Nhiều người bệnh thắc mắc sốt xuất huyết có ngứa không hoặc liệu khi mắc bệnh này da có bị ngứa hay không. Thực tế, cảm giác ngứa ngáy thường xuất hiện khi cơn sốt đã thuyên giảm và cơ thể bước vào giai đoạn hồi phục. Vậy đâu là cách giúp giảm ngứa hiệu quả trong thời điểm này?
Sốt xuất huyết có thể gây ngứa, nhưng không phải ai cũng gặp. Triệu chứng này thường xuất hiện ở giai đoạn sốt đã giảm, không gây nguy hiểm, nhưng ngứa kéo dài có thể gây khó chịu, mất ngủ, thậm chí tổn thương da do gãi. Trong thực tế lâm sàng, tình trạng này hay gặp ở thể bệnh nhẹ hơn là các ca nặng. Triệu chứng này chủ yếu liên quan đến phát ban da, rối loạn men gan và đáp ứng miễn dịch của cơ thể.
Triệu chứng ngứa khi bị bệnh có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân hay yếu tố nguy cơ khác nhau, từ đáp ứng miễn dịch cho đến tác dụng phụ của thuốc điều trị, cụ thể:
Trong giai đoạn hồi phục, hệ miễn dịch vẫn tiếp tục hoạt động để loại bỏ virus còn sót lại. Quá trình này làm giải phóng histamin và các cytokine gây viêm, kích thích các đầu dây thần kinh dưới da, từ đó dẫn đến cảm giác ngứa (1). Ngoài ra, dịch đã thoát ra khỏi mạch máu trong giai đoạn nguy hiểm cũng sẽ được cơ thể tái hấp thu, gây căng da hoặc kích thích da tại các vùng từng bị phù nề. Đây cũng là nguyên nhân gây sốt xuất huyết nổi mẩn đỏ.
Phát ban trong sốt xuất huyết thường xuất hiện trong hoặc sau giai đoạn sốt, có thể để đi kèm trình trạng viêm nhẹ hoặc bong tróc. Khi da tái tạo và loại bỏ tế bào chết, ngứa là một biểu hiện sinh lý bình thường của quá trình lành da, tương tự như sau khi bị cháy nắng hoặc nhiễm virus khác như sởi. Ngoài ra, xuất huyết dưới da (petechiae) cũng có thể gây kích ứng khi lành, dẫn đến ngứa tại vị trí tổn thương.
Virus Dengue có thể gây viêm gan cấp mức độ nhẹ đến vừa, làm tăng bilirubin và muối mật trong máu. Tình trạng tích tụ này có thể gây ngứa lan tỏa toàn thân, đặc biệt nếu men gan (AST, ALT) tăng cao. Trong trường hợp nghi ngờ, kể cả khi triệu chứng vàng da không rõ ràng, người bệnh cũng cần được theo dõi kỹ.
Một số loại thuốc thường dùng trong điều trị sốt xuất huyết có thể gây dị ứng da hoặc nổi mề đay, đặc biệt ở những người có cơ địa nhạy cảm. Triệu chứng thường biểu hiện bằng ngứa da kèm phát ban, hoặc ngứa toàn thân không kèm tổn thương da. Trong những trường hợp này, người bệnh cần ngừng thuốc đang dùng và có thể sử dụng thuốc kháng histamin theo chỉ định.
Tình trạng ngứa do sốt xuất huyết cần được nhận biết chính xác để phân biệt với các nguyên nhân khác như dị ứng, nổi mề đay, nhiễm trùng da…:
Ngứa thường xuất hiện vào giai đoạn hồi phục, tức là từ ngày thứ 5 đến thứ 7 của bệnh, khi cơn sốt đã hết. Đây là thời điểm cơ thể hồi phục hệ miễn dịch, tái hấp thu dịch và phục hồi tổn thương da, nên ngứa là biểu hiện điển hình. Ở một số người, triệu chứng ngứa có thể kéo dài vài ngày đến một tuần sau khi xuất viện.
Ngứa thường lan tỏa toàn thân, nhưng có thể tập trung nhiều hơn ở:
Cảm giác ngứa thường ở mức độ nhẹ đến trung bình, nhưng ở một số người có thể gây bứt rứt, khó ngủ. Người bệnh nên tránh gãi vì có thể gây trầy xước, nhiễm trùng da hoặc để lại vết thâm.
Ngứa là triệu chứng phổ biến của sốt xuất huyết, thường là dấu hiệu bệnh đang hồi phục, nhưng cũng có thể gợi ý tổn thương gan. Đặc biệt là khi ngứa nghiêm trọng, xuất hiện đột ngột toàn thân, kèm khó thở, phù mắt, sưng môi, nghi ngờ phản vệ hoặc nhiễm trùng thứ phát, người bệnh nên đi khám ngay để được bác sĩ khám, chẩn đoán chính xác.
Người bệnh không nên gãi khi bị ngứa do sốt xuất huyết. Thói quen gãi có thể làm tổn thương lớp da đang lành, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da, chậm lành vết thương, để lại sẹo hoặc tăng sắc tố sau viêm. Do đó, thay vì gãi, bác sĩ thường chỉ định thực hiện các biện pháp hỗ trợ an toàn như:
Ngứa trong sốt xuất huyết thường xảy ra ở giai đoạn hồi phục, khi phát ban đã xuất hiện và bắt đầu bong tróc. Nổi mẩn ngứa có thể kéo dài nhiều ngày, gây ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm lý và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nếu gãi mạnh. Một số phương pháp hỗ trợ giảm ngứa hiệu quả, dễ áp dụng mà người bệnh có thể tham khảo, gồm:
Các biện pháp từ thiên nhiên có thể giúp làm dịu da, giảm kích ứng và giảm ngứa một cách an toàn, đặc biệt phù hợp với những trường hợp nhạy cảm với thuốc. Tuy nhiên, người bệnh lưu ý cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng để đảm bảo an toàn:
Nếu cơn ngứa trở nên dai dẳng và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh sử dụng thuốc kháng histamin. Những loại thuốc này giúp kiểm soát phản ứng dị ứng, ức chế histamin và cải thiện cảm giác ngứa nhanh chóng:
Da bị tổn thương do phát ban sốt xuất huyết rất dễ kích ứng và nhiễm trùng. Vì vậy, người bệnh cần giữ da sạch sẽ và bảo vệ đúng cách để giúp kiểm soát ngứa, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi da:
Chế độ ăn giàu dinh dưỡng giúp nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ lành da, giảm tình trạng viêm, từ đó kiểm soát triệu chứng ngứa khi bị bệnh:
Người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau để tránh tình trạng trở nên nghiêm trọng hoặc xuất hiện thêm biến chứng:
Để phòng ngừa ngứa khi mắc sốt xuất huyết, đồng thời rút ngắn thời gian phục hồi và hạn chế các biến chứng về da, người bệnh cần:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Bài viết đã cung cấp các thông tin góp phần giải đáp thắc mắc sốt xuất huyết có ngứa không, hay cách trị ngứa khi bị sốt xuất huyết. Phần lớn các trường hợp ngứa do bệnh này thường không đáng lo ngại. Tuy nhiên, người bệnh ban đầu vẫn nên đi khám, điều trị và theo dõi kỹ phản ứng cơ thể để nhận biết kịp thời các tình trạng bất thường, chủ động đi khám sớm để kiểm soát biến chứng.
