Viêm đại tràng do bạch cầu ái toan là một bệnh hiếm gặp, đặc trưng bởi sự tăng số lượng lớn tế bào bạch cầu ái toan ở đại tràng. Vậy cụ thể bệnh viêm đại tràng do bạch cầu ái toan là gì, nguyên nhân, triệu chứng, phương pháp phòng ngừa ra sao?
Bài viết linh hoạt sử dụng “viêm đại tràng do bạch cầu ái toan” và “viêm đại tràng ái toan” để gần gũi với thói quen của người dân.
Viêm đại tràng do bạch cầu ái toan (Eosinophilic Colitis – EoC) là một bệnh hiếm gặp. Bệnh xảy ra khi một lượng lớn bạch cầu ái toan tích tụ ở niêm mạc đại tràng (ruột già). Sự tích tụ này có thể gây viêm và tổn thương đại tràng, dẫn đến các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy (đôi khi có máu). Bệnh viêm đại tràng do bạch cầu ái toan có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường xuất hiện theo hai nhóm tuổi chính: trẻ sơ sinh trong khoảng 6 tháng đầu đời và người trưởng thành trẻ tuổi.
Hiện nay, nguyên nhân viêm đại tràng do bạch cầu ái toan nguyên phát vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, có thể có sự tương tác giữa yếu tố di truyền và môi trường:
Tuy nhiên, tăng bạch cầu ái toan ở đại tràng cũng có thể xảy ra do nguyên nhân thứ phát như:
Các triệu chứng của viêm đại tràng do bạch cầu ái toan có thể khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến:
Viêm đại tràng do bạch cầu ái toan là một bệnh cực kỳ hiếm gặp, chỉ có vài trường hợp được ghi nhận từ năm 1979 đến nay. Việc chẩn đoán bệnh gặp khó khăn do chưa có tiêu chuẩn mô học về số lượng bạch cầu ái toan được coi là bất thường trong niêm mạc đại tràng.
Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng và khai thác các thông tin như thời gian, diễn tiến triệu chứng, tiền sử dị ứng của người bệnh và gia đình (chàm – eczema, viêm mũi dị ứng, và/hoặc hen suyễn). Ngoài ra, bác sĩ cũng hỏi thêm về chế độ ăn, thuốc đã dùng (đặc biệt là kháng sinh, thuốc kháng viêm).
Xét nghiệm máu có thể được thực hiện để kiểm tra số lượng bạch cầu ái toan trong máu. Số lượng bạch cầu ái toan tăng cao có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng dị ứng hoặc viêm.
Bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm để xác định số lượng bạch cầu ái toan trong đại tràng. Các xét nghiệm này bao gồm nội soi trên (nội soi thực quản dạ dày tá tràng) và nội soi dưới (nội soi đại trực tràng).
Trong nội soi trên, bác sĩ sẽ đưa một ống nhỏ qua thực quản xuống dạ dày. Với nội soi dưới, một ống có gắn đèn được đưa vào qua hậu môn để quan sát trực tràng và đại tràng. Trẻ sẽ được gây mê trong quá trình thực hiện. Các thủ thuật này thường được tiến hành ngoại trú và trong ngày. Trong khi nội soi, bác sĩ sẽ lấy các mẫu mô nhỏ từ đường tiêu hóa để gửi quan sát dưới kính hiển vi, hay còn gọi là giải phẫu bệnh lý.
Bác sĩ sẽ xem xét các mẫu sinh thiết để đánh giá số lượng bạch cầu ái toan và hình thái mô. Sinh thiết niêm mạc đại tràng thường sẽ thấy các mảng bạch cầu ái toan thâm nhiễm vào lớp đệm (lamina propria), thậm chí lan qua lớp cơ niêm (muscularis mucosa) xuống lớp dưới niêm (submucosa) – lớp này có thể bị phù nề. Đôi khi bạch cầu ái toan còn xâm nhập vào cả lớp cơ (muscularis propria). Ngoài ra còn có thể thấy ổ áp xe tuyến (crypt abscess) và tăng sản các nang lympho.
Thông thường, trong cơ thể mỗi người sẽ có số lượng bạch cầu ái toan nhất định, chúng giúp chống lại nhiễm trùng và ký sinh trùng. Ở đại tràng khỏe mạnh, số lượng bạch cầu ái toan dao động từ 5 đến 35 tế bào trên một vi trường phóng đại cao (HPF), có xu hướng tăng dần từ đoạn gần đến đoạn xa của đại tràng. Ở những người mắc bệnh viêm đại tràng do bạch cầu ái toan, con số này có thể cao hơn.
Mặc dù viêm đại tràng do bạch cầu ái toan là bệnh lý hiếm gặp, tuy nhiên, nếu không được điều điều trị kịp thời và đúng cách, có thể gây ra một số biến chứng nghiêm trọng. Hai biến chứng đáng lưu ý là thiếu hụt dinh dưỡng và hẹp đại tràng.
Viêm đại tràng do bạch cầu ái toan gây tình trạng kém hấp thu dưỡng chất, tiêu chảy kéo dài. Viêm đại tràng ái toan nếu không kiểm soát tốt sẽ gây suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến chiều cao và cân nặng của trẻ.
Hẹp đại tràng là biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi bị viêm đại tràng do bạch cầu ái toan. Khi đoạn ruột bị hẹp đáng kể, tắc ruột bán phần hoặc hoàn toàn có thể xảy ra. Người bệnh sẽ cảm thấy đau quặn bụng nhiều hơn, chướng bụng, táo bón nặng hoặc thậm chí không thể đi ngoài nếu tắc ruột hoàn toàn. Nếu thuốc không cải thiện được tình trạng tắc nghẽn, đôi khi cần phải can thiệp ngoại khoa (phẫu thuật cắt bỏ phần ruột bị hẹp).
Điều trị viêm đại tràng do bạch cầu ái toan chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát phản ứng viêm và loại bỏ các yếu tố có thể gây dị ứng. Ở trẻ nhỏ, thay đổi chế độ ăn đặc biệt hiệu quả, chúng ta cần loại bỏ thực phẩm nghi ngờ dị ứng, phổ biến là sữa bò, trứng, đậu nành, lúa mì.
Đối với người lớn và thanh thiếu niên, có thể kết hợp chế độ dinh dưỡng và thuốc, bao gồm thuốc kháng viêm, thuốc ức chế miễn dịch… Các trường hợp nghiêm trọng hoặc tái phát có thể cần điều trị lâu dài.
Hiện tại, chưa có cách phòng ngừa tuyệt đối viêm đại tràng do bạch cầu ái toan vì nguyên nhân gây bệnh chưa rõ ràng. Dù vậy, một số biện pháp đơn giản dưới đây có thể giúp giảm nguy cơ khởi phát:
Người bệnh nên đi khám bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường ở đường ruột và xảy ra trong thời gian dài, cụ thể như:
Viêm đại tràng do bạch cầu ái toan là một loại bệnh hiếm gặp thuộc nhóm bệnh đường tiêu hóa do bạch cầu ái toan gây ra. Bệnh này xảy ra khi có một lượng lớn bạch cầu ái toan xuất hiện ở ruột già của người bệnh, gây ra tình trạng viêm. (2)
Viêm đại tràng do bạch cầu ái toan ở trẻ sơ sinh là một căn bệnh tương đối lành tính, thường liên quan đến dị ứng thực phẩm. Việc loại bỏ yếu tố gây bệnh thông qua chế độ ăn uống thường làm giảm nhanh các triệu chứng, nhưng thanh thiếu niên hoặc bệnh nhân lớn tuổi cần khám và theo dõi thường xuyên hơn.
Viêm đại tràng ái toan không phải bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người sang người.
Viêm đại tràng tăng bạch cầu ái toan là một bệnh lý miễn dịch hoặc dị ứng, liên quan đến phản ứng quá mức của hệ thống miễn dịch, không do vi-rút, vi khuẩn hay ký sinh trùng. (3)
Hiện tại, chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy viêm đại tràng do bạch cầu ái toan làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng. Tuy nhiên, bất kỳ tình trạng viêm mạn tính nào ở đường tiêu hóa cũng cần được theo dõi cẩn thận. Nếu có bất kỳ triệu chứng mới nào như thay đổi thói quen đi tiêu đột ngột, phân đen hoặc có máu ẩn kéo dài, sụt cân nhanh… hãy báo ngay cho bác sĩ để được kiểm tra toàn diện.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là toàn bộ thông tin về viêm đại tràng do bạch cầu ái toan, bao gồm: nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán, phương pháp điều trị,… Nếu có dấu hiệu bất thường ở đường tiêu hóa, hãy đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được thăm khám và tư vấn chuyên sâu, từ các bác sĩ tiêu hóa giàu kinh nghiệm.
