Sốt xuất huyết có gây thiếu máu không? Có nên uống sắt?

Sau khi mắc sốt xuất huyết, nhiều người dù đã hết sốt nhưng vẫn kéo dài tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao hoặc hồi hộp, tim đập nhanh. Điều này khiến không ít người lo lắng cơ thể thiếu máu do ảnh hưởng của bệnh. Vậy sốt xuất huyết có gây thiếu máu không và khi nào cần bổ sung sắt? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Sốt xuất huyết có gây thiếu máu không?

Sốt xuất huyết có thể gây thiếu máu, đặc biệt ở những trường hợp xuất huyết kéo dài, giảm tiểu cầu nặng hoặc tổn thương tủy xương. Ngoài ra, virus Dengue cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sản sinh và phá hủy tế bào máu, khiến người bệnh dễ mệt mỏi, xanh xao sau khi mắc bệnh. Tuy nhiên, mức độ thiếu máu ở mỗi người sẽ khác nhau tùy theo tình trạng bệnh và thể trạng cơ thể. (1)

Vì sao xảy ra tình trạng thiếu máu do sốt xuất huyết?

Tình trạng thiếu máu ở người bị sốt xuất huyết có thể xảy ra do nhiều cơ chế khác nhau trong quá trình bệnh tiến triển và hồi phục gồm:

1. Giảm tiểu cầu

Khi bị sốt xuất huyết, số lượng tiểu cầu trong máu thường giảm mạnh. Tiểu cầu có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu và cầm máu, nên khi bị giảm, cơ thể sẽ dễ chảy máu hơn. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mất máu và góp phần gây thiếu máu.

2. Xuất huyết kéo dài làm mất máu

Bệnh nhân sốt xuất huyết bị chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da hoặc nặng hơn là xuất huyết nội tạng, xuất huyết tiêu hóa. Nếu tình trạng chảy máu kéo dài mà không được kiểm soát, lượng máu bị mất sẽ ngày càng nhiều, từ đó dẫn đến thiếu máu.

3. Virus Dengue tấn công hồng cầu

Virus Dengue không chỉ ảnh hưởng đến tiểu cầu mà còn có thể làm hồng cầu bị tổn thương hoặc phá hủy nhanh hơn bình thường. Khi hồng cầu giảm số lượng, khả năng vận chuyển oxy của máu suy yếu, khiến người bệnh dễ mệt mỏi, xanh xao và chóng mặt.

4. Thoát huyết tương làm giảm thể tích máu

Ở những trường hợp sốt xuất huyết nặng, huyết tương có thể thoát ra khỏi lòng mạch, làm lượng máu lưu thông giảm đi. Điều này không phải là thiếu máu theo nghĩa hoàn toàn, nhưng có thể khiến cơ thể thiếu oxy tương đối, gây ra cảm giác yếu sức, lả người và da dẻ nhợt nhạt.

5. Ức chế tủy xương tạm thời

Virus Dengue có thể làm tủy xương hoạt động kém trong một thời gian. Khi đó, cơ thể sẽ sản xuất chậm các tế bào máu mới, bao gồm cả hồng cầu. Nếu quá trình tạo máu không theo kịp lượng máu đã mất hoặc bị phá hủy, tình trạng thiếu máu sẽ dễ xảy ra.

6. Thiếu hụt dinh dưỡng trong thời gian bệnh

Trong giai đoạn mắc sốt xuất huyết, người bệnh thường ăn uống kém, buồn nôn hoặc mệt mỏi nên dễ bị thiếu hụt dinh dưỡng. Việc thiếu sắt, acid folic, vitamin B12 và các chất cần thiết cho quá trình tạo máu cũng có thể làm tình trạng thiếu máu rõ hơn, khiến cơ thể phục hồi chậm hơn.

Thiếu máu do sốt xuất huyết có những dấu hiệu nhận biết nào?

Thiếu máu ở người mắc sốt xuất huyết có thể xuất hiện từ nhẹ đến nặng tùy vào mức độ mất máu và ảnh hưởng của virus Dengue lên cơ thể. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp giúp nhận biết sớm tình trạng này: (2)

• Da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt: Người bệnh có thể thấy da kém hồng hào, môi nhạt màu, niêm mạc mắt hoặc lòng bàn tay trở nên tái hơn bình thường.
• Mệt mỏi, uể oải kéo dài: Cơ thể thiếu hồng cầu khiến lượng oxy cung cấp đến các cơ quan giảm, làm người bệnh dễ mệt, mất sức, không có năng lượng.
• Chóng mặt, hoa mắt, đau đầu: Thiếu oxy lên não có thể gây cảm giác choáng váng, đau đầu âm ỉ, giảm tập trung hoặc dễ mất thăng bằng khi thay đổi tư thế.
• Tim đập nhanh, hồi hộp: Khi thiếu máu, tim phải hoạt động nhiều hơn để đưa oxy đi nuôi cơ thể nên người bệnh có thể cảm thấy đánh trống ngực hoặc tim đập nhanh bất thường.
• Khó thở, thở mệt khi vận động: Người bệnh có thể nhanh hụt hơi, cảm thấy khó thở dù chỉ vận động nhẹ do khả năng vận chuyển oxy bị suy giảm.
• Xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết: Chảy máu cam, chảy máu chân răng, nổi chấm xuất huyết dưới da, bầm tím bất thường hoặc đi ngoài phân đen có thể là dấu hiệu cơ thể đang mất máu.
• Tay chân lạnh, cơ thể lả đi: Ở trường hợp nặng, máu có thể được ưu tiên dồn về các cơ quan quan trọng khiến tay chân lạnh, da tái và người bệnh cảm thấy kiệt sức.
• Buồn nôn hoặc đau bụng kéo dài: Một số trường hợp thiếu máu liên quan đến xuất huyết tiêu hóa có thể kèm buồn nôn, đau bụng hoặc nôn ra máu.
• Tụt huyết áp hoặc ngất xỉu: Nếu mất máu nhiều, người bệnh có thể bị tụt huyết áp, choáng váng hoặc ngất, cần được đưa đến cơ sở y tế sớm.

Sốt xuất huyết gây thiếu máu có ảnh hưởng gì không?

Khi sốt xuất huyết gây thiếu máu, cơ thể sẽ khó vận chuyển đủ oxy đến các cơ quan quan trọng, từ đó làm người bệnh mệt mỏi hơn, chóng mặt, khó thở và giảm khả năng sinh hoạt hằng ngày. Nếu tình trạng này kéo dài hoặc xảy ra trên nền xuất huyết nặng, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm ở tim, não, gan và thận.

Thiếu máu do sốt xuất huyết còn có thể làm tim phải hoạt động nhiều hơn để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, khiến người bệnh dễ hồi hộp, tim đập nhanh hoặc thậm chí suy tim ở những trường hợp nặng. Não bộ cũng rất nhạy cảm với tình trạng thiếu oxy, nên người bệnh có thể đau đầu, lơ mơ, giảm tập trung, nặng hơn có thể rơi vào tình trạng rối loạn ý thức.

Trong các trường hợp sốt xuất huyết có xuất huyết tiêu hóa hoặc mất máu nhiều, cơ thể còn có nguy cơ bị sốc do giảm thể tích tuần hoàn, đây là biến chứng rất nguy hiểm và cần cấp cứu sớm. Những nhóm người như trẻ nhỏ, cao tuổi và phụ nữ mang thai thường dễ bị ảnh hưởng nặng hơn do khả năng thích nghi và hồi phục của cơ thể kém, vì vậy thời gian phục hồi cũng thường kéo dài.

Có nên uống sắt khi mắc bệnh sốt xuất huyết không?

Người bị sốt xuất huyết không nên tự ý uống sắt khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mặc dù sắt cần thiết cho quá trình tạo hồng cầu, không phải người bệnh nào cũng cần bổ sung. Việc sử dụng sắt phụ thuộc vào tình trạng thiếu máu, thiếu sắt và kết quả thăm khám, xét nghiệm.

Việc bổ sung sắt chỉ nên thực hiện khi người bệnh có dấu hiệu thiếu máu hoặc được bác sĩ xác định thiếu sắt thông qua thăm khám và xét nghiệm. Tự ý dùng thuốc sắt có thể gây đầy bụng, táo bón, buồn nôn hoặc làm tăng nguy cơ dư thừa sắt trong cơ thể. Do đó, người bệnh không nên tự mua thuốc bổ sung nếu chưa có chỉ định phù hợp.

Trong giai đoạn hồi phục, người bệnh có thể ưu tiên bổ sung sắt từ thực phẩm tự nhiên như thịt đỏ, gan, trứng, rau xanh đậm, các loại đậu và hạt. Đồng thời, cơ thể cũng cần được cung cấp thêm vitamin C, vitamin B12, acid folic, omega-3 và các dưỡng chất khác để hỗ trợ tạo máu, tăng sức đề kháng và giúp phục hồi thể trạng tốt hơn sau sốt xuất huyết.

Cách xử trí khi sốt xuất huyết gây thiếu máu

Ngoài thắc mắc sốt xuất huyết có gây thiếu máu không, khi sốt xuất huyết gây thiếu máu, người bệnh cần được theo dõi và xử trí đúng cách để hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Tùy mức độ thiếu máu và tình trạng xuất huyết, bác sĩ sẽ đưa ra hướng điều trị phù hợp. Dưới đây là những biện pháp thường được áp dụng:

• Kiểm soát tình trạng xuất huyết: Người bệnh cần được theo dõi dấu hiệu chảy máu như chảy máu cam, xuất huyết dưới da, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Nếu xuất huyết nặng, bác sĩ có thể chỉ định truyền tiểu cầu, truyền huyết tương hoặc các biện pháp hỗ trợ cần thiết khác.
• Bù dịch và duy trì tuần hoàn ổn định: Bù nước và điện giải đúng cách giúp duy trì thể tích tuần hoàn, hỗ trợ đưa oxy và dưỡng chất đến các cơ quan trong cơ thể. Đây là bước quan trọng trong điều trị sốt xuất huyết nặng.
• Bổ sung sắt và các dưỡng chất tạo máu khi cần thiết: Nếu người bệnh được xác định thiếu máu thiếu sắt, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung sắt phù hợp. Ngoài ra, cơ thể cũng cần được cung cấp thêm vitamin B12, acid folic, vitamin C và protein để hỗ trợ quá trình tạo máu.
• Xây dựng chế độ ăn phù hợp: Người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm giàu dinh dưỡng như thịt nạc, cá, trứng, gan, rau xanh đậm, trái cây giàu vitamin C và các loại đậu để hỗ trợ phục hồi sức khỏe.
• Nghỉ ngơi đầy đủ: Việc nghỉ ngơi hợp lý giúp cơ thể giảm tiêu hao năng lượng, hỗ trợ quá trình hồi phục và hạn chế nguy cơ bệnh chuyển nặng.
• Theo dõi xét nghiệm máu định kỳ: Người bệnh có thể cần kiểm tra công thức máu, tiểu cầu, Hematocrit hoặc Hemoglobin để đánh giá mức độ thiếu máu và theo dõi diễn tiến bệnh.
• Đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nguy hiểm: Nếu xuất hiện tình trạng mệt lả, khó thở, tay chân lạnh, tụt huyết áp, nôn ra máu hoặc đau bụng dữ dội, người bệnh cần được đưa đến bệnh viện ngay để xử trí kịp thời.

Làm gì để hạn chế nguy cơ thiếu máu do sốt xuất huyết?

Để hạn chế nguy cơ thiếu máu do sốt xuất huyết, người bệnh cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe và chăm sóc đúng cách ngay từ những ngày đầu mắc bệnh. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng và bổ sung dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp giảm nguy cơ xuất huyết, hỗ trợ tạo máu và rút ngắn thời gian hồi phục. Một số biện pháp quan trọng gồm:

• Phát hiện bệnh sớm và đi khám kịp thời: Khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, đau nhức người, phát ban hoặc chảy máu bất thường, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán và theo dõi đúng cách. Điều trị kịp thời giúp hạn chế giảm tiểu cầu do sốt xuất huyết và giảm nguy cơ mất máu.
• Uống đủ nước và bù dịch hợp lý: Bổ sung nước thường xuyên giúp cơ thể duy trì tuần hoàn máu ổn định và hạn chế tình trạng cô đặc máu. Người bệnh có thể uống nước lọc, nước trái cây hoặc dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Ăn uống đầy đủ chất: Chế độ ăn giàu sắt, protein, vitamin B12, vitamin C và acid folic sẽ hỗ trợ quá trình tạo hồng cầu. Người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm như thịt nạc, gan, cá, trứng, rau xanh đậm, đậu và trái cây họ cam quýt.
• Tránh dùng thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu: Trong thời gian mắc sốt xuất huyết, không nên tự ý dùng Aspirin, Ibuprofen hay các thuốc kháng viêm không Steroid khác vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Việc hạ sốt nên thực hiện theo chỉ định của bác sĩ.
• Bổ sung vi chất khi có chỉ định: Nếu cơ thể thật sự thiếu sắt hoặc các vi chất cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung phù hợp. Người bệnh không nên tự mua thuốc uống vì dùng sai có thể gây hại cho sức khỏe.
• Theo dõi chỉ số máu thường xuyên: Kiểm tra tiểu cầu, hemoglobin và hồng cầu định kỳ giúp bác sĩ đánh giá sớm nguy cơ thiếu máu và điều chỉnh hướng điều trị khi cần thiết.

Hy vọng bài viết trên đã giúp giải đáp thắc mắc “Sốt xuất huyết có gây thiếu máu không?” và giúp người bệnh hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu cũng như cách xử trí tình trạng này. Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như mệt lả, chóng mặt, xuất huyết kéo dài hoặc khó thở, người bệnh có thể đến khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.