Ba tháng liên tiếp không có kinh nguyệt khiến chị Lam lo sợ bản thân bị vô sinh, đi khám mới biết do quá căng thẳng dẫn đến rối loạn chức năng vùng dưới đồi.

Chị Lam, 35 tuổi, trưởng phòng Marketing một tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại TP. HCM đã trì hoãn sinh con suốt 2 năm vì muốn phát triển sự nghiệp. Công việc chị quá bận do làm việc với đối tác trái múi giờ, thường xuyên chạy dự án để kịp tiến độ. Có ngày Lam làm việc kéo dài 16 giờ, thức khuya ăn, uống thất thường. Ba tháng liên tiếp chị mất kinh nguyệt, tưởng mang thai nhưng nhiều lần test que thử thai vẫn một vạch. Cảm giác bất an, chị nghĩ đến khả năng bản thân suy buồng trứng sớm.

Tại Bệnh viện Tâm Anh, sau khi được xét nghiệm chuyên sâu và loại trừ các nguyên nhân thường gặp như rối loạn tuyến giáp, tuyến thượng thận, hoặc mang thai, chị được chẩn đoán vô kinh thứ phát do rối loạn chức năng vùng dưới đồi.

ThS.BS Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trung tâm Sản Phụ khoa cho biết, vô kinh thứ phát tức là không có kinh nguyệt từ 3-6 tháng trở lên đối với phụ nữ từng có kinh nguyệt. Nguyên nhân gây vô kinh thứ phát rất đa dạng, có thể do rối loạn chức năng vùng dưới đồi, tuyến yên, buồng trứng, tử cung hoặc âm đạo.

Trường hợp chị Lam được chẩn đoán do rối loạn chức năng vùng dưới đồi, liên quan não bộ. Cụ thể, vùng dưới đồi kiểm soát chu kỳ kinh nguyệt thông qua việc tiết ra hormone GnRH, “chìa khóa” kích hoạt chuỗi phản ứng nội tiết liên quan đến rụng trứng. Khi vùng này bị rối loạn do căng thẳng, giảm cân đột ngột, tập luyện quá sức hoặc dinh dưỡng kém thì chu kỳ kinh nguyệt có thể bị ngừng hẳn.

“Chị Lam không có bệnh lý thực thể, nhưng bị rối loạn chức năng do làm việc căng thẳng kéo dài, ngủ không đủ giấc và ăn uống thất thường”, bác sĩ Thanh Tâm chia sẻ.

Bác sĩ Thanh Tâm cho biết, vô kinh do rối loạn chức năng vùng dưới đồi chiếm khoảng ⅓ số trường hợp gây vô kinh thứ phát. Trước đây bệnh ít gặp, hiện đang xu hướng gia tăng ở phụ nữ, do cuộc sống hiện đại nhiều áp lực.

Bệnh ảnh hưởng đến khoảng 1,62 triệu phụ nữ từ 18 đến 44 tuổi ở Hoa Kỳ và 17,4 triệu phụ nữ trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, dù chưa có thống kê chính thức, nhưng theo ghi nhận tại một số bệnh viện lớn, tỷ lệ phụ nữ trẻ gặp tình trạng vô kinh do stress đang có xu hướng tăng, đặc biệt ở nhóm nhân viên văn phòng, người làm việc trong môi trường áp lực cao.

Nguyên nhân khiến bộ não “ngắt kết nối” với kinh nguyệt có thể do: ăn uống không đủ chất, bỏ bữa, dinh dưỡng kém, tập thể dục quá nhiều, căng thẳng về cảm xúc hoặc tâm lý, lượng mỡ trong cơ thể thấp, mắc chứng rối loạn ăn uống như chán ăn tâm thần.

Dấu hiệu nhận biết thường là không có kinh nguyệt liên tục trong 3 tháng hoặc lâu hơn. Sự mất cân bằng nội tiết tố có thể gây ra các triệu chứng khác như: trầm cảm, lo lắng quá mức, khó ngủ, mệt mỏi, đói, khô âm đạo hoặc giảm ham muốn tình dục, rụng tóc, đau đầu.

Theo bác sĩ Thanh Tâm, việc điều trị bệnh cần tập trung vào giải quyết nguyên nhân trực tiếp. Phần lớn phụ nữ mắc bệnh thường liên quan đến căng thẳng, sụt cân, tập luyện quá mức hoặc rối loạn ăn uống nên phương pháp điều trị chính là thay đổi lối sống. Một số trường hợp có thể điều trị bằng hormone, thuốc tránh thai, thuốc điều hòa kinh nguyệt.

Bác sĩ Thanh Tâm cho biết, vô kinh do rối loạn chức năng vùng dưới đồi có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, những trường hợp như chị Lam có thể phục hồi hoàn toàn nếu điều trị đúng hướng.

Bác sĩ tư vấn chị tìm cách giảm mức độ căng thẳng, ăn uống điều độ, kết hợp tập yoga. Đồng thời, chị được kê thêm thuốc tránh thai dạng uống, giúp điều hòa kinh nguyệt. Chị Lam học cách lắng nghe cơ thể, giảm áp lực cho bản thân. Sau hai tháng tuân thủ điều trị, chị đã có kinh nguyệt trở lại, sức khỏe ổn định hơn, sẵn sàng bước vào hành trình chuẩn bị mang thai.

Kinh nguyệt như tấm gương phản chiếu sức khỏe nội tiết và tinh thần người phụ nữ. Bác sĩ Thanh Tâm khuyến cáo, phụ nữ nên học cách cân bằng giữa công việc, cuộc sống, tăng cường tập thể dục, duy trì ăn uống khoa học, sinh hoạt điều độ để bảo vệ sức khỏe.

Ngoài do mang thai thì chậm kinh là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh phụ khoa như buồng trứng đa nang, dính buồng tử cung, hoặc bệnh liên quan hệ nội tiết như nhược giáp, suy giáp, cường giáp…hoặc sử dụng thuốc. Do đó, khi có dấu hiệu chậm kinh nguyệt kéo dài, ở nhóm có sinh hoạt tình dục nên test que thử thai trước khi đi khám, nếu không có quan hệ tình dục, nên đi khám ngay.