Siêu âm chẩn đoán phình động mạch chủ bụng là phương pháp đầu tay giúp tầm soát, phát hiện sớm sự giãn nở bất thường của động mạch chủ. Chẩn đoán kịp thời có vai trò quan trọng giúp phòng ngừa biến cố vỡ mạch nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.
Phình động mạch chủ bụng (Abdominal aortic aneurysms – AAA) là tình trạng đường kính động mạch chủ bụng giãn lớn từ 1,5 lần trở lên so với bình thường. Túi phình thường to dần một cách âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi quá lớn, túi phình có thể vỡ, gây xuất huyết nội và tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Khoảng 85% trường hợp phình xảy ra ở đoạn động mạch chủ bụng dưới thận. Nam giới ở độ tuổi 50 có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 4 lần so với nữ giới cùng tuổi.
Phình động mạch chủ bụng hình thành khi thành mạch suy yếu dần do xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, viêm mạch, bệnh mô liên kết, nhiễm trùng, chấn thương hoặc tuổi cao. Người có tiền sử gia đình mắc phình động mạch cũng có nguy cơ cao hơn. Khi túi phình lớn, người bệnh có thể đau bụng, đau lưng hoặc thấy vùng quanh rốn đập mạnh.
Siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh đầu tay trong chẩn đoán phình động mạch chủ nhờ chi phí hợp lý, tính an toàn không xâm lấn, không sử dụng tia xạ và dễ dàng thực hiện lặp lại nhiều lần. Phương pháp này có độ nhạy cao, độ đặc hiệu lên đến 99%. (1)
Thông qua kết quả siêu âm, bác sĩ có thể xác định được đường kính thực tế, chiều dài túi phình cũng như mối tương quan giải phẫu với các nhánh động mạch chính xung quanh. Đây cũng là giải pháp tối ưu để theo dõi tốc độ phát triển của túi phình theo định kỳ cho bệnh nhân.
Ưu điểm nổi bật của siêu âm là quy trình thực hiện nhanh chóng, có kết quả ngay và hoàn toàn không gây đau đớn hay tác dụng phụ. Một số trường hợp như bệnh nhân cấp cứu hoặc khó di chuyển, bác sĩ có thể thực hiện siêu âm ngay tại giường.
Một nghiên cứu vào năm 2014 đã chứng minh tầm quan trọng của siêu âm tại chỗ với 18/53 bệnh nhân được siêu âm tại chỗ có thời gian chẩn đoán trung bình là 51 phút, so với 111 phút ở những bệnh nhân không được siêu âm ngay lập tức. Nhờ đó, bệnh nhân được nhanh chóng phân loại và điều trị, giúp giảm nguy cơ túi phình vỡ đe dọa tính mạng.
Tuy nhiên, khả năng quan sát của kỹ thuật siêu âm thường giảm ở khoảng 1-3% bệnh nhân có thể trạng kém hoặc có khí trong ruột che phủ. Siêu âm không cung cấp đủ chi tiết các thông tin cần thiết để xác định các tổn thương phức tạp hoặc lên kế hoạch điều trị.
Sai số trong siêu âm khoảng 4mm, do đó không thể chỉ dựa vào kết quả của siêu âm để lập kế hoạch can thiệp hoặc phẫu thuật. Siêu âm chỉ nên được xem là một công cụ chẩn đoán loại trừ, giúp bác sĩ có đánh giá tổng quan ban đầu, phát hiện tình trạng túi phình, từ đó có cơ sở chỉ định thêm các cận lâm sàng chuyên sâu khác.
Xem thêm: Siêu âm Doppler động mạch chủ: Ưu điểm, chỉ định và quy trình
Phình động mạch chủ bụng thường tiến triển âm thầm nhưng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm, thậm chí gây tử vong nếu người bệnh bị vỡ túi phình không được cấp cứu kịp thời. Do đó, chủ động tầm soát bằng siêu âm là cực kỳ cần thiết, đặc biệt những đối tượng có nguy cơ cao như:
Đường kính của túi phình là chỉ số quan trọng giúp bác sĩ tiên lượng nguy cơ vỡ túi phình động mạch chủ bụng và lập kế hoạch điều trị phù hợp.. Dựa trên kết quả siêu bệnh nhân sẽ được phân loại và theo dõi theo các mốc kích thước của túi phình gồm:
Bên cạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt các mốc thời gian theo dõi định kỳ, người bệnh nên chủ động lựa chọn những cơ sở y tế uy tín để thực hiện tầm soát và điều trị kịp thời các bệnh lý về tim mạch, mạch máu.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Siêu âm chẩn đoán phình động mạch chủ bụng là phương pháp cận lâm sàng đầu tay, giúp chẩn đoán nhanh chóng, hiệu quả, an toàn, chi phí hợp lý và có thể thực hiện lại nhiều lần. Người bệnh nên tuân thủ lịch tái khám hoặc siêu âm định kỳ để giúp theo dõi sát sao tốc độ phát triển của túi phình, từ đó có biện pháp điều trị thích hợp nhằm ngăn ngừa biến cố.
