Phân loại phôi IVF: Vai trò, tiêu chí đánh giá và quy trình [A-Z]

Việc phân loại phôi được xem là một phần không thể thiếu trong hầu hết các chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Các chuyên viên phôi học và bác sĩ điều trị có thể căn cứ vào kết quả phân loại chất lượng phôi để đưa ra quyết định chuyển phôi nào nhằm tăng tỷ lệ đậu thai thành công và phát triển thành thai khỏe mạnh.

Phân loại phôi IVF là gì?

Phân loại phôi IVF là một quy trình hỗ trợ lựa chọn và đánh giá chất lượng phôi trong các chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm. Sau khi trứng (noãn) kết hợp cùng tinh trùng ở phòng thí nghiệm để tạo thành phôi, phôi sẽ được nuôi cấy trong hệ thống tủ nuôi đặc biệt trong khoảng 2-5 ngày.

Đến giai đoạn phôi ngày 3 hoặc ngày 5, các chuyên viên phôi học sẽ thực hiện quá trình đánh giá chất lượng và phân loại phôi để xác định những phôi tối ưu nhất để thực hiện chuyển phôi hoặc trữ đông phôi theo mong muốn của bệnh nhân.

Vai trò của việc phân loại phôi

Quá trình đánh giá và phân loại phôi cho phép các bác sĩ dự đoán tiềm năng phát triển của phôi cũng như tiên lượng khả năng phôi làm tổ thành công trong tử cung người mẹ, từ đó tăng cơ hội mang thai và sinh ra những em bé khỏe mạnh. Quá trình này đòi hỏi sự chính xác và chuyên môn cao của các chuyên viên phôi học, sử dụng các kỹ thuật tiên tiến để xác định những phôi có tiềm năng phát triển tốt nhất.

Một số vai trò quan trọng của quá trình phân loại phôi IVF có thể kể đến như:

• Tối ưu hóa tỷ lệ thành công của quá trình thụ tinh khi lựa chọn những phôi có chất lượng tốt nhất để tiến hành chuyển phôi.
• Giảm thiểu nguy cơ đa thai.
• Xác định phôi nào cần chuyển hoặc trữ đông nhằm tối ưu hóa việc sử dụng phôi trong các chu kỳ IVF tiếp theo.
• Cá nhân hóa kế hoạch điều trị cho từng bệnh nhân.

Các phương pháp phân loại phôi

Hai phương pháp phân loại phôi phổ biến nhất hiện nay có thể kể đến bao gồm đánh giá phôi theo hình thái và đánh giá phôi theo động học hình thái, cụ thể:

1. Đánh giá phôi theo hình thái

Đây là phương pháp truyền thống nhất trong các phòng thí nghiệm IVF. Tại những thời điểm phát triển nhất định của phôi, quan trọng nhất là giai đoạn ngày 3 và ngày 5, phôi sẽ được quan sát dưới kính hiển vi có độ phóng đại cực lớn để đánh giá hình thái học với các tiêu chí đánh giá cụ thể.

2. Đánh giá phôi theo động học hình thái

Phương pháp này là sự kết hợp giữa đánh giá cấu trúc hình thái và tốc độ phát triển của phôi. Với phương pháp đánh giá động học hình thái, các chuyên viên phôi học sẽ sử dụng công nghệ timelapse hiện đại để theo dõi và ghi lại quá trình phát triển của phôi liên tục từ giai đoạn thụ tinh đến khi trở thành phôi nang.

Điều này nhằm loại trừ khả năng phôi có thể có những phân chia bất thường có thể ảnh hưởng đến chất lượng phôi, cũng như tỷ lệ thụ thai mà nếu không quan sát toàn bộ quá trình phát triển sẽ không phát hiện được.

Theo Bác sĩ Trần Ngọc Vân Anh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh Quận 8, việc kết hợp đánh giá hình thái học truyền thống với động học của phôi qua công nghệ timelapse đã được chứng minh có thể tăng khả năng chọn lựa phôi có tiềm năng phát triển cao, đồng thời giúp cải thiện tỷ lệ đậu thai thành công trong các chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).

Quy trình phân loại phôi tại IVF Tâm Anh

Phôi sau khi được tạo thành từ quá trình thụ tinh ống nghiệm (IVF) hoặc tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI) sẽ được tiến hành nuôi cấy trong hệ thống tủ nuôi phôi đặc biệt đến giai đoạn ngày 3 và ngày 5.

Với tủ nuôi truyền thống, các chuyên viên phôi học sẽ tiến hành đưa phôi ra ngoài để quan sát và đánh giá hình thái học của phôi vào các thời điểm nhất định. Việc này tiềm ẩn nguy cơ chất lượng phôi bị ảnh hưởng do phơi trần ở môi trường bên ngoài khiến nhiệt độ, độ pH thay đổi đột ngột.

Tại IVF Tâm Anh, với hệ thống tủ nuôi cấy timelapse, phôi sẽ được nuôi cấy trong môi trường khép kín với các chỉ số nhiệt độ, độ ẩm… tương tự như môi trường bên trong tử cung người mẹ. Đồng thời, với hệ thống camera theo dõi và chụp ảnh liên tục cho phép các chuyên viên phôi học dễ dàng theo dõi, đánh giá và phân loại phôi dựa trên hình thái và động học của phôi mà không cần mang ra môi trường bên ngoài theo dõi như tủ nuôi cấy truyền thống.

Bên cạnh đó, IVF Tâm Anh còn sử dụng hệ thống tủ nuôi cấy phôi hiện đại có tích hợp trí tuệ nhân tạo AI, mỗi ngăn tủ được sử dụng cho một ca nuôi cấy chuyên biệt nhằm giảm thiểu nguy cơ phôi bị ảnh hưởng do sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm đột ngột. Đặc biệt, phần mềm trí tuệ AI có thể đưa ra đánh giá chất lượng phôi loại 1, 2, 3, 4 dựa trên nhiều thông số hình thái và tốc độ phát triển của phôi, hỗ trợ nhân viên phôi học phân loại phôi một cách chính xác.

Cuối cùng việc đánh giá, phân loại phôi sẽ được các chuyên gia phôi học có chuyên môn, giàu kinh nghiệm thực hiện dựa trên một số tiêu chí nhất định tùy theo độ tuổi phôi ngày 3 hoặc ngày 5.

Những tiêu chí phân loại phôi trong IVF

Mỗi giai đoạn phát triển của phôi sẽ cung cấp những thông tin khác nhau về chất lượng cũng như tiềm năng cấy ghép của phôi, giúp các chuyên gia đưa ra những lựa chọn tối ưu nhất. Những tiêu chí để phân loại phôi trong IVF bao gồm:

1. Tiêu chí phân loại phôi ngày 3

Các phôi sau khi nuôi cấy đến giai đoạn ngày 3 sẽ được đánh giá và xếp loại từ 1 đến 4, tương đương chất lượng giảm dần. Điều này có nghĩa, phôi loại 1 và 2 là những phôi có chất lượng tốt, có khả năng phát triển lên phôi nang, làm tổ và phát triển thành thai nhi cao nhất; phôi loại 3 có chất lượng trung bình; phôi loại 4 là phôi kém.

4 tiêu chí chính để đánh giá chất lượng phôi ngày 3 bao gồm:

• Tốc độ phân chia tế bào.
• Kích thước giữa các tế bào có sự phân chia đồng đều.
• Tỷ lệ phân mảnh.
• Đa nhân. (3)

2. Tiêu chí phân loại phôi ngày 5

Sau khi nuôi cấy đến ngày thứ 5, phôi đã phát triển đến giai đoạn phôi nang. Ngoài tốc độ phát triển, phôi ngày 5 được đánh giá trên 3 tiêu chuẩn hình thái chính là độ nở rộng khoang phôi, lớp tế bào lá nuôi bên ngoài, và khối tế bào bên trong.

(1) Độ nở rộng khoảng khoang phôi được đánh dấu từ 1 đến 4, trong đó 4 là phát triển nhất:

• 1: Khoang phôi ≤50% thể tích phôi.
• 2: Khoang phôi ≥50% thể tích phôi.
• 3: Khoang phôi lấp đầy thể tích phôi. Màng ZP còn dày.
• 4: Khoang phôi lấp đầy thể tích phôi. Màng ZP mỏng hơn ban đầu.
• 5: Phôi đang thoát màng.
• 6: Phôi đã thoát màng hoàn toàn.

(2) Lớp tế bào lá nuôi (TE) được phân cấp từ A đến C, trong đó A được đánh giá là tốt nhất:

• A: Nhiều tế bào gắn kết vào nhau và dính chặt, không phân mảnh.
• B: Tế bào gắn kết lỏng lẻo, phân mảnh ít.
• C: Ít tế bào, phân mảnh nhiều.

(3) Khối tế bào bên trong (ICM) phân cấp từ A đến C, trong đó A được đánh giá là tốt nhất:

• A: Nhiều tế bào và nén chặt với nhau – Phôi tốt.
• B: Ít tế bào gắn kết lỏng lẻo với nhau – Phôi trung bình.
• C: Rất ít tế bào gắn kết lỏng lẻo với nhau – Phôi xấu.

Từ 3 tiêu chí kể trên, phôi ngày 5 được phân thành 4 loại (tương đương chất lượng giảm dần) theo các tiêu chuẩn sau đây:

• Phôi loại 1: Độ nở rộng ≥3; ICM và TE: AA, AB, BA.
• Phôi loại 2: Độ nở rộng ≥3; ICM và TE: BB, 2AA, 2BA, 2BB.
• Phôi loại 3: EB, 2AC, 2CB, 3CA, 3CB, 4CA, 4CB, 5CA, 5CB, 2AC, 2BC, 3AC, 3BC, 4AC, 4BC, 5AC, 5BC, 5BC (Nếu phôi sinh thiết được ghi thêm dấu (+), ví dụ 3AC+, 2BC+).
• Phôi loại 4: Các phôi còn lại không sử dụng EB(-), 2C-A, 2C-B, 3C-A, 3C-B, 4C-A, 4C-B, 5C-A, 5C-B, 2AC-, 2BC-, 3AC-, 3BC-, 4AC-, 4BC-, 5AC-, 5BC-.

Ở giai đoạn phôi ngày 5, phôi loại 1 và 2 được xem là phôi có chất lượng tốt nhất, phôi loại 3 có chất lượng trung bình và phôi loại 4 là phôi xấu. Bác sĩ Vân Anh cho biết việc đánh giá và phân loại 1, 2, 3, 4 dựa trên kết quả của quá trình phân chia tế bào thể hiện trên hình thái phôi.

Tuy nhiên, những phôi có hình thái tốt không đồng nghĩa phôi đó không có vấn đề bất thường về di truyền trong phôi. Chính vì thế, xét nghiệm di truyền tiền làm tổ (PGT) có thể giúp các bác sĩ xác định những bất thường nhiễm sắc thể gây ra tiên lượng xấu cho quá trình làm tổ của phôi.

Phân loại phôi có giúp tăng tỷ lệ thành công khi làm IVF không?

Để giải đáp thắc mắc này, Bác sĩ Trần Ngọc Vân Anh – Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, BVĐK Tâm Anh nhận định: Phân loại phôi giúp dự đoán tiềm năng phát triển của phôi và khả năng làm tổ thành công trong tử cung, từ đó rút ngắn thời gian cặp vợ chồng phải điều trị để mong con. Đây là một chỉ số quan trọng mà các bác sĩ và chuyên viên phôi học tại IVF Tâm Anh thảo luận kỹ lưỡng để đề xuất phương án chuyển phôi phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.

Mỗi trường hợp thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm đều có những đặc điểm riêng, vì vậy, số lượng và chất lượng phôi sẽ được cân nhắc cẩn thận để đảm bảo tỷ lệ thành công cao nhất. Bác sĩ sẽ tư vấn và đưa ra phương án tối ưu để phù hợp với từng bệnh nhân.

Ngoài ra, việc phôi làm tổ thành công và phát triển thành thai nhi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi người mẹ, di truyền bên trong phôi, môi trường tiếp nhận phôi tại tử cung người mẹ và các bệnh lý đi kèm. Do đó, ngoài việc phân loại phôi, bác sĩ cần đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe của người mẹ để tối ưu hóa cơ hội thành công trong quá trình điều trị thụ tinh trong ống nghiệm.

Trang thiết bị hiện đại hỗ trợ phân loại phôi tại IVF Tâm Anh

Với sự phát triển của y học hiện đại, nhiều hệ thống kỹ thuật cùng trang thiết bị hiện đại đã góp phần nâng cao tỷ lệ thành công cho các chu kỳ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), từ đó giúp hàng triệu cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn hoàn thành giấc mơ đón con yêu khỏe mạnh về nhà.

Tự hào là đơn vị đầu tiên sở hữu hệ thống phòng Lab-in-Lab đạt chuẩn, IVF Tâm Anh còn được chú trọng đầu tư và sở hữu hệ thống tủ nuôi cấy phôi được được mô phỏng tương tự như “buồng tử cung thứ hai của người mẹ”.

Trong đó, toàn bộ hệ thống tủ nuôi cấy phôi tại IVF Tâm Anh đều được trang bị camera Timelapse cho phép theo dõi xuyên suốt 24/24 và chụp ảnh phôi liên tục. Điều này giúp các chuyên viên phôi học biết được động học của phôi phát triển ra sao, đánh giá trên từng sự thay đổi nhỏ mà không cần đem phôi ra bên ngoài như tủ nuôi cấy truyền thống.

Mỗi ngăn tủ được sử dụng cho một ca nuôi cấy chuyên biệt. Trong trường hợp cần mở cửa tủ để lấy phôi, các ngăn còn lại vẫn đảm bảo đóng kín nhằm giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng phôi do sự thay đổi nhiệt độ, độ ẩm, không khí đột ngột.

Đặc biệt, thuật toán trí tuệ nhân tạo AI được tích hợp bên trong hệ thống tủ nuôi cấy phôi sẽ giúp phân loại tự động hình thái phôi hoặc tiên lượng các kết cục như khả năng làm tổ, tỷ lệ đậu thai… từ đó có thể đưa ra đánh giá chất lượng và phân loại phôi loại 1, 2, 3, 4 dựa trên tiến trình phát triển của phôi.

Dựa vào kết quả đánh giá và phân loại phôi, bác sĩ sẽ ưu tiên lựa chọn những phôi có chất lượng tốt để tiến hành chuyển phôi vào thời điểm thể trạng và điều kiện nội mạc tử cung của người mẹ đã sẵn sàng. Qua đó giúp người bệnh có thai sớm và tăng cơ hội sinh ra những em bé khoẻ mạnh.

Để tìm hiểu chi tiết nhất về quy trình phân loại phôi và các thông tin liên quan đến quá trình thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm, quý khách hàng có thể liên hệ đến IVF Tâm Anh qua thông tin sau:

Kết luận lại phân loại phôi là một bước đặc biệt quan trọng không thể thiếu trong các quy trình thụ tinh ống nghiệm (IVF). Bằng cách ứng dụng công nghệ và kỹ thuật hiện đại vào quá trình đánh giá và phân loại phôi giúp các bác sĩ có thể lựa chọn chính xác những phôi có chất lượng tốt để chuyển vào tử cung người mẹ, từ đó tăng khả năng làm tổ, tối ưu tỷ lệ thành công cho các chu kỳ IVF và giúp các cặp vợ chồng hiếm muộn nhận được niềm hạnh phúc đón bé yêu khỏe mạnh về nhà.