Hiện tượng bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước khá thường gặp, xảy ra do nhiều nguyên nhân, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe nếu kéo dài. Vậy nguyên nhân và cách điều trị khi bị bụng sôi liên tục đi ngoài ra nước là gì?
Bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước là biểu hiện của tăng nhu động ruột kèm rối loạn hấp thu hoặc tăng tiết dịch trong lòng ruột, thường gặp trong các tình trạng tiêu chảy cấp hoặc rối loạn chức năng tiêu hóa. Bụng sôi liên tục đi ngoài ra nước có thể do một số bệnh lý, hoặc vấn đề sức khỏe như (1):
Ngộ độc thực phẩm là một trong những nguyên nhân gây sôi bụng, đau bụng, tiêu chảy đi ngoài ra nước… Khi tiêu thụ thức ăn bị nhiễm độc tố vi khuẩn (thường gặp là vi khuẩn E.coli, Salmonella…), hệ miễn dịch của cơ thể sẽ phản ứng để chống lại, cố gắng đào thải tác nhân gây bệnh ra ngoài. Bị sôi bụng và đi ngoài lỏng có thể là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động.
Khó tiêu là một dạng rối loạn tiêu hóa thường gặp, có thể gây ra triệu chứng bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước. Nguyên nhân có thể là do vấn đề sinh lý tạm thời (ăn quá nhanh, ăn uống không điều độ, căng thẳng thần kinh, thực phẩm kém vệ sinh…) hoặc cũng có thể là dấu hiệu của bệnh dạ dày, thực quản, gan mật…
Thay đổi chế độ ăn đột ngột có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa tạm thời do hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi với thực phẩm mới hoặc gia vị mới. Trong thời gian đầu, người bệnh bị sôi bụng, chướng bụng, đầy hơi, đi ngoài ra nước… Nếu triệu chứng không thuyên giảm sau hai ngày hoặc kèm theo sốt cao, đi ngoài ra máu… người bệnh nên đến bệnh viện ngay.
Nhiễm trùng đường ruột là tình trạng viêm do vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng, nguyên nhân thường là do tiêu thụ đồ ăn/thức uống kém vệ sinh. Một trong những triệu chứng điển hình của bệnh nhiễm trùng ruột là bụng sôi đi ngoài lỏng có bọt, người bệnh còn có thể bị sốt, nôn mửa, đau quặn bụng…
Một số loại virus như Norovirus, Rotavirus… có thể là nguyên nhân gây bệnh viêm dạ dày – ruột dẫn đến triệu chứng bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước. Người bệnh còn có dấu hiệu sốt nhẹ, đau bụng, buồn nôn và nôn, tiêu chảy nhiều lần trong ngày (số lần tùy theo mức độ bệnh và cơ địa mỗi người).
Hội chứng ruột kích thích (IBS) là tình trạng rối loạn chức năng đại tràng mạn tính, không gây nguy hiểm tính mạng nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến đời sống tinh thần và thể chất người bệnh. IBS gây ra triệu chứng bụng, đầy hơi, đau bụng, táo bón và tiêu chảy… Một số người bệnh có cảm giác bụng sôi đi ngoài lỏng, trung tiện nhiều, mót rặn liên tục…
Một số người thường bị sôi bụng và đi ngoài ra nước là do cơ thể không có đủ enzyme để tiêu hóa chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Trong số ít trường hợp khác, người có cơ địa không dung nạp lactose hoặc gluten là nguyên nhân xuất hiện hiện tượng bụng sôi, đi ngoài ra bọt sau khi ăn ngũ cốc, uống sữa hoặc dùng chế phẩm từ sữa.
Rối loạn hệ vi sinh đường ruột (dysbiosis) là tình trạng mất cân bằng về thành phần và chức năng của hệ vi khuẩn đường ruột. Khi đó, sự đa dạng vi sinh giảm và các chủng vi khuẩn có lợi bị suy giảm tương đối.
Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hoá và lên men trong ruột, gây ra các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, tăng sinh hơi và thay đổi thói quen đi tiêu (tiêu chảy hoặc táo bón).
Tuy nhiên, các triệu chứng như bụng sôi liên tục và đi ngoài phân lỏng không đặc hiệu cho riêng rối loạn hệ vi sinh, mà có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác như nhiễm trùng tiêu hoá, hội chứng ruột kích thích hoặc kém hấp thu. Trong một số trường hợp kéo dài, người bệnh có thể kèm theo đau bụng, khó tiêu hoặc sụt cân…
Căng thẳng tâm lý (stress) có thể ảnh hưởng rõ rệt đến hoạt động của hệ tiêu hoá thông qua trục não – ruột. Khi stress kéo dài, cơ thể tăng tiết các hormone như cortisol và catecholamine, từ đó làm thay đổi nhu động ruột và tăng cảm nhận nội tạng.
Hậu quả là người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sôi bụng, đau quặn từng cơn, đi ngoài nhiều lần hoặc rối loạn thói quen đại tiện. Ngoài ra, stress mãn tính còn có thể ảnh hưởng đến hàng rào niêm mạc ruột và hệ vi sinh đường ruột, góp phần làm suy giảm chức năng miễn dịch tại chỗ.
Dùng nhiều cà phê và rượu có thể gây kích thích hệ tiêu hóa quá mức, đồng thời làm tăng nhu động ruột, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Hiện tượng bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước do lạm dụng cà phê, rượu thường kèm theo cảm giác khó chịu, đau bụng âm ỉ…
Thay đổi nguồn nước trong sinh hoạt hoặc thời tiết thất thường có thể gây rối loạn tiêu hóa tạm thời do cơ thể chưa kịp thích nghi, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm. Nghiêm trọng hơn là trường hợp bị dị ứng hoặc nhiễm khuẩn từ môi trường sống, có thể dẫn đến biến chứng nặng hơn nếu người bệnh chủ quan, không can thiệp sớm.
Bên cạnh các nguyên nhân sinh lý hoặc rối loạn chức năng tạm thời, tình trạng bụng sôi kèm đi ngoài phân lỏng kéo dài hoặc tái phát có thể liên quan đến các bệnh lý tiêu hoá thực thể. Một số bệnh thường gặp bao gồm bệnh viêm ruột mạn tính (như Crohn, viêm loét đại tràng), hội chứng kém hấp thu hoặc nhiễm trùng đường ruột kéo dài.
Trong những trường hợp này, triệu chứng không chỉ dừng lại ở sôi bụng và tiêu chảy mà còn có thể kèm theo đau bụng kéo dài, sụt cân, thiếu máu hoặc rối loạn dinh dưỡng. Đây là các dấu hiệu gợi ý cần được thăm khám và đánh giá chuyên sâu. (2)
Nhìn chung, hiện tượng bụng sôi liên tục và đi ngoài phân lỏng không phải là triệu chứng đặc hiệu cho một bệnh lý cụ thể. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp
Trong đa số trường hợp, tình trạng sôi bụng, đi ngoài ra nước có thể tự khỏi nếu người bệnh nghỉ ngơi và bù nước đúng cách. Tuy nhiên, nếu triệu chứng trở nặng, không thuyên giảm sau nhiều ngày thì người bệnh không nên chủ quan. Người bệnh nên đến bệnh viện càng sớm càng tốt nếu bị sôi bụng và đi ngoài lỏng kèm một số biểu hiện sau:
Khi đi ngoài phân nước kéo dài, người bệnh có nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải. Bạn có thể xem thêm bài viết đi ngoài ra nước để tìm hiểu nguyên nhân và cách xử trí phù hợp.
Việc xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ triệu chứng. Trong đa số trường hợp nhẹ và ngắn ngày, có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Tiêu chảy làm mất nước và điện giải, do đó cần được bù kịp thời và đúng cách. Người bệnh nên:
Cần hạn chế cà phê, rượu bia và nước ngọt có gas vì có thể làm nặng thêm tình trạng mất nước và rối loạn tiêu hoá.
Trong giai đoạn tiêu chảy, nên ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu, ít kích thích như cháo, cơm mềm, khoai luộc… nhằm giảm tải cho đường ruột.
Đồng thời:
Việc bổ sung men vi sinh hoặc sữa chua có thể hỗ trợ phục hồi hệ vi sinh trong một số trường hợp (ví dụ sau dùng kháng sinh), nhưng không phải là biện pháp điều trị chính và cần theo dõi đáp ứng khi sử dụng.
Người bệnh nên nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc và hạn chế stress để hỗ trợ quá trình hồi phục.
Cần theo dõi:
Nên đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu sau:
Có thể phòng ngừa tình trạng bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước bằng cách:
Việc sử dụng men vi sinh có thể cân nhắc trong một số trường hợp, nhưng không nên lạm dụng như biện pháp phòng ngừa thường quy.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Mặc dù tình trạng bụng sôi liên tục và đi ngoài ra nước là triệu chứng thường gặp và đa số lành tính, nhưng không đặc hiệu cho một bệnh lý cụ thể. Việc xử trí cần tập trung vào bù nước, điều chỉnh chế độ ăn và theo dõi diễn tiến. Trong trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường, cần thăm khám sớm để tránh bỏ sót các bệnh lý tiêu hoá quan trọng.
