4 loại thuốc kháng sinh trị ho có đờm thường được kê đơn

Khi bị ho có đờm kéo dài, người bệnh có thể dùng thuốc kháng sinh trị ho có đờm nhằm giảm bớt cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, những loại thuốc kháng sinh trị ho có đờm cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn, hiệu quả. Vậy người ho có đờm uống kháng sinh gì?

Lưu ý: Bài viết chia sẻ thông tin, không có ý nghĩa chỉ định dùng thuốc. Mọi trường hợp cần đi khám để được bác sĩ chỉ định cụ thể.

Bị ho có đờm dùng kháng sinh được không?

Thuốc kháng sinh trị ho có đờm chỉ thực sự hiệu quả khi nguyên nhân gây ho là do nhiễm khuẩn. Ho có đờm là triệu chứng xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm virus, vi khuẩn hoặc các bệnh lý khác. Việc sử dụng kháng sinh ho có đờm không theo chỉ định của bác sĩ có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc và các tác dụng phụ không mong muốn.

Thuốc kháng sinh trị ho có đờm có thể được bác sĩ chỉ định trong các trường hợp sau:

• Ho có đờm kéo dài hơn 4 tuần.
• Không có dấu hiệu hoặc triệu chứng của các nguyên nhân khác.
• Xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, nhức đầu, mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn… (1)

Kháng sinh ho có đờm có thể được chỉ định sử dụng trong các trường hợp cụ thể như viêm phế quản cấp tính do viêm đường hô hấp dưới, với các triệu chứng của bệnh kéo dài khoảng 2 tuần, nhưng ho có thể kéo dài đến 8 tuần. Ngoài ra, ho có đờm kéo dài ở trẻ em, đặc biệt là khi có nhiễm trùng đường hô hấp dưới do vi khuẩn cũng có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định sử dụng kháng sinh phù hợp với tình trạng bệnh.

Tham khảo những loại thuốc kháng sinh trị ho có đờm

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh ho có đờm dùng các thuốc kháng sinh phù hợp. Ví dụ như:

1. Các thuốc thuộc nhóm Penicillin

Nhóm thuốc kháng sinh Penicillin bao gồm nhiều loại thuốc được phân loại theo phổ kháng khuẩn và đặc tính hóa học:

• Penicillin tự nhiên (phổ kháng khuẩn hẹp): Penicillin G (đường tiêm), Penicillin V (đường uống).
• Penicillin kháng penicillinase (phổ kháng khuẩn hẹp, tác dụng trên tụ cầu): Methicillin, Oxacillin, Cloxacillin, Dicloxacillin, Nafcillin.
• Aminopenicillin (phổ kháng khuẩn trung bình): Ampicillin, Amoxicillin.
• Penicillin phổ rộng (tác dụng trên trực khuẩn mủ xanh): Carbenicillin, Ticarcillin, Mezlocillin, Piperacillin.

Các thuốc này chủ yếu tác động lên các vi khuẩn Gram dương và một số vi khuẩn Gram âm, nhưng có sự khác biệt về hiệu quả tùy vào từng chủng vi khuẩn.

Trong điều trị ho có đờm, đặc biệt là viêm phế quản kéo dài, thuốc kháng sinh trị ho đờm như Amoxicillin/Clavulanic acid có thể được bác sĩ cân nhắc lựa chọn. Đây là sự kết hợp giữa Amoxicillin (kháng sinh nhóm Penicillin) và Clavulanic acid, giúp khắc phục tình trạng kháng thuốc nhờ khả năng ức chế enzyme beta-lactamase, làm tăng hiệu quả điều trị. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng Amoxicillin/Clavulanic acid có thể giảm tỷ lệ ho có đờm kéo dài ở trẻ em, giúp điều trị hiệu quả các mầm bệnh hô hấp phổ biến.

Mặc dù Amoxicillin/Clavulanic acid được coi là an toàn, nhưng việc lựa chọn thuốc kháng sinh trị ho có đờm cụ thể cần dựa trên chẩn đoán và hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả, an toàn trong điều trị.

2. Nhóm Macrolid

Thuốc kháng sinh trị ho có đờm thuộc nhóm Macrolid có tác dụng đối với nhiều loại vi khuẩn gây bệnh hô hấp, bao gồm cả vi khuẩn Gram dương và một số vi khuẩn Gram âm. Nhóm Macrolid được phân thành ba loại chính dựa trên cấu trúc hóa học:

• Macrolid 14 nguyên tử cacbon: Erythromycin, Clarithromycin, Roxithromycin. (2)
• Macrolid 15 nguyên tử cacbon: Azithromycin.
• Macrolid 16 nguyên tử cacbon: Spiramycin, Josamycin.

Trong điều trị ho có đờm, kháng sinh nhóm Macrolid như Erythromycin có tác dụng tốt đối với các mầm bệnh thường gặp ở đường hô hấp dưới. Macrolid cũng có thể được chỉ định sử dụng khi người bệnh có tiền sử dị ứng với Penicillin. Khi điều trị cho phụ nữ mang thai, Amoxicillin hoặc Erythromycin có thể là những lựa chọn ưu tiên. Ngoài ra, Clarithromycin, một loại Macrolid khác, cũng có thể được bác sĩ cân nhắc sử dụng.

Mặc dù hiệu quả của nhóm thuốc Macrolid đã được chứng minh trong điều trị ho có đờm, đặc biệt ở trẻ em nhưng sự gia tăng tình trạng kháng Macrolid cùng với sự xuất hiện của các lựa chọn thay thế khác như Amoxicillin/Clavulanic acid khiến Macrolid không còn là lựa chọn ưu tiên.

3. Nhóm Cephalosporin

Kháng sinh nhóm Cephalosporin được phân thành nhiều thế hệ, mỗi thế hệ có phổ kháng khuẩn và đặc điểm riêng, gồm:

• Cephalosporin thế hệ 1: Có tác dụng mạnh đối với vi khuẩn Gram dương và một số vi khuẩn Gram âm. Các thuốc trong nhóm này bao gồm Cefazolin, Cephalexin, Cefadroxil, và Cephalothin.
• Cephalosporin thế hệ 2: Mở rộng phổ kháng khuẩn đối với vi khuẩn Gram âm. Các thuốc bao gồm Cefoxitin, Cefaclor, Cefprozil, Cefuroxim, Cefotetan, Ceforanid.
• Cephalosporin thế hệ 3: Có hoạt tính mạnh trên vi khuẩn Gram âm, với các thuốc như Cefotaxime, Ceftazidime, Cefdinir, Ceftriaxone, Cefpodoxime, Cefixime.
• Cephalosporin thế hệ 4: Cefepime có phổ kháng khuẩn rộng, hiệu quả đối với cả vi khuẩn Gram dương và Gram âm.
• Cephalosporin thế hệ 5: Ceftaroline hiệu quả đặc biệt với các vi khuẩn kháng methicillin (MRSA) và phế cầu kháng penicillin. (3)

Thuốc kháng sinh trị ho có đờm nhóm Cephalosporin có thể là lựa chọn thay thế khi người bệnh có tiền sử dị ứng với Penicillin. Cephalosporin thường được sử dụng trong trường hợp viêm phế quản kéo dài do vi khuẩn, nhưng Amoxicillin/Clavulanic acid vẫn thường được ưu tiên hơn vì phổ kháng khuẩn rộng và hiệu quả đã được chứng minh đối với các mầm bệnh hô hấp phổ biến. Ngoài Cephalosporin, Trimethoprim-Sulfamethoxazole cũng có thể được xem xét nếu người bệnh có dị ứng với Penicillin.

Khi sử dụng kháng sinh nhóm Cephalosporin, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo liều dùng phù hợp, đặc biệt đối với người bệnh có tình trạng như suy gan hoặc suy thận.

4. Nhóm Quinolon

Thuốc kháng sinh trị ho có đờm thuộc nhóm Quinolon, đặc biệt là các fluoroquinolon, được phân loại thành nhiều thế hệ dựa trên phổ kháng khuẩn và cấu trúc hóa học. Trong đó, Quinolon thế hệ 2 và 3 có thể được chỉ định sử dụng trong điều trị ho có đờm:

• Quinolon thế hệ 2: Như Ciprofloxacin, Enoxacin, Lomefloxacin, Norfloxacin, Ofloxacin có phổ kháng khuẩn rộng hơn, hiệu quả với nhiều vi khuẩn Gram âm và một số vi khuẩn Gram dương.
• Quinolon thế hệ 3: Như Levofloxacin, Moxifloxacin, Gatifloxacin, Sparfloxacin mở rộng phổ tác dụng đối với vi khuẩn Gram dương và vi khuẩn không điển hình, với Moxifloxacin còn có hiệu quả trên vi khuẩn kỵ khí.

Quinolon thường được chỉ định trong các trường hợp nhiễm trùng phức tạp hoặc khi các kháng sinh khác không mang lại hiệu quả. Tuy nhiên, trong điều trị ho có đờm, các kháng sinh thuộc nhóm Quinolon không phải là lựa chọn ưu tiên, đặc biệt ở trẻ em, do lo ngại về tác dụng phụ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ cơ xương khớp. Thông thường, khi trẻ bị ho có đờm, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng các kháng sinh như Amoxicillin kết hợp Clavulanic acid, Erythromycin, Clarithromycin hoặc các kháng sinh thuộc nhóm Cephalosporin.

Nếu bạn đang thắc mắc ho có đờm uống kháng sinh gì, thì cần lưu ý rằng việc sử dụng Quinolon thế hệ 2 và 3 trong điều trị ho có đờm ở trẻ em không được khuyến cáo. Điều này xuất phát từ lo ngại về an toàn và thiếu thông tin cụ thể về hiệu quả trong nhóm tuổi này. Quinolon chỉ được xem xét sử dụng trong các trường hợp đặc biệt (như dị ứng với các kháng sinh khác, nhiễm trùng kháng thuốc…) và phải được bác sĩ chuyên khoa chỉ định cẩn thận.

Lưu ý: Không phải tất cả các trường hợp ho có đờm đều cần sử dụng kháng sinh. Việc sử dụng kháng sinh phải theo chỉ định của bác sĩ, tự ý dùng kháng sinh không hợp lý có thể gây hại nhiều hơn lợi, dẫn đến kháng thuốc và tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Hướng dẫn cách sử dụng thuốc kháng sinh trị ho có đờm hiệu quả

Để sử dụng thuốc kháng sinh trị ho có đờm hiệu quả, đặc biệt đối với trẻ em, cần tuân thủ các hướng dẫn sau:

• Xác định nguyên nhân gây ho: Thuốc kháng sinh chỉ hiệu quả đối với các trường hợp ho do nhiễm khuẩn. Ho đờm có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm virus, vi khuẩn hoặc các bệnh lý khác. Người bệnh nên đi khám trước khi dùng thuốc.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ: Trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc kháng sinh trị ho có đờm nào, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ. Dựa trên tình trạng bệnh và thể trạng, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định thuốc phù hợp cho người bệnh.
• Chọn kháng sinh phù hợp, cụ thể theo tư vấn chỉ định của bác sĩ, tham khảo:
  • Amoxicillin/Clavulanic acid: Đây thường là lựa chọn đầu tiên cho trẻ em và người lớn mắc viêm phế quản do vi khuẩn, vì thuốc này hiệu quả với các mầm bệnh hô hấp phổ biến.
  • Macrolid (Erythromycin, Clarithromycin): Dùng cho người bệnh dị ứng Penicillin, nhưng cần lưu ý đến tình trạng kháng thuốc.
  • Cephalosporin: Có thể được bác sĩ cân nhắc sử dụng thay thế Penicillin nếu trẻ bị dị ứng.
  • Quinolon: Không nên sử dụng cho trẻ em trừ khi không còn lựa chọn nào khác do các tác dụng phụ tiềm ẩn.
• Tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị: Dùng thuốc đúng theo chỉ định, ngừng thuốc quá sớm có thể dẫn đến tái phát bệnh và kháng thuốc.
• Theo dõi tác dụng phụ: Thuốc kháng sinh trị ho có đờm có thể gây các tác dụng phụ không mong muốn, người bệnh cần theo dõi các triệu chứng này và thông báo cho bác sĩ.
• Các biện pháp tại nhà: Bên cạnh việc sử dụng thuốc, người bệnh cần duy trì việc uống đủ nước, nghỉ ngơi đầy đủ và sử dụng máy tạo độ ẩm để giảm triệu chứng ho có đờm.
• Khi nào cần đi khám lại: Nếu các triệu chứng không cải thiện sau vài ngày hoặc có dấu hiệu nặng hơn, người bệnh nên tái khám. Các dấu hiệu cần chú ý bao gồm ho kéo dài hơn 3 tuần, khó thở, sốt cao hoặc đờm có sự thay đổi màu sắc…

Cảnh báo khi sử dụng kháng sinh trị ho có đờm

Khi sử dụng thuốc kháng sinh ho đờm, người bệnh cần lưu ý một số cảnh báo quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả, nhất là ở trẻ em:

• Không tự ý sử dụng kháng sinh: Trước khi sử dụng thuốc kháng sinh trị ho có đờm, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây ho.
• Nguy cơ kháng kháng sinh: Sử dụng thuốc kháng sinh không hợp lý và quá mức có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị của thuốc trong tương lai.
• Tác dụng phụ của kháng sinh: Các tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, phát ban và các phản ứng dị ứng có thể xảy ra khi dùng thuốc. Nếu có dấu hiệu bất thường, cần thông báo ngay cho bác sĩ.
• Tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị: Điều trị viêm phế quản kéo dài do vi khuẩn thường cần dùng kháng sinh trong 2-4 tuần. Tự ý ngừng thuốc sớm có thể gây tái phát bệnh và kháng thuốc.
• Đối tượng đặc biệt: Đối với phụ nữ mang thai, Amoxicillin hoặc Erythromycin thường được ưu tiên sử dụng. Với trẻ em, nhóm thuốc Quinolon thế hệ 2 và 3 không được khuyến cáo do nguy cơ tác động xấu đến hệ cơ xương.
• Không phải tất cả trường hợp ho có đờm đều cần dùng kháng sinh: Nếu người bệnh bị ho có đờm do nhiễm virus thì bệnh thường tự khỏi và không đáp ứng với thuốc kháng sinh.
• Màu sắc của đờm: Đờm chuyển màu xanh hoặc vàng không phải là yếu tố quyết định việc cần dùng kháng sinh. Cần xem xét toàn bộ các triệu chứng và tham khảo ý kiến bác sĩ.

Tóm lại, việc sử dụng thuốc kháng sinh trị ho có đờm cần được thực hiện một cách thận trọng và theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo hiệu quả, tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

Các biện pháp hỗ trợ điều trị ho có đờm mà không dùng kháng sinh

Ngoài việc sử dụng thuốc kháng sinh trị ho có đờm, người bệnh có thể thực hiện một số biện pháp hỗ trợ điều trị ho có đờm mà không dùng kháng sinh, gồm:

• Các biện pháp trị ho có đờm tại nhà:
  • Uống nhiều nước: Giúp làm loãng đờm, dễ dàng tống đờm ra ngoài.
  • Nghỉ ngơi đầy đủ: Tạo điều kiện cho cơ thể phục hồi nhanh chóng.
  • Sử dụng máy tạo độ ẩm: Làm ẩm đường hô hấp, giảm kích ứng và giúp loãng đờm.
  • Vệ sinh mũi họng: Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp loại bỏ chất nhầy và vi khuẩn, đồng thời súc họng bằng nước muối ấm để giảm viêm và làm dịu cổ họng.
  • Mật ong: Có thể làm dịu cơn ho và giảm triệu chứng ho có đờm.
• Sản phẩm hỗ trợ long đờm:
  • Các sản phẩm từ lá thường xuân có thể hỗ trợ điều trị viêm phế quản và ho, làm long đờm, tan chất nhầy, giúp thở dễ dàng hơn.
• Tránh các tác nhân gây kích ứng:
  • Khói thuốc lá: Tránh xa khói thuốc và các chất kích thích có thể làm tình trạng ho nặng thêm.
  • Không khí ô nhiễm: Hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm để bảo vệ hệ hô hấp.

Những biện pháp trên có thể hỗ trợ điều trị ho có đờm mà không cần đến thuốc kháng sinh. Nhưng nếu tình trạng ho không cải thiện, người bệnh cần đi khám bác sĩ để có phương án điều trị phù hợp.

Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Thuốc kháng sinh trị ho có đờm nếu sử dụng đúng cách, theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ góp phần cải thiện tình trạng, giúp người bệnh sớm hồi phục. Để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất, người bệnh cần đi khám, tuân thủ chỉ định dùng thuốc từ bác sĩ, tránh tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh.