Theo đuổi chế độ ăn kiêng cho dân tập thể thao, hạn chế tối đa tinh bột và đường, anh Mạnh (31 tuổi) giảm được vài kg trong thời gian đầu, sau đó tăng thêm 13kg, giảm cân thất bại.

Anh Mạnh quyết định giảm cân khi nặng 95kg, vòng bụng 120cm, nhanh mệt, tim đập nhanh, buổi đêm phải thức dậy nhiều lần để đi tiểu.

Tự biết không thể tuân thủ được các chế độ ăn kiêng phải tính toán chặt chẽ khối lượng calo như Keto hay Eat clean, anh Mạnh chọn chế độ ăn linh hoạt hơn, được giới thiệu là “thực đơn tiêu chuẩn” của người chơi thể thao, đó là Paleo (chế độ ăn kiêng kiểu nguyên thủy) và LCHF (low-carb high-fat).

Các chế độ này chỉ hạn chế tối đa tinh bột bột, đường nhưng không khống chế lượng protein cũng như chất béo. Anh loại bỏ cơm, bún, mì, phở ra khỏi thực đơn, chủ yếu ăn ức gà, trứng, cá, rau củ và các sản phẩm từ sữa như bơ, phomai, sữa tươi. Đồ ăn vặt của anh chủ yếu là các loại hạt hoặc quả sấy khô.

Tháng đầu tiên anh giảm được 4kg, tháng thứ 2 giảm hơn 1kg, từ tháng thứ 3 cân nặng đứng nguyên, sau đó bắt đầu tăng, vượt qua ngưỡng cân nặng cũ. Chán nản vì tự giảm cân thất bại, anh đến khám giảm cân tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở phường Tân Sơn Hòa – quận Tân Bình cũ).

Bác sĩ CKII Trương Thị Vành Khuyên, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, lúc này anh Mạnh nặng 103kg, cao 1m70, chỉ số BMI 35.6, béo phì độ 2, mỡ nội tạng cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn. Kết quả xét nghiệm máu và siêu âm còn cho thấy anh bị tiền tiểu đường, men gan cao, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ độ 3.

Khi biết anh đã từng áp dụng chế độ ăn hạn chế tinh bột, đường nhưng vẫn tăng cân, bác sĩ Khuyên giải thích, việc ăn liên tục vài loại thực phẩm trong chế độ ăn kiêng có thể giúp cơ thể xuống cân trong thời gian đầu, tuy nhiên đó là giảm lượng nước trong cơ thể chứ không phải giảm mỡ, sau đó tốc độ giảm cân sẽ chậm hẳn lại. “Khi cân nặng giảm đi, cơ thể sẽ nghĩ rằng đang ở trong tình trạng đói và giảm tốc độ trao đổi chất để bước vào thời kỳ đình trệ. Chỉ cần lỡ ăn nhiều tinh bộ trong một ngày cũng có thể khiến cơ thể tưởng rằng trạng thái đói đã qua, tốc độ trao đổi chất sẽ lại trở lại bình thường, từ đó cân nặng tăng lên hơn trước”, bác sĩ Khuyên nói.

Bên cạnh đó, không phải cắt giảm tinh bột, đường là sẽ giảm cân lâu dài. Việc tiêu thụ không kiểm soát lượng lớn protein và chất béo, kể cả chất béo lành mạnh cũng dẫn đến dư thừa năng lượng gây tích mỡ. Một số sản phẩm từ sữa dù ít carbs nhưng lại chứa hàm lượng protein khá cao như sữa ít béo, phomai tươi cũng làm tích trữ năng lượng. Việc ăn quá nhiều các loại hạt khô, hoa quả sấy khô cũng dẫn đến dư thừa nhiều calo vì các loại hạt này chứa hàm lượng chất béo rất cao.

Việc cắt giảm tối đa tinh bột làm cơ thể thiếu chất, mệt mỏi, suy giảm trí nhớ, thậm chí có thể dẫn đến rối loạn ăn uống. Não bộ dùng gần 95% năng lượng từ glucose (đường đơn từ tinh bột), thiếu tinh bột sẽ khiến cơ thể chóng mặt, đau đầu, khó tập trung.

Để giảm cân, anh Mạnh cần thay đổi lối sống và điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý hơn. Anh không nên ăn kiêng kéo dài, cần bổ sung đầy đủ các loại thực phẩm để cân bằng dưỡng chất. “Không có chế độ ăn kiêng nào có thể giúp giảm cân lâu dài”, bác sĩ Khuyên tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh nói. Để giúp anh Mạnh dễ thực hiện, chuyên gia dinh dưỡng đã tư vấn cho anh trình tự ăn uống giúp kiểm soát lượng calo nạp vào. Đó là ăn rau trước, sau đó là thịt, cá, cuối cùng là tinh bột. Dựa trên đặc thù công việc và thói quen, anh Mạnh được khuyên nên sử dụng quy tắc “nửa đĩa” trong mỗi bữa ăn, kể cả khi anh ăn ngoài hàng quán hoặc ăn tiệc: nửa khẩu phần là rau củ hoặc salad, nửa còn lại là protein và tinh bột.

Với sự hỗ trợ của thuốc giúp giảm cảm giác thèm ăn, nhanh no và điều chỉnh lại chế độ ăn, kết hợp các bài tập cardio 15-20 phút mỗi ngày, trong 3 tháng anh Mạnh đã giảm được 14kg mà không bị mất sức, mất cơ, mệt mỏi như trước. Cân nặng giảm còn giúp giảm tình trạng rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ từ độ 3 về độ 1, vòng bụng giảm 15cm. Mục tiêu của anh là giảm về mức 75kg.

*Tên người bệnh đã thay đổi