Tình trạng dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là một dấu hiệu cận lâm sàng thường gặp qua siêu âm ổ bụng, khiến nhiều người bệnh lo lắng. Tình trạng này phản ánh phản ứng cấp tính của cơ thể trước virus Dengue, xuất hiện phổ biến trong giai đoạn nguy hiểm. Bài viết sau sẽ giải thích cụ thể nguyên nhân, cơ chế và mức độ ảnh hưởng của hiện tượng này đối với sức khỏe.
Dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là tình trạng kích thước vách túi mật tăng lên bất thường, vượt quá giới hạn sinh lý 3mm, được phát hiện rõ nét thông qua kỹ thuật siêu âm ổ bụng khi người bệnh đang trong giai đoạn nhiễm virus Dengue. Hiện tượng này xảy ra do sự tích tụ dịch phù nề dưới lớp màng bọc thanh mạc của túi mật chứ không xuất phát từ các nguyên nhân nhiễm trùng đường mật thông thường. (1)
Trong trạng thái sinh lý bình thường, thành túi mật là một cấu trúc rất mỏng và mịn, có nhiệm vụ chứa đựng và điều tiết dịch mật phục vụ cho quá trình tiêu hóa chất béo. Khi virus Dengue xâm nhập, nó kích hoạt một loạt các phản ứng miễn dịch hệ thống làm biến đổi tạm thời cấu trúc này. Sự gia tăng kích thước vách túi mật có thể dao động từ 4mm đến hơn 10mm tùy thuộc vào thể trạng và mức độ phản ứng của từng cá nhân.
Trong y khoa, chỉ số dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là chỉ số sinh học có giá trị cao. Khi nhận kết quả siêu âm, nếu người bệnh gặp tình trạng sốt xuất huyết dày thành túi mật cần bình tĩnh vì đây là tổn thương có tính chất động. Trải qua giai đoạn toàn phát, hiện tượng này thường tự thuyên giảm và biến mất hoàn toàn khi cơ thể bước vào giai đoạn phục hồi mà không để lại bất kỳ di chứng nào cho hệ thống gan mật.
Quá trình sốt xuất huyết dày thành túi mật diễn ra chủ yếu ở cấp độ vi mạch và mô kẽ dưới sự tác động trực tiếp lẫn gián tiếp của virus.
Khi virus tấn công, hệ miễn dịch sẽ phóng thích lượng lớn các cytokine viêm và các chất trung gian hóa học, làm tổn thương tạm thời lớp nội mạc mạch máu, khiến các khoảng cách giữa các tế bào nội mạc giãn rộng ra. Hệ quả là huyết tương từ trong lòng mạch thoát ra ngoài khoảng kẽ.
Do túi mật có hệ thống mạch máu phong phú và lớp mô liên kết lỏng lẻo dưới niêm mạc, dòng dịch thoát mạch này nhanh chóng ứ đọng tại đây, vách nang dày lên, dẫn đến dày thành túi mật. Hiện tượng này cho thấy sốt xuất huyết có liên quan mật thiết đến mức độ thoát dịch toàn thân, góp phần kích hoạt dấu hiệu dày thành túi mật.
Sự tích tụ dịch huyết tương thoát mạch trong không gian giữa các tế bào dẫn đến phù nề mô kẽ lan tỏa tại vách túi mật. Qua lăng kính siêu âm, lớp dịch này làm vách nang biến đổi, tạo ra hiện tượng dày thành túi mật.
Sự phù nề này mang tính chất cơ học thuần túy do áp lực và tính thấm mạch máu, không có sự hiện diện của các tế bào viêm mủ hay các vi khuẩn gây bệnh như trong các bệnh viêm túi mật cấp do sỏi kẹt cổ túi mật. Điều này giải thích vì sao lớp cơ của túi mật vẫn giữ được tính đàn hồi tốt, dấu hiệu sốt xuất huyết dày thành túi mật có thể xuất hiện rõ ràng rồi biến mất nhanh chóng.
Tình trạng sưng nề vách túi mật không xuất hiện ngay từ những ngày đầu mà thường bùng phát vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Đây là pha nguy hiểm nhất, thời điểm mà nhiệt độ cơ thể của người bệnh bắt đầu hạ (giai đoạn lui sốt) nhưng lại là lúc tiểu cầu giảm sâu và hiện tượng thoát huyết tương đạt đỉnh.
Do đó, việc siêu âm kiểm tra định kỳ trong pha này giúp các bác sĩ theo dõi sát sao các biến đổi hình thái vách túi mật, phản ánh mức độ cô đặc máu bên trong cơ thể. Sự kết hợp giữa các xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh giúp nhận diện sớm pha sốt xuất huyết dày thành túi mật để điều chỉnh lượng dịch truyền kịp thời, đồng thời đánh giá mức độ dày thành túi mật các ca lâm sàng một cách chính xác.
Về mặt triệu chứng, phần lớn người bệnh không có biểu hiện đau đớn đặc hiệu tại vùng túi mật. Tuy nhiên, ở một số ca bệnh có vách túi mật sưng nề quá mức, người bệnh có thể cảm thấy đau tức nhẹ hoặc căng tức ở vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị.
Triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với bệnh đau dạ dày hoặc viêm gan cấp tính. Đi kèm với đó là cảm giác buồn nôn, nôn mửa hoặc chán ăn do hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng chung bởi phản ứng viêm toàn thân. Biểu hiện dày thành túi mật sốt xuất huyết không đi kèm nhiễm trùng, do đó người bệnh sẽ không có phản ứng thành bụng rõ rệt, dù cho các triệu chứng dày thành túi mật có thể gây khó chịu tạm thời.
Siêu âm ổ bụng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh được ưu tiên hàng vì có thể thực hiện nhanh chóng ngay tại giường, không xâm lấn và có độ chính xác cao. Trên màn hình siêu âm, bác sĩ sẽ dễ dàng ghi nhận hình ảnh sốt xuất huyết dày thành túi mật một cách trực quan thông qua các dấu hiệu đặc trưng:
Tình trạng dày thành túi mật sốt xuất huyết là một biểu hiện tạm thời, lành tính và thường tự hồi phục mà không cần can thiệp. Tuy nhiên, dấu hiệu này phản ánh cơ thể đang bước vào giai đoạn thoát huyết tương mạnh, đòi hỏi người bệnh phải được theo dõi sát sao để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Bản chất tổn thương dày thành túi mật do sốt xuất huyết là lành tính, không dẫn đến tình trạng hoại tử, mưng mủ hay thủng vách túi mật giống như viêm túi mật do vi khuẩn. Khi cơ thể bước vào giai đoạn hồi phục (thường sau ngày thứ 7), lượng dịch thoát mạch sẽ được các mạch máu hấp thu trở lại một cách tự nhiên. Khi đó, vách túi mật sẽ tự co nhỏ và trả lại độ dày sinh lý ban đầu dưới 3mm mà không cần bất kỳ phương pháp điều trị đặc hiệu nào hướng vào túi mật.
Tuy nhiên, người bệnh cũng không được chủ quan, vì sự xuất hiện của dày thành vách túi mật tỷ lệ thuận với mức độ thoát huyết tương và tình trạng cô đặc máu của người bệnh. Vách túi mật càng dày chứng tỏ lượng dịch thoát ra khỏi lòng mạch càng nhiều, nguy cơ dẫn đến sốc giảm thể tích, tụt huyết áp và suy đa tạng càng lớn. Do đó, việc theo dõi và đánh giá dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là vô cùng cần thiết để bác sĩ tiên lượng mức độ nặng của bệnh, từ đó có hướng xử trí kịp thời.
Khi phát hiện dấu hiệu dày thành túi mật trên phiếu siêu âm, bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể, tiên lượng mức độ thoát dịch để cân nhắc lựa chọn can thiệp hoặc không:
Nếu bạn hoặc người thân đang mắc sốt xuất huyết và xuất hiện các dấu hiệu mệt mỏi, đau tức bụng hoặc nhận kết quả siêu âm vách túi mật bất thường, có thể đến ngay Khoa Nội Tổng hợp, BVĐK Tâm Anh. Khoa sở hữu hệ thống máy siêu âm hiện đại, sắc nét cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm, giúp chẩn đoán phân biệt chính xác các tổn thương nội khoa và theo dõi sát sao diễn tiến của bệnh. Tại đây, người bệnh sẽ được chăm sóc theo phác đồ cá nhân hóa chuẩn y khoa, đảm bảo bù dịch an toàn, phòng ngừa tối đa các biến chứng và giúp bạn nhanh chóng phục hồi sức khỏe một cách trọn vẹn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Có thể thấy, tình trạng dày thành túi mật trong sốt xuất huyết là chỉ số cận lâm sàng phản ánh mức độ thoát huyết tương của cơ thể trong giai đoạn nguy hiểm. Việc phát hiện dày thành túi mật qua siêu âm giúp các bác sĩ có thêm căn cứ khoa học để tiên lượng và điều chỉnh phác đồ bù dịch một cách chuẩn xác. Người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm vì túi mật sẽ tự hồi phục hoàn toàn sau vài ngày bước vào pha lui bệnh.
