Ho và sốt là hai triệu chứng phổ biến ở trẻ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Vậy ho kèm sốt ở trẻ nhỏ cảnh báo bệnh lý gì? Tại sao hai triệu chứng này lại thường xuất hiện cùng nhau?
Ho và sốt thường xuất hiện cùng lúc bởi đây đều là những phản ứng bảo vệ tự nhiên của hệ miễn dịch khi cơ thể bị nhiễm trùng, đặc biệt khi mắc các bệnh hô hấp. Khi tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn xâm nhập, cơ thể sẽ giải phóng các chất trung gian gây viêm (cytokine), nhằm kích hoạt hệ miễn dịch, ức chế sự phát triển của tác nhân gây bệnh, và gây ra sốt. Đồng thời, tình trạng viêm tại niêm mạc đường hô hấp kích thích phản xạ ho, giúp tống đẩy đờm và mầm bệnh ra khỏi phế quản, khí quản. (1)
Chính vì hai cơ chế này diễn ra song song nên ho và sốt thường đi kèm, đặc biệt trong giai đoạn đầu của các bệnh như cảm lạnh, nhiễm trùng hô hấp cấp. Ở trẻ nhỏ, tình trạng này có thể kéo dài vài ngày, thậm chí cơn ho có thể kéo dài hơn sau khi hết sốt.
Ở trẻ nhỏ, ho kèm sốt thường xuất hiện trong các bệnh lý hô hấp phổ biến như cảm lạnh, viêm phế quản cấp, viêm phổi. Cơn ho có thể là ho khan, ho có đờm đặc màu xanh hoặc vàng. Bên cạnh đó, trẻ có thể có một số triệu chứng khác như mệt mỏi, thở nhanh, biếng ăn… tùy nguyên nhân gây bệnh.
Ngoài các nguyên nhân nhiễm trùng, yếu tố môi trường cũng góp phần làm trẻ ho kèm sốt. Sự thay đổi thời tiết đột ngột, không khí khô lạnh, ô nhiễm, khói bụi hoặc khói thuốc lá có thể kích thích niêm mạc đường hô hấp, làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh hoặc khiến triệu chứng trở nên nặng hơn.
Dưới đây là phân loại mức độ ho kèm sốt ở trẻ dựa trên đặc điểm cơn ho, mức độ sốt và các triệu chứng đi kèm, giúp bố mẹ đánh giá tình trạng bệnh và có hướng xử trí phù hợp:
Nếu trẻ ho kèm sốt nhẹ đến trung bình, bố mẹ có thể tiếp tục theo dõi và chăm sóc trẻ tại nhà bằng cách tập trung giảm triệu chứng, bù đủ nước và hạ sốt cho trẻ đúng cách. Mẹ nên cho trẻ bú thường xuyên hơn đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi; đối với trẻ lớn hơn, nên khuyến khích uống nhiều nước ấm, nước trái cây pha loãng, dung dịch Oresol pha đúng tỷ lệ để tránh mất nước, rối loạn điện giải và giúp làm loãng đờm, từ đó giảm ho hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, bố mẹ cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng mát có độ ẩm phù hợp; chườm ấm, đặc biệt ở vùng nách, bẹn, cổ để hỗ trợ trẻ hạ nhiệt và cảm thấy thoải mái hơn. Nếu trẻ sốt cao từ 38.5°C trở lên hoặc có biểu hiện khó chịu, mệt mỏi, bố mẹ nên cho trẻ hạ sốt bằng paracetamol với liều dùng phù hợp.
Đồng thời, bố mẹ nên giúp trẻ vệ sinh mũi họng đúng cách bằng nước muối sinh lý nhằm giúp đường thở thông thoáng hơn. Khi ngủ, có thể nâng nhẹ đầu giường khoảng 15-30 độ để giảm ho về đêm và giúp trẻ dễ thở. Ngoài ra, cần tránh để trẻ tiếp xúc với các yếu tố kích thích như khói thuốc lá, không khí khô hoặc ô nhiễm bởi điều này sẽ khiến trẻ tăng kích ứng đường hô hấp, bội nhiễm.
Lưu ý, không tự ý dùng kháng sinh hay thuốc ho cho trẻ nhỏ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Phòng ngừa ho kèm sốt ở trẻ chủ yếu tập trung vào việc giữ vệ sinh tốt, hạn chế lây nhiễm và tăng cường sức đề kháng, từ đó giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa ho kèm sốt hiệu quả ở trẻ:
Để đặt lịch thăm khám và tư vấn cùng các bác sĩ tại Hệ thống BVĐK Tâm Anh, quý khách hàng có thể đặt lịch trực tuyến qua thông tin sau đây:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Ho kèm sốt ở trẻ nhỏ có thể là dấu hiệu sớm cảnh báo các bệnh lý nhiễm trùng hô hấp, chủ yếu là do virus hoặc do các nguyên nhân khác như dị ứng, môi trường… Khi trẻ ho, sốt bố mẹ cần theo dõi sát tình trạng của trẻ, hạ sốt đúng cách, bù đủ nước và nên sớm đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ khám và tư vấn điều trị, chăm sóc phù hợp.
