Hiểu đúng về phân suất tổng máu thất phải (RVEF)

Phân suất tống máu thất phải (RVEF) là thông số giúp đo lường hiệu suất co bóp của buồng tim phải trong việc cung cấp máu cho hệ hô hấp. Mặc dù ít được nhắc đến hơn so với tim trái, nhưng RVEF lại đóng vai trò quyết định trong quản lý suy tim, tăng áp phổi và các dị tật tim bẩm sinh.

Phân suất tống máu thất phải là gì?

Phân suất tống máu thất phải (tên tiếng Anh là Right Ventricular Ejection Fraction – RVEF, hay còn được biết đến với cái tên Fractional Aera Change – FAC) là tỷ lệ phần trăm lượng máu nghèo oxy được bơm từ buồng tim bên phải đến phổi trong mỗi nhịp đập của tim. RVEF đóng vai trò quyết định trong đánh giá chức năng tuần hoàn, đặc biệt quan trọng đối với những bệnh nhân đang bị suy tim phải. (1)

RVEF đại diện cho sự thay đổi thể tích của buồng tim từ thời điểm cuối tâm trương đến cuối tâm thu. Giá trị của RVEF bình thường cho thấy buồng tâm thất bên phải đang vận hành ổn định và không có tắc nghẽn đáng kể. Ngược lại, nếu chỉ số RVEF giảm là dấu hiệu cảnh báo các tổn thương thực thể hoặc áp lực quá tải tại buồng tim phải.

Công thức xác định phân suất tống máu thất phải RVEF

Công thức tính phân suất tống máu thất phải dựa trên sự chênh lệch thể tích buồng tim, tương tự cách tính phân suất tống máu thất trái: (2)

RVEF (%) = [(EDV – ESV) / EDV] x 100

Trong đó:

• RVEF (Right Ventricular Ejection Fraction): Phân suất tống máu thất phải.
• EDV (End-Diastolic Volume): Thể tích cuối tâm trương (lượng máu đầy nhất trong thất phải trước khi tim co bóp).
• ESV (End-Systolic Volume): Thể tích cuối tâm thu (lượng máu còn sót lại trong thất phải sau khi đã bơm máu đi).

Các phương pháp đo chỉ số RVEF

Có nhiều phương pháp giúp đo phân suất tống máu EF của buồng thất phải. Tùy vào tình trạng bệnh lý, bác sĩ sẽ có chỉ định các cận lâm sàng thích hợp.

• Chụp cộng hưởng từ tim (MRI): Đây được xem là tiêu chuẩn vàng để đánh giá cấu trúc và chức năng của tâm thất phải nhờ độ phân giải hình ảnh cực cao. MRI cho phép đo đạc thể tích buồng tim một cách trực tiếp mà không cần dựa trên các giả định về hình dạng hình học phức tạp. Nhờ tính chính xác cao, MRI tim thường được ưu tiên trong các nghiên cứu lâm sàng và đánh giá bệnh tim bẩm sinh phức tạp.
• Siêu âm tim 3D: Cung cấp cái nhìn toàn diện về hình thái thất phải trong không gian ba chiều, khắc phục được nhược điểm của các phương pháp siêu âm truyền thống. Siêu âm tim 3D giúp bác sĩ tính toán thể tích buồng tim sát với thực tế hơn bằng cách quét toàn bộ bề mặt nội mạc thất phải.
• Siêu âm tim 2D: Là phương pháp cận lâm sàng được sử dụng phổ biến nhờ tính tiện lợi, chi phí hợp lý. Tuy nhiên, do cấu trúc thất phải có hình dạng bất đối xứng nên đòi hỏi phải được thực hiện bởi bác sĩ siêu âm giàu kinh nghiệm để ước tính chỉ số RVEF qua các mặt cắt gián tiếp.
• Thông tim chẩn đoán: Là phương pháp ít xâm lấn cho phép đo trực tiếp áp lực và cung lượng tim thông qua các ống thông luồn vào buồng tim. Thông tim cung cấp các dữ liệu huyết động học chi tiết, giúp xác định RVEF trong những trường hợp bệnh nhân có diễn biến nặng hoặc cần phẫu thuật.

Ý nghĩa lâm sàng của chỉ số phân suất tống máu thất phải

Phân suất tống máu thất phải là thông số quan trọng trong quản lý và tiên lượng các nhóm bệnh lý phức tạp như suy tim, tăng áp động mạch phổi, thuyên tắc phổi và bệnh tim bẩm sinh. Tuy nhiên phải được đánh giá kèm theo các chỉ số khác như PAPs, TV S’, RVFW Strain, TAPSE … Theo dõi sát chỉ số RVEF sẽ giúp bác sĩ có cơ sở để đánh giá chính xác mức độ đáp ứng với điều trị, từ đó có sự điều chỉnh trong phác đồ nếu cần thiết hoặc chỉ định can thiệp ngoại khoa kịp thời.

1. Tiên lượng suy tim

Chỉ số RVEF thấp là dấu hiệu cảnh báo sớm cho thấy khả năng thích nghi của tim đối với tình trạng bệnh đang suy giảm. Theo dõi sự thay đổi của phân suất tống máu thất phải giúp bác sĩ dự đoán được tốc độ tiến triển của bệnh nhân mắc suy tim trái hoặc suy tim toàn bộ. Thông qua đó, bác sĩ sẽ có chỉ định can thiệp sớm để ngăn chặn các đợt cấp tính nguy hiểm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

2. Đánh giá nguy cơ tử vong

Phân suất tống máu thất phải giảm có liên quan mật thiết đến tỷ lệ biến cố tim mạch nặng. Đối với bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim hoặc tăng áp phổi, RVEF là chỉ số độc lập giúp dự báo nguy cơ tử vong trong tương lai. Vì vậy, xác định sớm nhóm bệnh nhân có RVEF thấp giúp tối ưu phác đồ điều trị, đồng thời có kế hoạch theo dõi đặc biệt tích cực cho bệnh nhân.

3. Bệnh tim bẩm sinh

Đối với những bệnh nhân mắc các dị tật tim bẩm sinh như tứ chứng Fallot, thông liên nhĩ, thông liên thất hoặc hẹp van động mạch phổi, đánh giá phân suất tống máu thất phải định kỳ là yêu cầu bắt buộc.

RVEF cung cấp dữ liệu giúp theo dõi quá trình thích nghi hoặc diễn tiến giãn buồng tim phải theo thời gian. Thông qua đó, bác sĩ có thể xác định được thời điểm thích hợp để thực hiện phẫu thuật sửa chữa hoặc thay van tim nhằm bảo tồn chức năng cơ tim trước khi có tổn thương không thể đảo ngược. Đặc biệt ở bệnh nhi, RVEF là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả phục hồi sau mổ và dự báo khả năng gắng sức của trẻ trong tương lai.

4. Suy thất phải

Phân suất tống máu thất phải là thước đo quan trọng để xác định mức độ nghiêm trọng của tình trạng suy thất phải do áp lực phổi tăng cao. RVEF giảm mạnh phản ánh tình trạng cơ tim đã bắt đầu suy yếu, không còn đủ lực co bóp để đẩy máu vượt qua lực cản lớn trong lòng mạch máu phổi.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Phân suất tống máu thất phải là chỉ số huyết động học không thể thiếu trong việc đánh giá toàn diện sức khỏe tim mạch. Thông qua RVEF, bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác và tiên lượng kịp thời các nguy cơ bệnh lý, nhằm xây dựng phác đồ điều trị thích hợp cho bệnh nhân tim mạch.