Lồng ruột là tình trạng đoạn ruột trượt vào đoạn ruột khác liền kề, gây ra tắc ruột, hoại tử ruột. Lồng ruột ở người lớn là tình trạng ít gặp và có thể do khối u tân sinh, khác biệt so với lồng ruột ở trẻ em khá thường gặp và thường lành tính.
Chẩn đoán trên lồng ruột ở người lớn thường khó khăn vì triệu chứng và xét nghiệm máu không đặc hiệu, thường cần tới phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Nếu không được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, lồng ruột ở người lớn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Điều trị triệt để lồng ruột ở người lớn thường yêu cầu phẫu thuật, tiên lượng phụ thuộc vào thời gian can thiệp sớm, và đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng chất lượng.
Lồng ruột là tình trạng một đoạn ruột chui vào trong lòng của đoạn ruột kế cận. Lồng ruột kéo dài có thể gây tắc nghẽn đường tiêu hóa, chèn ép mạch máu tại khối ruột bị lồng, dẫn đến thiếu máu cục bộ, hoại tử, nhiễm trùng, nhiễm độc hoặc thậm chí thủng ruột.
Tình trạng lồng ruột chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ (đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi). Lồng ruột người lớn chỉ chiếm khoảng 2-3% trong tổng số ca bệnh, trong đó thường gặp là lồng ruột ở người lớn tuổi. Khác với lồng ruột tự phát ở trẻ em, lồng ruột ở người lớn gần 90% có nguyên nhân thực thể, và phổ biến nhất là do khối u tân sinh. Một số nguyên nhân có thể kể đến như: (1)
Tùy thuộc vào vị trí và cơ chế sinh bệnh, lồng ruột ở người già được chia thành nhiều thể, thường gặp nhất là:
Xác định chính xác nguyên nhân bị lồng ruột người lớn đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán và điều trị, giúp người bệnh hạn chế nguy cơ biến chứng có thể xảy ra.
Biểu hiện lồng ruột ở người lớn thường không điển hình, dễ bị nhầm lẫn với một số bệnh lý đường tiêu hóa khác như viêm dạ dày – ruột, tắc ruột, rối loạn tiêu hóa… Do đó, việc chẩn đoán thường gặp nhiều khó khăn. Một số dấu hiệu lồng ruột người lớn thường gặp trong thăm khám lâm sàng gồm:
Phần lớn người bệnh thường chủ quan, chỉ đi khám khi các triệu chứng kéo dài hàng tuần không thuyên giảm và phát hiện tình trạng muộn. Ở giai đoạn này, lồng ruột có thể gây thiếu máu cục bộ, hoại tử hoặc thủng ruột, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và nguy cơ biến chứng cao.
Chẩn đoán lồng ruột ở người trưởng thành thường khó khăn hơn so với trẻ em do các triệu chứng không điển hình. Quá trình chẩn đoán bao gồm:
Lồng ruột ở người trưởng thành có thể dẫn đến biến chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. Các biến chứng thường gặp bao gồm:
Khoảng hơn 90% trường hợp lồng ruột ở người lớn có nguyên nhân thực thể, chủ yếu do khối u tại ruột non và đại tràng có nguy cơ ác tính. Khác với ở trẻ em, bơm hơi hoặc bơm thuốc cản quang tháo lồng ruột thường không có hiệu quả ở người lớn do đặc điểm giải phẫu và nguyên nhân bệnh lý thực thể. Vì vậy, phẫu thuật là phương pháp điều trị chính và gần như bắt buộc trong hầu hết các trường hợp.
Mục tiêu của điều trị lồng ruột là cắt bỏ khối lồng và nạo hạch cần thiết vì có nguy cơ ác tính, ngăn ngừa biến chứng và xử lý triệt để nguyên nhân gây lồng ruột để tránh tái phát. Tùy vào vị trí, kích thước, nguyên nhân, sự tưới máu của khối lồng để quyết định phương pháp mổ phù hợp. Đa phần các trường hợp đều có thể phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, phẫu thuật nội soi, dựa trên kinh nghiệm của phẫu thuật viên.
Trường hợp lồng ruột do viêm, dính ruột hoặc túi thừa Meckel, phẫu thuật điều trị có thể bao gồm tháo lồng, gỡ dính và loại bỏ nguyên nhân nền. Do nguyên nhân gây lồng ruột ở người lớn rất đa dạng, nên cần chẩn đoán chính xác để có thể điều trị hiệu quả. Sau phẫu thuật, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ tình trạng tiêu hóa, cân bằng điện giải, dấu hiệu nhiễm trùng hoặc tắc ruột tái phát.
Trong trường hợp lồng ruột có tình trạng cấp cứu như khối lồng hoại tử, thủng ruột, viêm phúc mạc, sốc nhiễm trùng, cần tiến hành hồi sức, hỗ trợ nội khoa ngay. Bao gồm kiểm soát đau, kháng sinh, dịch truyền, đặt sonde mũi dạ dày. Bệnh nhân cần được nhanh chóng can thiệp ngoại khoa phẫu thuật ngay.
Người trưởng thành bị lồng ruột là trường hợp ít gặp và thường là biến chứng của một bệnh lý liên quan nào đó nên rất khó để phòng ngừa. Tuy nhiên, có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh bằng cách chăm sóc sức khỏe đúng cách và xây dựng lối sống khoa học:
Để đặt lịch thăm khám, điều trị bệnh tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Lồng ruột ở người lớn tuy ít gặp nhưng là tình trạng cần được chẩn đoán và điều trị sớm để tránh biến chứng. Duy trì lối sống khoa học, theo dõi các triệu chứng tiêu hóa bất thường và khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện kịp thời các yếu tố nguy cơ. Người bệnh cần điều trị và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa và ngăn ngừa tái phát lồng ruột.
