HÀ NỘI – Chị Minh, 35 tuổi, vô sinh 9 năm do u tuyến yên, điều trị nội tiết kết hợp thụ tinh trong ống nghiệm sinh con thành công.

Chị Minh kết hôn từ năm 2016 nhưng nhiều năm chưa có con, từng hai lần thực hiện bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI), song đều thất bại. Năm 2019, chị đi khám vì thấy ngực tiết dịch như sữa dù không mang thai. Xét nghiệm nội tiết ghi nhận nồng độ prolactin (hormone liên quan đến tiết sữa) cao gấp 8 lần bình thường. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy chị có khối u tuyến yên kích thước 12x10x7 mm.

Theo BS.CKI Phan Ngọc Quý, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (IVF Tâm Anh Hà Nội), tuyến yên là cơ quan nội tiết nhỏ nằm ở nền sọ, giữ vai trò điều hòa các hormone quan trọng trong cơ thể, trong đó có hormone sinh sản. Khi xuất hiện khối u (thường là u tiết prolactin), tuyến yên có thể bị rối loạn chức năng, khiến nồng độ prolactin tăng cao mất kiểm soát. Tình trạng này không chỉ gây tiết dịch núm vú bất thường mà còn ức chế trục nội tiết sinh sản, dẫn đến rối loạn quá trình rụng trứng, suy giảm chất lượng noãn và khả năng thụ thai.

Chị Minh được bác sĩ nội tiết điều trị thuốc kéo dài trong 4 năm, tái khám định kỳ để theo dõi kích thước khối u và nồng độ hormone. Sau điều trị, nồng độ prolactin giảm về mức an toàn, khối u nhỏ lại, sức khỏe ổn định. Chị Minh thả tự nhiên thêm 3 năm, không mang thai.

Năm 2025, ở tuổi 35, sau 9 năm mong con, chị Minh đến IVF Tâm Anh thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Dựa trên tiền sử bệnh lý u tuyến yên và độ tuổi của bệnh nhân, bác sĩ Quý xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa nhằm tối ưu tỉ lệ thành công.

Bác sĩ tiến hành kích thích buồng trứng, chọc hút được 17 noãn. Các noãn trưởng thành được thụ tinh bằng kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI). Phôi được nuôi cấy trong tủ time-lapse tích hợp camera theo dõi liên tục và phần mềm trí tuệ nhân tạo, hỗ trợ chuyên viên phôi học nhận diện sớm những bất thường trong quá trình phân chia tế bào. Kết quả thu được 11 phôi chất lượng tốt. Sau khi chọn lọc được phôi chất lượng tốt nhất để chuyển vào tử cung, chị Minh đã đậu thai ngay lần đầu tiên. Thai kỳ diễn ra suôn sẻ, chị sinh một bé gái khỏe mạnh ở tuần thứ 39.

Theo bác sĩ Quý, nhiều bệnh lý nội tiết có thể ảnh hưởng âm thầm đến khả năng sinh sản nhưng không có triệu chứng rầm rộ. Với u tuyến yên, người bệnh có thể có các biểu hiện như tiết dịch núm vú bất thường, rối loạn kinh nguyệt, đau đầu kéo dài hoặc thay đổi thị lực.

Những trường hợp vô sinh liên quan bệnh nội tiết cần được điều trị đúng thứ tự: Kiểm soát ổn định nồng độ hormone trước, sau đó can thiệp các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Điều này giúp nâng cao tỷ lệ thành công và giảm nguy cơ biến chứng trong thai kỳ.

Bác sĩ Quý khuyến cáo các cặp vợ chồng duy trì quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai trong một năm (hoặc 6 tháng nếu người vợ trên 35 tuổi) mà chưa có thai nên đi khám sức khỏe sinh sản sớm để tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi