Phân độ sốt xuất huyết theo hướng dẫn Bộ Y tế

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính xảy ra quanh năm và thường bùng phát mạnh mẽ vào mùa mưa, đe dọa sức khỏe của cả trẻ em lẫn người lớn. Bệnh diễn tiến rất phức tạp, khiến người bệnh rất dễ đối mặt với các biến chứng nguy hiểm. Bộ Y tế có hướng dẫn phân độ sốt xuất huyết trong Quyết định về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán, điều trị giúp người dân và nhân viên y tế nhận diện sớm các triệu chứng bệnh ở từng mức độ, nhằm xử trí đúng cách và kịp thời. Hãy cùng tìm hiểu ngay qua bài viết dưới đây.

Sốt xuất huyết được phân thành mấy cấp độ?

Theo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và phân độ sốt xuất huyết của Bộ Y tế được cập nhật và ban hành vào năm 2023, bệnh được chia thành 3 cấp độ gồm: sốt xuất huyết không có dấu hiệu cảnh báo, sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo và sốt xuất huyết nặng (1). Mỗi cấp độ phản ánh mức độ nghiêm trọng khác nhau của bệnh, từ các trường hợp triệu chứng nhẹ đến những trường hợp có nguy cơ xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Phân độ sốt xuất huyết theo Bộ Y tế

Dựa trên các biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng, Bộ Y tế đã xây dựng hệ thống phân loại sốt xuất huyết thành các mức độ khác nhau. Mỗi mức độ sẽ có những đặc điểm và dấu hiệu nhận biết riêng như sau: (2)

1. Sốt xuất huyết không có dấu hiệu cảnh báo

Người bệnh sống hoặc từng đến vùng có dịch sốt xuất huyết trong vòng 14 ngày trước khi khởi phát triệu chứng, đồng thời có sốt kèm ít nhất 2 biểu hiện sau:

• Buồn nôn hoặc nôn.
• Phát ban.
• Đau cơ, đau khớp, đau hốc mắt.
• Xuất huyết da hoặc nghiệm pháp dây thắt dương tính.
• Hematocrit (tỷ lệ phần trăm thể tích hồng cầu chiếm trong tổng thể tích máu toàn phần của cơ thể) bình thường hoặc tăng.
• Số lượng bạch cầu bình thường hoặc giảm.
• Tiểu cầu bình thường hoặc giảm.

Ở giai đoạn này, đa số người bệnh chưa xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm nhưng vẫn cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm diễn tiến nặng.

2. Sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo

Đây là giai đoạn bệnh sốt xuất huyết có nguy cơ tiến triển nặng. Người bệnh được xác định thuộc nhóm này khi xuất hiện ít nhất 1 trong các dấu hiệu sau:

• Vật vã, lừ đừ hoặc li bì.
• Đau bụng nhiều hoặc đau vùng gan liên tục.
• Nôn nhiều (từ 3 lần trong 1 giờ hoặc từ 4 lần trong 6 giờ).
• Xuất huyết niêm mạc như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, tiểu ra máu hoặc xuất huyết âm đạo bất thường.
• Gan to trên 2cm dưới bờ sườn.
• Tiểu ít.
• Hematocrit tăng kèm giảm nhanh số lượng tiểu cầu.
• AST hoặc ALT (2 loại enzyme chủ yếu có trong tế bào gan, thường được xét nghiệm để đánh giá tình trạng tổn thương gan) từ 400 U/L trở lên.
• Có tràn dịch màng phổi hoặc ổ bụng trên siêu âm, X-quang.

Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần được thăm khám và theo dõi tại cơ sở y tế để hạn chế nguy cơ biến chứng.

3. Sốt xuất huyết nặng

Sốt xuất huyết nặng là tình trạng cấp cứu y khoa, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Người bệnh được xếp vào nhóm này khi có ít nhất 1 trong các biểu hiện sau:

• Thoát huyết tương nặng dẫn đến sốc sốt xuất huyết hoặc suy hô hấp do ứ dịch.
• Xuất huyết nặng: Xuất huyết tiêu hóa (nôn ra máu, đi cầu phân đen), xuất huyết não hoặc xuất huyết nghiêm trọng ở các cơ quan khác.
• Suy tạng nặng.
• Suy thận cấp.
• Tổn thương thần kinh trung ương gây rối loạn ý thức.
• Viêm cơ tim, suy tim hoặc tổn thương các cơ quan quan trọng khác.

Ứng dụng của phân độ sốt xuất huyết trong lâm sàng

Trong thực hành lâm sàng, phân độ sốt xuất huyết giúp bác sĩ đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh để đưa ra quyết định điều trị phù hợp. Việc phân loại chính xác ngay từ đầu không chỉ giúp hạn chế biến chứng mà còn tối ưu quá trình theo dõi và sử dụng nguồn lực y tế.

1. Định hướng và phân luồng người bệnh

Dựa trên các triệu chứng lâm sàng và chỉ số xét nghiệm ban đầu, bác sĩ có thể phân cấp bệnh sau đó đưa ra hướng xử trí phù hợp.

• Điều trị ngoại trú (tại nhà): Áp dụng cho các trường hợp sốt xuất huyết thông thường, chưa xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Người bệnh được hướng dẫn nghỉ ngơi, bù dịch và tái khám theo lịch hẹn.
• Chỉ định nhập viện nội trú: Bắt buộc đối với những người bệnh bắt đầu có dấu hiệu cảnh báo hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao (như phụ nữ mang thai, người tái nhiễm lần 2, người có bệnh nền) để đảm bảo an toàn và theo dõi sát sao.
• Cấp cứu và hồi sức tích cực: Các trường hợp được phân loại nặng phải được điều trị tích cực ngay tại các khoa hồi sức cấp cứu.

2. Tiên lượng nguy cơ diễn tiến nặng

Phân độ sốt xuất huyết giúp bác sĩ nhận diện sớm những trường hợp nguy hiểm như: xuất huyết nặng hoặc suy tạng. Từ đó, người bệnh sẽ được theo dõi sát hơn và can thiệp kịp thời trước khi xảy ra biến chứng.

3. Lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp

Mỗi mức độ sẽ có hướng điều trị khác nhau, từ chăm sóc, bù dịch bằng đường uống đến truyền dịch, truyền máu hoặc hồi sức tích cực. Phân độ bệnh giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.

4. Hỗ trợ tư vấn và giáo dục sức khỏe

Việc xác định đúng mức độ bệnh cũng giúp bác sĩ tư vấn cho người bệnh và người nhà về diễn tiến dự kiến, lịch tái khám cũng như các dấu hiệu cảnh báo cần đến bệnh viện ngay. Điều này góp phần giảm nguy cơ nhập viện muộn và cải thiện hiệu quả điều trị.

Biện pháp chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết theo từng mức độ

Sau khi thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, bác sĩ sẽ phân loại người bệnh vào từng mức độ bệnh để lựa chọn phương án theo dõi và điều trị phù hợp.

1. Chẩn đoán

Chẩn đoán xét nghiệm sốt xuất huyết được thực hiện dựa trên sự kết hợp giữa triệu chứng lâm sàng, yếu tố dịch tễ và các xét nghiệm cận lâm sàng. Bác sĩ sẽ đánh giá các biểu hiện như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau cơ, đau khớp, phát ban, dấu hiệu xuất huyết và tình trạng mất nước. Đồng thời, các xét nghiệm như công thức máu, hematocrit, tiểu cầu, xét nghiệm NS1 Dengue, kháng thể Dengue IgM/IgG hoặc RT-PCR có thể được chỉ định để hỗ trợ xác định bệnh và theo dõi diễn tiến.

2. Điều trị theo phân độ

Mỗi phân độ sẽ có phương pháp điều trị khác nhau:

• Bệnh sốt xuất huyết không có dấu hiệu cảnh báo: Phần lớn các trường hợp ở mức độ này đều có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà. Người bệnh cần dành thời gian nghỉ ngơi, uống nhiều nước để bù dịch, kết hợp sử dụng thuốc hạ sốt an toàn theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc tái khám đúng lịch hẹn là cực kỳ quan trọng để kiểm soát diễn tiến bệnh, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển biến quyết định từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7.
• Bệnh sốt xuất huyết có dấu hiệu cảnh báo: Khi bệnh bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần được chỉ định nhập viện để đội ngũ y tế theo dõi chặt chẽ. Quá trình điều trị lúc này sẽ tập trung vào việc giám sát liên tục các chỉ số sức khỏe cơ bản (như mạch, huyết áp, thân nhiệt), truyền dịch bù nước kịp thời và kiểm tra công thức máu định kỳ nhằm ngăn chặn từ sớm nguy cơ thoát huyết tương hay xuất huyết nặng.
• Sốt xuất huyết nặng: Đây là tình trạng cấp cứu khẩn cấp, bắt buộc phải điều trị tích cực tại các khoa hồi sức của bệnh viện. Tùy thuộc vào tổn thương thực tế của từng người bệnh, các bác sĩ sẽ nhanh chóng triển khai phác đồ hồi sức chống sốc, truyền dịch, truyền các chế phẩm máu phù hợp và hỗ trợ chức năng các cơ quan để đảm bảo an toàn tính mạng cho người bệnh.

Làm gì để ngăn ngừa bệnh sốt xuất huyết tiến triển sang cấp độ nặng?

Không phải mọi trường hợp đều diễn tiến nặng nhưng người bệnh vẫn cần được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình mắc bệnh, đặc biệt từ ngày thứ 3 – thứ 7 kể từ khi khởi phát sốt. Đây là giai đoạn nguy hiểm khi tình trạng thoát huyết tương, xuất huyết hoặc sốc có thể xuất hiện ngay cả khi người bệnh đã giảm sốt.

Để hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển sang cấp độ nặng, người bệnh nên:

• Tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ.
• Uống đủ nước và bù dịch phù hợp theo tình trạng bệnh.
• Theo dõi sát nhiệt độ cơ thể, lượng nước tiểu và các triệu chứng bất thường.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh lao động hoặc vận động gắng sức.
• Không tự ý sử dụng thuốc ngoài chỉ định, đặc biệt là các thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
• Đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu niêm mạc, vật vã, lừ đừ, tiểu ít hoặc khó thở.

Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trong thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh nội khoa, trong đó có sốt xuất huyết. Người bệnh được đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, theo dõi các dấu hiệu cảnh báo và diễn tiến bệnh để bác sĩ kịp thời điều chỉnh hướng xử trí khi cần.

Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, hỗ trợ xét nghiệm, chẩn đoán và theo dõi các chỉ số liên quan trong quá trình điều trị. Với những trường hợp bệnh có nguy cơ diễn tiến nặng hoặc kèm bệnh nền, đội ngũ bác sĩ có thể phối hợp với các chuyên khoa liên quan để theo dõi và chăm sóc phù hợp, góp phần hạn chế biến chứng và đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Sốt xuất huyết có thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện, theo dõi kịp thời. Việc hiểu rõ các phân độ sốt xuất huyết theo hướng dẫn của Bộ Y tế giúp người bệnh nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, chủ động thăm khám và điều trị đúng thời điểm. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ hoặc dấu hiệu bất thường trong quá trình mắc bệnh, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và theo dõi phù hợp, góp phần giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị.