Tìm hiểu về phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận

Phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận là giải pháp can thiệp ngoại khoa cốt lõi giúp loại bỏ túi phình, ngăn ngừa biến chứng xuất huyết nội tạng nguy hiểm và tái lập dòng máu nuôi cơ thể an toàn. Việc nắm rõ các chỉ định, quy trình mổ mở kinh điển cùng các kỹ thuật tiên tiến như đặt Stent-graft hay phẫu thuật Hybrid sẽ giúp bệnh nhân và gia đình chủ động phối hợp điều trị hiệu quả.

Phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận là gì?

Phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận là kỹ thuật ngoại khoa nhằm loại bỏ hoặc củng cố đoạn động mạch chủ bụng bị phình giãn nằm dưới vị trí xuất phát của hai động mạch thận. Trong phương pháp mổ mở kinh điển, bác sĩ phẫu thuật sẽ rạch đường mổ ở bụng, kẹp chặn tạm thời dòng máu, sau đó thay thế đoạn mạch tổn thương bằng một ống ghép nhân tạo (mạch máu nhân tạo) bền vững.

Đây là giải pháp triệt để, có độ bền lâu dài và đóng vai trò cốt lõi trong xử trí các trường hợp phình động mạch phức tạp hoặc cấp cứu vỡ. Ngoài ra, hiện nay y học còn phát triển các phương pháp ít xâm lấn hơn như can thiệp đặt Stent-graft nội mạch (EVAR) hay phẫu thuật Hybrid kết hợp.

Khi nào được chỉ định phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận

Thời điểm chỉ định phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận phụ thuộc vào kích thước túi phình, tốc độ phát triển, sự xuất hiện của triệu chứng cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể và các bệnh lý nền đi kèm của người bệnh.

1. Chỉ định

Phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận hoặc can thiệp được chỉ định trong các trường hợp sau: (1)

• Túi phình có triệu chứng lâm sàng như đau ê ẩm, đau dữ dội vùng bụng hoặc thắt lưng bất kể kích thước.
• Phình động mạch chủ bụng dạng hình thoi không triệu chứng có đường kính lớn: từ 5,0 cm trở lên (theo khuyến cáo tại Việt Nam và Châu Âu phù hợp thể trạng).
• Khối phình tiến triển nhanh: tăng kích thước trên 10 mm/năm hoặc trên 5 mm trong vòng 6 tháng.
• Phình động mạch chủ bụng dạng túi (saccular) hoặc giả phình do chấn thương, nhiễm trùng do nguy cơ vỡ rất cao.
• Trường hợp cấp cứu: Khối phình dọa vỡ hoặc đã vỡ gây chảy máu trong ổ bụng.

2. Chống chỉ định

Chống chỉ định phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận trong các trường hợp:

• Bệnh nhân mắc các bệnh lý toàn thân nặng chưa kiểm soát như suy tim giai đoạn cuối, suy hô hấp nặng hoặc nhồi máu cơ tim mới.
• Kỳ vọng sống của người bệnh dưới 1 năm do mắc các bệnh lý mạn tính nghiêm trọng khác như ung thư giai đoạn cuối.
• Bệnh nhân có tình trạng nhiễm trùng toàn thân hoạt động hoặc nhiễm trùng tại vùng phẫu thuật.

Quy trình phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận

Phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận là quy trình y khoa phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phối hợp chặt chẽ của ê-kíp bác sĩ chuyên khoa.

1. Chuẩn bị trước phẫu thuật

• Người bệnh được chỉ định thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu như chụp cắt lớp vi tính (CT), siêu âm, xét nghiệm máu và đánh giá chức năng hô hấp.
• Kiểm soát các chỉ số sinh tồn như huyết áp, đường huyết.
• Tạm dừng các loại thuốc chống đông theo chỉ định của bác sĩ.
• Người bệnh vệ sinh, nhịn ăn uống theo hướng dẫn của điều dưỡng viên, đồng thời sử dụng kháng sinh dự phòng trước khi chuyển vào phòng mổ.

2. Các bước tiến hành trong phòng mổ

• Tiến hành gây mê toàn thân cho bệnh nhân.
• Phẫu thuật viên mở một đường dọc giữa bụng hoặc qua mạn sườn để tiếp cận vùng động mạch chủ bụng dưới thận bị tổn thương.
• Tiến hành tách biệt khối phình, dùng kẹp chuyên dụng phẫu thuật kẹp phía trên (dưới nhánh động mạch thận) và phía dưới khối phình để ngắt dòng máu tạm thời.
• Mở dọc khối phình, loại bỏ huyết khối bám thành, sau đó khâu nối lại bằng ống ghép nhân tạo vào hai đầu động mạch chủ.
• Tháo kẹp kiểm tra độ kín của đường khâu và lưu thông máu xuống hai chân, bọc lại vỏ khối phình xung quanh ống ghép rồi khâu phục hồi thành bụng.

Các phương pháp can thiệp tiên tiến và biến chứng sau phẫu thuật

Mặc dù là phương pháp điều trị hiệu quả nhưng can thiệp ngoại khoa động mạch chủ bụng vẫn tiềm ẩn một số rủi ro hậu phẫu. Người bệnh cần được theo dõi sát sao tại phòng hồi sức tích cực để phát hiện và xử trí kịp thời các biến chứng phát sinh:

• Biến chứng toàn thân: Suy thận cấp do thiếu máu nuôi tạm thời, nhồi máu cơ tim, suy hô hấp, viêm phổi hoặc rối loạn đông máu.
• Biến chứng tại chỗ: Chảy máu sau mổ, nhiễm trùng vết mổ hoặc nhiễm trùng ống ghép nhân tạo.
• Biến chứng mạch máu và tiêu hóa: Tắc mạch chi dưới do huyết khối di chuyển, thiếu máu cục bộ đại tràng hoặc tắc ruột.

Bên cạnh mổ mở kinh điển, sự phát triển của y học hiện đại mang đến các giải pháp can thiệp ít xâm lấn:

• Can thiệp nội mạch đặt Stent-graft (EVAR): Phương pháp này sử dụng giá đỡ kim loại phủ màng nhân tạo đưa qua đường động mạch đùi ở bẹn lên vị trí túi phình. Stent-graft giúp cách ly khối phình khỏi dòng chảy tuần hoàn, giảm thiểu nguy cơ vỡ, ít gây mất máu, rút ngắn thời gian phẫu thuật và hồi phục. Đây là ưu tiên hàng đầu cho người bệnh cao tuổi hoặc có nhiều bệnh lý nền.
• Phẫu thuật Hybrid (kết hợp mổ mở và can thiệp nội mạch): Được áp dụng cho các trường hợp tổn thương giải phẫu phức tạp, cổ túi phình không thuận lợi. Bác sĩ sẽ thực hiện chuyển vị các nhánh mạch máu quan trọng kết hợp đặt Stent-graft, giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và tính an toàn cho người bệnh.

Đối với các trường hợp giải phẫu phức tạp không đáp ứng hoàn toàn mổ mở hoặc can thiệp nội mạch, phẫu thuật Hybrid là giải pháp hiện đại kết hợp ưu điểm của cả hai kỹ thuật. Bác sĩ sẽ tiến hành chuyển vị các nhánh mạch máu quan trọng, kết hợp với đặt stent-graft nội mạch trong cùng một ca phẫu thuật. Kỹ thuật này giúp mở rộng chỉ định điều trị cho những ca phình phức tạp mà vẫn tối ưu hóa độ an toàn cho người bệnh.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Phẫu thuật phình động mạch chủ bụng dưới thận là giải pháp cốt lõi và hiệu quả giúp ngăn ngừa nguy cơ tử vong do vỡ khối phình. Tùy thuộc vào đặc điểm giải phẫu và tình trạng sức khỏe, người bệnh sẽ được chỉ định mổ mở truyền thống hoặc các kỹ thuật tiên tiến ít xâm lấn như đặt Stent-graft, phẫu thuật Hybrid. Việc tuân thủ hướng dẫn điều trị, theo dõi định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp đảm bảo kết quả điều trị tối ưu lâu dài.