do đó, chỉ dựa vào triệu chứng để phát hiện ung thư sớm thường khó khăn.

Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện những thay đổi bất thường về màu sắc, cấu trúc, hình thái hoặc các vùng lõm, phẳng khó nhận biết bằng mắt thường. Khi phát hiện tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể sinh thiết xác định bản chất. Nội soi phóng đại kết hợp các công nghệ tăng cường hình ảnh, nhuộm màu hoặc nội soi ánh sáng dải hẹp có thể hỗ trợ xác định ranh giới và đặc điểm tổn thương, từ đó lập kế hoạch điều trị phù hợp.

Phát hiện ung thư khi còn khu trú ở niêm mạc mở ra cơ hội điều trị ít xâm lấn. Với những tổn thương đáp ứng tiêu chuẩn, cắt hớt dưới niêm mạc (EMR) hoặc ESD có thể loại bỏ ung thư mà không cần cắt dạ dày. Ngược lại, khi ung thư xâm lấn sâu hơn, có xâm nhập mạch máu, mạch bạch huyết, diện cắt còn tế bào ung thư hoặc có các yếu tố nguy cơ khác, người bệnh có thể cần phẫu thuật và điều trị bổ sung tùy giai đoạn.

Trường hợp bà Hương cho thấy giá trị của nội soi trong phát hiện những tổn thương rất nhỏ, ngay cả khi triệu chứng ban đầu không điển hình. Với ung thư dạ dày, chẩn đoán sớm, đánh giá chính xác mức độ xâm lấn và lựa chọn đúng phương pháp điều trị có thể giúp người bệnh tránh một cuộc phẫu thuật lớn, bảo tồn cấu trúc và chức năng dạ dày, đồng thời tạo điều kiện theo dõi lâu dài.