Phân biệt xơ gan còn bù và mất bù

Xơ gan còn bù và mất bù là 2 giai đoạn chính của xơ gan với mức độ tổn thương gan khác nhau. Vậy, làm sao để phân biệt 2 giai đoạn này?

Phân biệt xơ gan còn bù và mất bù theo dấu hiệu lâm sàng

Xơ gan còn bù và mất bù có thể được phân biệt qua những đặc điểm như sau:

Tiêu chí	Xơ gan còn bù	Xơ gan mất bù
Định nghĩa	Đây là giai đoạn tổn thương gan trung bình. Mô sẹo đã xuất hiện trên bề mặt gan. Tuy nhiên, các tế bào gan khỏe mạnh vẫn có thể bù đắp cho những tế bào đã bị tổn thương. Nhờ đó vẫn duy trì được phần lớn chức năng gan.	Đây là giai đoạn tiến triển nặng của xơ gan. Lúc này, mô sẹo đã hình thành dày đặc. Hậu quả làm cản trở hoạt động bình thường của gan, tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm.
Mức độ tổn thương gan	Các tế bào khỏe mạnh vẫn có khả năng bù đắp cho những tế bào tổn thương. Vì vậy, hoạt động bình thường của gan chưa bị ảnh hưởng đáng kể.	Mô sẹo hình thành dày đặc, không còn khả năng bù trừ tổn thương. Hậu quả dẫn đến suy giảm chức năng gan nghiêm trọng.
Triệu chứng	Biểu hiện đa phần không rõ ràng, khó nhận biết hoặc dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý nội khoa khác. Một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng nhẹ như mệt mỏi, chán ăn, đau tức hạ sườn phải, phù chân nhẹ, ngứa ngáy, mảng bầm máu dưới da, rối loạn giấc ngủ.	Các triệu chứng dần trở nên rõ ràng hơn gồm: Vàng da Cổ trướng (báng bụng) Lú lẫn, dễ buồn ngủ Giãn tĩnh mạch dạ dày thực quản Phù chân Ngứa ngáy, dễ chảy máu và bầm tím Mệt mỏi Chán ăn, sụt cân
Chất lượng cuộc sống	Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, ăn uống và làm việc tương đối bình thường.	Chất lượng cuộc sống suy giảm đáng kể. Nhiều trường hợp phải nhập viện thường xuyên.
Biến chứng	Phần lớn trường hợp không hoặc ít xảy ra biến chứng. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan vì bệnh có thể tiến triển sang giai đoạn mất bù, tiềm ẩn nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.	Xơ gan mất bù không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như: Cổ trướng Giãn vỡ tĩnh mạch thực quản gây xuất huyết Viêm phúc mạc tự phát do vi khuẩn Bệnh não gan Hội chứng gan thận Suy hô hấp, khó thở
Tăng áp lực tĩnh mạch cửa	Chủ yếu tăng áp lực tĩnh mạch cửa nhẹ như Phù chân, giãn tĩnh mạch thực quản, tâm phình vị nhẹ.	HVPG ≥ 10 mmHg dự báo nguy cơ giãn/vỡ tĩnh mạch thực quản và dẫn đến xuất huyết ồ ạt.
Xét nghiệm máu và chức năng gan	Các chỉ số men gan, bilirubin, albumin, thời gian prothrombin (PT), INR, natri huyết thanh… có thể bình thường hoặc thay đổi nhẹ.	Những dấu hiệu có thể gợi ý gồm: Chỉ số men gan tăng Nồng độ bilirubin tăng Nồng độ albumin giảm Thời gian prothrombin tăng INR kéo dài Số lượng bạch cầu và bạch cầu trung tính giảm
Phân loại Child-Pugh	Đa phần tương ứng với Child-Pugh loại A	Tương ứng với Child-Pugh loại B hoặc C
Nguy cơ ung thư gan	Tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành xơ gan mất bù và ung thư gan. Vì vậy, người bệnh cần theo dõi và tầm soát định kỳ.	Nguy cơ tiến triển thành ung thư gan cao hơn.
Tiên lượng	Tiên lượng tương đối tốt nếu được phát hiện sớm và kiểm soát tốt. Thời gian sống trung bình khoảng 12 năm.	Tiên lượng thường kém hơn. Sự chuyển biến từ xơ gan còn bù sang mất bù khiến tỷ lệ sống sót trung bình giảm xuống còn 2 năm.
Mục tiêu điều trị	Kiểm soát nguyên nhân gây bệnh như viêm gan B, C, D Loại bỏ các yếu tố nguy cơ như rượu bia, thuốc lá, chất độc hại Làm chậm quá trình tiến triển của bệnh Phòng tránh nguy cơ chuyển sang giai đoạn mất bù	Điều trị càng sớm càng tốt Can thiệp và kiểm soát các biến chứng như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, nhiễm trùng, bệnh não gan… Điều dự phòng xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch Đánh giá khả năng ghép gan trong trường hợp cần thiết
Chỉ định ghép gan	Thông thương chưa cần ghép gan	Có thể cân nhắc ghép gan đối với trường hợp tổn thương gan nghiêm trọng

Vì sao xơ gan còn bù tiến triển thành mất bù?

Sự chuyển biến từ xơ gan còn bù sang mất bù là kết quả của nhiều yếu tố tiền đề và yếu tố thúc đẩy. Xơ gan tiến triển tiềm ẩn nhiều rối loạn như thay đổi cấu trúc gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa, viêm tại chỗ và toàn thân. Tổn thương có thể nghiêm trọng hơn và chuyển sang giai đoạn mất bù khi xuất hiện những yếu tố kích hoạt như: (1)

• Đợt bùng phát viêm gan B do bỏ trị
• Viêm gan virus B, C, D mạn tính
• Không kiểm soát tốt các bệnh lý gan mạn tính, bệnh đường mật
• Lạm dụng rượu bia và thuốc lá
• Tổn thương gan do thuốc và độc chất
• Tích tụ chất béo và các chất độc hại như sắt, đồng
• Nhiễm trùng do vi khuẩn

Khi nghi ngờ bệnh gan người bệnh không được tự ý sử dụng các thực phẩm chức năng, các loại thuốc Nam – Bắc không rõ nguồn gốc.

Với bệnh nhân viêm gan B, C mạn tính cần được theo dõi và thăm khám định kỳ – điều trị thích hợp nhằm giảm nguy cơ diễn tiến xơ gan và ung thư gan.

Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa – Gan Mật và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng theo chỉ định của bác sĩ để xác định chính xác giai đoạn bệnh và điều trị bằng phương pháp tốt nhất.

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:

Xơ gan còn bù và mất bù khác nhau về triệu chứng và mức độ tổn thương gan. Từ đó đòi hỏi phương án can thiệp và chăm sóc phù hợp.