Đau lưng và tiêu chảy có mối quan hệ như thế nào?

Đau lưng và tiêu chảy có thể là biểu hiện của một hoặc nhiều bệnh lý khác nhau. Tình trạng này nếu kéo dài cần được bác sĩ xem xét, chẩn đoán và điều trị đúng cách để bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa biến chứng.

Vì sao bị đau lưng và tiêu chảy?

Đau lưng kèm tiêu chảy là tổ hợp triệu chứng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau, chẳng hạn như:

1. Viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa thường gây đau từ vùng rốn và đau lan ra phía bên phải dưới bụng. Một số người có thể kèm theo đau vùng lưng dưới. Ngoài ra, viêm ruột thừa còn gây tiêu chảy, buồn nôn, rối loạn khả năng kiểm soát bàng quang…

2. Nhiễm trùng thận

Nhiễm trùng thận là một dạng nhiễm trùng đường tiết niệu. Tình trạng viêm nhiễm thường xuất phát từ bàng quang hoặc niệu đạo, có thể lan sang một hoặc hai bên thận, nên người bệnh có thể cảm thấy đau ở một hoặc hai bên thắt lưng, kèm theo sốt và mệt mỏi.

Trong một số trường hợp, phản ứng toàn thân có thể gây rối loạn tiêu hóa, người bệnh bị buồn nôn, tiêu chảy, đi tiểu gấp hoặc thường xuyên, có cảm giác nóng rát khi đi tiểu…

3. Tắc ruột do phân

Tắc ruột do phân là tình trạng phân ứ đọng lâu ngày trong trực tràng, thường là hệ quả của táo bón mạn tính hoặc liên quan đến việc sử dụng thuốc nhuận tràng trong thời gian dài. Khối phân cứng bị mắc kẹt trong đường tiêu hóa có thể gây đau, tạo áp lực ở vùng bụng và lưng dưới.

Trong trường hợp bị rò rỉ chất lỏng từ trực tràng, người bệnh có thể bị tiêu chảy ra nước đột ngột sau nhiều ngày táo bón.

3. Viêm khớp do bệnh đường ruột

Viêm khớp do bệnh đường ruột là một dạng viêm khớp mạn tính có liên quan đến bệnh viêm ruột (IBD – bao gồm bệnh Crohn và viêm loét đại tràng). IBD thường gây tiêu chảy và đau bụng, một số trường hợp khác lại gặp biểu hiện đau lưng và tiêu chảy, tùy theo dạng bệnh khớp.

4. Ung thư tuyến tụy

Ung thư tuyến tụy có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, tùy theo vị trí và giai đoạn ung thư. Ở giai đoạn đầu, ung thư tuyến tụy thường không có biểu hiện rõ ràng. Khi bước sang giai đoạn tiến triển, ung thư tuyến tụy có thể gây đau bụng trên, đau lưng, buồn nôn, tiêu chảy…

Ngoài các nguyên nhân kể trên, tình trạng đau lưng kèm tiêu chảy còn có thể liên quan đến:

• Hội chứng ruột kích thích (IBS)
• Ngộ độc thực phẩm
• Sỏi thận hoặc sỏi niệu quản
• Căng cơ hoặc vấn đề cột sống kết hợp rối loạn tiêu hóa…

Như vậy, đau lưng và tiêu chảy có thể là biểu hiện của nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Người bệnh cần theo dõi, thăm khám nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường khác. (1)

Phương pháp chẩn đoán đau lưng và tiêu chảy

Trong chẩn đoán nguyên nhân gây đau lưng kèm tiêu chảy, bác sĩ thường kết hợp giữa thăm khám lâm sàng với các xét nghiệm cận lâm sàng:

1. Khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng

• Bác sĩ đánh giá đặc điểm cơn đau (vị trí, mức độ, thời gian), tần suất tiêu chảy và các triệu chứng đi kèm (sốt, buồn nôn, tiểu buốt…).
• Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh lý cá nhân/gia đình người bệnh và một số yếu tố nguy cơ khác.

2. Xét nghiệm cận lâm sàng (khi cần thiết)

• Xét nghiệm máu: giúp phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng, viêm hoặc rối loạn chuyển hóa
• Xét nghiệm phân: tìm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng ẩn trong phân
• Xét nghiệm nước tiểu: giúp phát hiện nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc các vấn đề liên quan đến thận
• Chẩn đoán hình ảnh:
  • Siêu âm bụng: đánh giá gan, mật, thận, tụy và các cơ quan trong ổ bụng
  • Chụp X-quang, CT hoặc MRI: giúp phát hiện tắc ruột, viêm ruột thừa, sỏi thận, tổn thương cột sống, khối u…
• Nội soi tiêu hóa (khi cần thiết): được chỉ định khi nghi ngờ người bệnh bị đau lưng và tiêu chảy do viêm ruột, polyp, tổn thương niêm mạc…

Tùy vào tình trạng cụ thể của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn các phương pháp chẩn đoán phù hợp. Người bệnh không nên tự đoán bệnh tại nhà hoặc trì hoãn thời gian thăm khám, đặc biệt là khi triệu chứng kéo dài hoặc có xu hướng trở nặng.

Tình trạng này có nguy hiểm không?

Bị đau lưng và tiêu chảy cùng lúc có nguy hiểm hay không sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Nếu chỉ là do rối loạn tiêu hóa, nhiễm virus hoặc ngộ độc thực phẩm nhẹ, triệu chứng có thể tự cải thiện sau vài ngày khi người bệnh được chăm sóc đúng cách.

Tuy nhiên, tình trạng này có thể trở nên nguy hiểm nếu có liên quan đến nhiễm trùng nặng (viêm ruột thừa, nhiễm trùng thận, nhiễm khuẩn đường ruột…) hoặc bệnh lý mạn tính. Người bệnh cần đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện một số dấu hiệu như:

• Đau lưng dữ dội, kéo dài hoặc đau lan rộng (2)
• Tiêu chảy nhiều ngày không cải thiện
• Sốt cao, mệt lả toàn thân
• Sụt cân không rõ nguyên nhân
• Phân có máu hoặc chất nhầy…

Trong những trường hợp kể trên, thăm khám chậm trễ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, vì vậy người bệnh không nên chủ quan.

Một số cách giúp cải thiện triệu chứng đau lưng và tiêu chảy

1. Chăm sóc y tế tại nhà

Trong một số trường hợp nhẹ, người bệnh có thể tự chăm sóc sức khỏe tại nhà sau khi được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn:

• Uống đủ nước, có thể sử dụng thêm dung dịch oresol theo bác sĩ hướng dẫn để ngăn ngừa mất nước do tiêu chảy
• Ưu tiên thực phẩm mềm, dễ tiêu (cháo, súp, cơm mềm…), đồng thời tránh thức ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, thực phẩm tái sống hoặc khó tiêu
• Hạn chế vận động mạnh, đặc biệt là khi đang đau lưng hoặc cảm thấy mệt mỏi
• Giữ ấm vùng bụng và lưng có thể giúp xoa dịu cảm giác khó chịu
• Theo dõi sức khỏe, ghi nhận tần suất tiêu chảy, mức độ đau lưng và các dấu hiệu bất thường khác (nếu có), liên hệ với bác sĩ trong trường hợp cần thiết.

2. Điều trị y tế

Trường hợp đau lưng và tiêu chảy đi kèm các dấu hiệu trên, người bệnh cần đến khám tại các cơ sở y tế gần nhà. Lúc này, việc dùng thuốc hay điều trị nội trú cần tuân theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh lưu ý tuân thủ theo:

• Sử dụng thuốc đúng liều lượng và thời gian theo bác sĩ hướng dẫn, có thể bao gồm thuốc kháng sinh, thuốc giãn cơ, truyền dịch và bù điện giải… tùy nguyên nhân gây bệnh.
• Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa được bác sĩ tư vấn, đặc biệt là thuốc cầm tiêu chảy hoặc giảm đau trong thời gian dài
• Điều trị bệnh lý nền nếu triệu chứng đau lưng và tiêu chảy liên quan viêm ruột, bệnh cột sống…

Bạn có thể làm gì để phòng ngừa?

Để phòng ngừa đau lưng kèm tiêu chảy, người bệnh cần xây dựng kế hoạch bảo vệ sức khỏe toàn diện, có thể tham khảo và áp dụng một số biện pháp sau:

1. Đảm bảo vệ sinh ăn uống

• Tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi
• Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
• Hạn chế thực phẩm tái sống
• Tăng cường rau xanh, chất xơ và thực phẩm dễ tiêu
• Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, rượu bia và chất kích thích
• Uống đủ nước mỗi ngày

2. Bảo vệ hệ tiêu hóa

• Tẩy giun định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ
• Không lạm dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ
• Theo dõi sức khỏe, thăm khám và điều trị sớm nếu có triệu chứng rối loạn tiêu hóa

3. Chăm sóc sức khỏe cột sống và vùng lưng

• Sinh hoạt và làm việc đúng tư thế
• Tập thể dục nhẹ nhàng, tăng cường cơ lưng – bụng
• Hạn chế mang vác nặng hoặc vận động sai tư thế

Khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đau lưng và tiêu chảy, có thể giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn liên quan đến tiêu hóa, tiết niệu hoặc cột sống (nếu có). Người bệnh cần đến bệnh viện để thăm khám nếu triệu chứng đau lưng kèm tiêu chảy tái phát nhiều lần, không nên chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà trong mọi trường hợp.