Hà Chi, 28 tuổi, làm mẹ đơn thân bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm sau 1 năm tìm người hiến tinh trùng. Ba năm trước, Chi thẳng thắn đề đạt với mẹ nguyện vọng sinh con nhờ thụ tinh ống nghiệm khi mới chỉ 25 tuổi.

“Tôi thuộc cộng đồng LGBT, không có nhu cầu kết hôn nhưng muốn sinh con lúc còn trẻ, sức khỏe tốt”, Chi nói khi bế con gái trở lại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội tái khám sau sinh 3 tháng. Người đồng hành và ủng hộ với quyết định của Chi là mẹ. Ths.BS Nguyễn Lệ Thủy, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, người trực tiếp điều trị cho Chi, cho biết hiếm gặp trường hợp khách hàng tuổi hơn đôi mươi quyết định làm mẹ đơn thân, lại nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ gia đình.

Chi có sức khỏe sinh sản tốt, buồng tử cung bình thường, vòi trứng thông, chỉ số AMH 5,75 ng/mL, đảm bảo cho quy trình chọc hút trứng và tạo phôi. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất nằm ở việc tìm người hiến tinh trùng để tráo mẫu – điều bắt buộc theo quy định với người chưa kết hôn, do Việt Nam hiện chưa cho phép hiến tinh trùng tự do mà không qua ngân hàng tinh trùng chính thống.

Suốt gần một năm, nhiều phương án thất bại. Người thân trong gia đình từ chối vì lo ngại hệ lụy di truyền hay tranh chấp tài sản trong tương lai và những phiền toái khác có thể đến. Một người bạn thân của cô đồng ý hiến tinh trùng nhưng phút chót rút lui. Năm 2024, một người bạn trong cộng đồng LGBT quyết định hiến tinh trùng giúp Chi có mẫu hoán đổi. Người này có sức khỏe sinh sản tốt và đáp ứng tiêu chuẩn tráo mẫu theo quy định hiện hành.

Quá trình thụ tinh ống nghiệm diễn ra thuận lợi. Chi được chọc hút noãn, tạo ra 6 phôi chất lượng tốt. Một phôi ngày 5 được chuyển vào buồng tử cung, kết quả thành công khi beta hCG dương tính sau hai tuần, phôi còn lại được trữ đông. Kết thúc thai kỳ bé gái chào đời khỏe mạnh, xinh xắn trong vòng tay của mẹ và bà ngoại.

Mặc dù có vấp phải sự kỳ thị từ những người xung quanh, Chi không cảm thấy đơn độc. “Gia đình ủng hộ là điều đáng quý nhất, mọi lời đàm tiếu đều không sánh được niềm vui nuôi dạy con bằng tình yêu thương của mình”, cô nói, thêm rằng dù nhiều lúc vẫn cần sự hỗ trợ từ mẹ. Chi dự định chuyển phôi trữ đông để sinh con thứ hai trong hai năm tới, nhằm hoàn thành tâm nguyện “sinh hai con trước tuổi 35”.

Nhờ quyết định làm mẹ đơn thân khi trẻ tuổi nên việc thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm của Chi khá thuận lợi. “Thực tế phần lớn phụ nữ làm mẹ đơn thân bằng IVF đến với chúng tôi thường ở tuổi 35-40, sau nhiều năm bế tắc trong hôn nhân hoặc không còn hy vọng gặp được bạn đời như ý”, bác sĩ Thủy nói, thêm rằng còn vướng bận áp lực tài chính, định kiến xã hội và thiếu sự ủng hộ từ người thân.

Từ ngày 1/10/2025, Nghị định 207/2025 có hiệu lực, thay thế Nghị định 10/2015 với nhiều nội dung “cởi mở” và hành lang pháp lý thuận lợi hơn, khẳng định phụ nữ chưa kết hôn có quyền thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản bằng tinh trùng hoặc phôi hiến tặng, theo chỉ định và theo dõi của cơ sở y tế đủ điều kiện.

Theo nghị định này thì phụ nữ độc thân có thể sử dụng tinh trùng hiến để sinh con, nhưng mẫu tinh trùng phải qua sàng lọc bệnh lý và giữ danh tính người hiến trong vòng bí mật (vô danh). Một mẫu tinh trùng chỉ được sử dụng cho một phụ nữ. Việc tráo mẫu vẫn cần tuân thủ quy trình chặt chẽ nhằm đảm bảo tính hợp pháp và chuẩn y đức.

Bác sĩ Lệ Thủy cho biết đối tượng tìm đến IVF Tâm Anh mong muốn làm mẹ đơn thân nhờ công nghệ hỗ trợ sinh sản gồm phụ nữ độc thân, người ly hôn hoặc chồng mất, người đồng giới.

Việc làm mẹ đơn thân bằng IVF đã dần được xã hội có cái nhìn cởi mở hơn. Sự thay đổi trong pháp lý, cộng với ý thức làm chủ cuộc đời của phụ nữ trẻ giúp hành trình trở nên nhẹ nhàng hơn, nhất là khi họ chuẩn bị tốt về tài chính, tâm lý và có hậu thuẫn gia đình.

Dù pháp luật đã công nhận quyền sinh con của phụ nữ độc thân, nhưng quyết định sinh con một mình không đơn giản. Hành trình làm mẹ đơn thân là một lựa chọn đầy dũng cảm nên cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng, không chỉ về sức khỏe mà còn về xã hội, pháp lý và tình cảm gia đình. “Phụ nữ trẻ cần có kế hoạch dài hạn, sẵn sàng về tâm lý để vừa làm cha vừa làm mẹ”, bác sĩ Thủy nói.