Vảy nến đảo ngược: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị, phòng ngừa

Vảy nến đảo ngược là dạng đặc biệt của bệnh vảy nến, không chỉ gây tổn thương da mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người mắc phải. Trong bài viết này, bác sĩ chuyên khoa I Võ Thị Tường Duy, Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 sẽ chia sẻ về bệnh vảy nến đảo ngược, bao gồm nguyên nhân, triệu chứng, các phương pháp điều trị và những biện pháp phòng ngừa giúp kiểm soát bệnh tốt hơn.

Vảy nến đảo ngược là gì?

Bệnh vảy nến đảo ngược là tình trạng da bị ảnh hưởng chủ yếu đến các vùng có nếp gấp, như nách, bẹn, hoặc dưới ngực. Ở những khu vực này, xuất hiện các mảng da đỏ, ít hoặc không tróc vảy, với ranh giới rõ ràng. Bề mặt da thường mịn, bóng và có thể đối xứng hai bên cơ thể, kèm theo cảm giác ngứa ngáy hoặc khó chịu. Bệnh này còn được gọi là vảy nến uốn cong, vảy nến kẽ, hoặc vảy nến nếp gấp da.

Nguyên nhân gây bệnh vảy nến đảo ngược

Bệnh vảy nến đảo ngược là bệnh da mạn tính, liên quan đến sự rối loạn hệ miễn dịch. Ngoài ra, yếu tố di truyền và các yếu tố kích thích bên ngoài cũng có thể góp phần gây ra bệnh. (1)

Thông thường, các tế bào da mới sẽ hình thành trong khoảng 28 đến 30 ngày. Tuy nhiên, ở người bị vảy nến đảo ngược, hệ miễn dịch hoạt động quá mức và sản xuất quá nhiều hóa chất gây viêm khiến tế bào da mới phát triển nhanh hơn bình thường (chỉ sau 3 – 4 ngày). Các tế bào mới này di chuyển lên bề mặt da, thay thế các tế bào cũ, cùng với sự tích tụ của các yếu tố viêm, tạo thành các mảng da đỏ, dày.

Nguyên nhân chính xác gây bệnh vẫn chưa được xác định rõ, nhưng có một số yếu tố liên quan:

• Vết cắt, trầy xước hoặc sau phẫu thuật.
• Căng thẳng tâm lý có thể làm bệnh nặng hơn.
• Nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm trùng liên cầu khuẩn hoặc các bệnh nhiễm trùng khác ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
• Một số loại thuốc theo toa, như thuốc lithium và thuốc chẹn beta kích hoạt bệnh bùng phát.

Ai có nguy cơ mắc vảy nến đảo ngược?

Bệnh vảy nến đảo ngược có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Cụ thể, những người thường xuyên uống rượu, bị căng thẳng kéo dài, hoặc có người thân trong gia đình bị vảy nến sẽ dễ mắc bệnh hơn. Ngoài ra, các yếu tố khác như thiếu vitamin D, béo phì, hít phải khói thuốc hoặc sử dụng thuốc lá lâu năm cũng có thể làm tăng khả năng mắc bệnh này. (2)

Triệu chứng vảy nến thể đảo ngược

Dưới đây là các đặc điểm nhận dạng và vị trí của bệnh vảy nến đảo ngược:

1. Đặc điểm nhận dạng vảy nến đảo ngược

• Mảng da đỏ, có đường viền rõ ràng, thường xuất hiện ở những vùng da có nếp gấp.
• Bề mặt da tổn thương có thể tróc vảy, đôi khi nứt nẻ, ẩm ướt hoặc nhẵn bóng.
• Ngứa.
• Có tính chất đối xứng, di truyền.

Nếu có nhiễm trùng kèm theo, các triệu chứng có thể bao gồm:

• Vùng da bị sưng và có mủ.
• Mùi hôi.
• Các vết nứt hoặc vết cắt nhỏ trên da.
• Đau nhức.

2. Vị trí phổ biến của vảy nến đảo ngược trên cơ thể

Bệnh vảy nến đảo ngược thường ảnh hưởng đến những vùng da nếp gấp, nơi da cọ xát vào nhau. Các vị trí thường gặp của bệnh vảy nến đảo ngược bao gồm:

• Nếp gấp cổ.
• Nách.
• Nếp dưới ngực.
• Các nếp gấp ở bụng.
•  Nếp giữa mông.
• Bẹn.
• Xung quanh dương vật, bìu hoặc âm hộ.
• Rốn.
• Nếp gấp sau tai.

Sự khác biệt giữa vảy nến đảo ngược và vảy nến

Bệnh vảy nến và vảy nến đảo ngược đều là tình trạng da liễu mạn tính, nhưng có những điểm khác biệt rõ rệt.

• Vảy nến thông thường xuất hiện ở khuỷu tay, đầu gối, da đầu và lưng dưới với mảng da dày, đỏ, phủ lớp vảy trắng hoặc bạc, khô và gây ngứa.
• Vảy nến đảo ngược thường xuất hiện ở những vùng da có nếp gấp như nách, bẹn, dưới ngực và vùng kín. Các tổn thương da thường có màu đỏ tươi, vảy có thể mịn hơn và đôi khi bề mặt da ẩm ướt hoặc mịn bóng do vị trí của tổn thương.

Vảy nến đảo ngược ảnh hưởng đến đời sống như thế nào?

Vảy nến đảo ngược có thể ảnh hưởng lớn đến đời sống của người bệnh, gây ra những vấn đề tâm lý và giảm chất lượng cuộc sống.

• Người bệnh có thể cảm thấy tự ti, mặc cảm và đôi khi dẫn đến sự cô lập xã hội.
• Nếu vảy nến đảo ngược xuất hiện ở vùng sinh dục, người bệnh có thể cảm thấy ngứa rát hoặc khó chịu khi quan hệ tình dục.
• Bệnh vảy nến đảo ngược có thể gây khó khăn trong các hoạt động hàng ngày như mặc quần áo, tắm rửa và ngủ.
• Căng thẳng có thể làm bệnh bùng phát ở 43%-68% người bệnh, đồng thời bệnh cũng có thể dẫn đến trầm cảm do ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

• Bệnh vảy nến xuất hiện các triệu chứng mới.
• Các triệu chứng không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ sinh hoạt tại nhà.
• Phát ban có dấu hiệu bị nhiễm trùng, như da đỏ, tím, xám hoặc trắng, bị kích ứng và sưng tấy.
• Bệnh lan rộng nhanh.

Tìm hiểu thêm: Bệnh vảy nến có lây không?

Phương pháp chẩn đoán vảy nến đảo ngược

Để chẩn đoán bệnh vảy nến đảo ngược, bác sĩ sẽ kiểm tra vùng da bị ảnh hưởng để xác định dấu hiệu đặc trưng của bệnh, đồng thời hỏi về triệu chứng, tiền sử gia đình và các sản phẩm hoặc thuốc đã sử dụng trước đó.

Ngoài khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm khác bao gồm:

• Xét nghiệm máu.
• Sinh thiết da.
• Xét nghiệm dị ứng.
• Một số xét nghiệm khác để tìm nguyên nhân, hỗ trợ theo dõi quá trình điều trị, dự đoán tiến triển bệnh hoặc loại trừ các bệnh khác có thể giống với bệnh hiện tại.

Cách điều trị vảy nến đảo ngược

Dưới đây là những phương pháp điều trị vảy nến đảo ngược:

1. Điều trị bằng thuốc uống và thuốc bôi

• Thuốc bôi theo toa:
  • Steroid: giúp giảm viêm, làm giảm đỏ và ngứa. Thông thường, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc có steroid để sử dụng trong thời gian ngắn. Loại steroid có tác dụng nhẹ thường được sử dụng cho những vùng da mỏng. Người bệnh chỉ nên sử dụng steroid khi có chỉ định và được theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa.
  • Thuốc bôi khác: dithranol tại chỗ, retinoid tại chỗ, axit salicylic.
  • Thuốc thuốc ức chế calcineurin: pimecrolimus, tacrolimus.
  • Thuốc dẫn xuất vitamin D: calcipotriene, calcitriol.
  • Thuốc sát trùng: giúp ngăn ngừa nhiễm trùng nấm hoặc vi khuẩn, ví dụ như chlorhexidine và chloroxylenol.
  • Kết hợp dưỡng ẩm, các sản phẩm làm mềm da khác.
• Thuốc uống: sử dụng cho các trường hợp vảy nến nghiêm trọng, diện tích da bị ảnh hưởng lớn. Những nhóm thuốc thường được sử dụng như: cyclosporine, methotrexate. Một số thuốc uống có thể đi kèm tác dụng phụ không mong muốn, người bệnh cần sử dụng theo hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ.

2. Điều trị vảy nến đảo ngược bằng thuốc sinh học

Thuốc sinh học là loại thuốc được làm từ các kháng thể đơn dòng, có tác dụng nhắm vào một vài yếu tố của hệ miễn dịch để ngăn chặn hoặc điều chỉnh các phản ứng miễn dịch không mong muốn. Khi hệ miễn dịch hoạt động quá mức và gây ra các bệnh như viêm khớp dạng thấp hay vảy nến đảo ngược, vảy nến ở mức độ trung bình tới nặng, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống của người bệnh, bác sĩ có thể cần chỉ định điều trị với thuốc sinh học.

Những thuốc này sẽ tác động vào các phân tử đặc biệt trong hệ miễn dịch (ví dụ như thuốc ức chế TNF-alpha, thuốc ức chế IL-12/23, thuốc ức chế IL-17) để giảm viêm và giúp kiểm soát bệnh.

3. Liệu pháp ánh sáng

Quang trị liệu là phương pháp sử dụng ánh sáng cực tím, thường là tia UVB, từ  đèn chuyên dụng để điều trị. Ánh sáng cực tím phổ hẹp có thể giúp điều trị một số bệnh về da, trong đó có bệnh vảy nến đảo ngược.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa vảy nến đảo ngược

1. Hướng dẫn chăm sóc tại nhà

Mặc dù các biện pháp chăm sóc tại nhà thường an toàn, nhưng bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng để tránh nguy cơ dị ứng hoặc phản ứng không mong muốn.

• Dùng thuốc kháng histamine không kê đơn để giảm ngứa nhưng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước.
• Tắm nước ấm trong thời gian ngắn (dưới 15 phút), sử dụng sản phẩm dịu nhẹ, không chứa hương liệu, cồn hoặc chất tạo màu.
• Thoa kem dưỡng ẩm hoặc thuốc mỡ nhiều lần trong ngày, đặc biệt sau khi tắm. Dầu dừa cũng là lựa chọn tốt để làm dịu da.
• Mặc quần áo rộng rãi và thoáng khí, đặc biệt là đồ lót bằng cotton để thấm hút mồ hôi.
• Thoa phấn rôm lên vùng da bị ảnh hưởng để giảm ẩm.

2. Biện pháp phòng ngừa

• Sử dụng xà phòng, sữa tắm dịu nhẹ không chất tạo bọt, không hương liệu.
• Chọn trang phục rộng rãi, đặc biệt khi tập thể dục, để giảm ma sát.
• Thoa phấn rôm vào vùng da thường xuyên ẩm ướt, dễ kích ứng như nách, dưới ngực, vùng sinh dục.
• Vệ sinh kỹ vùng dễ đổ mồ hôi bằng nước và xà phòng nhẹ, sau đó thấm khô nhẹ nhàng.
• Duy trì môi trường mát mẻ để hạn chế tiết mồ hôi.
• Cố gắng giữ tâm trạng thoải mái và tránh căng thẳng.
• Nhận biết và tránh các bệnh có thể kích hoạt đợt bùng phát vảy nến.

Chuyên khoa Da liễu – Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Đơn vị Da liễu – Thẩm mỹ Da, Trung tâm Khám chữa bệnh Tâm Anh Quận 7 quy tụ đội ngũ bác sĩ có chuyên môn cao và nhiều năm kinh nghiệm sẽ thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người. Các bác sĩ luôn cập nhật và ứng dụng những kỹ thuật điều trị tiên tiến nhất phục vụ cho quý khách hàng như sử dụng thuốc sinh học trong điều trị vảy nến đảo ngược đảm bảo mang lại kết quả ổn định và hiệu quả cho người bệnh.

Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị vảy nến đảo ngược sẽ giúp bạn quản lý bệnh hiệu quả hơn. Ngoài ra, chăm sóc da đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh cũng rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ bệnh tái phát. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ và tuân theo phác đồ điều trị để đạt kết quả tốt nhất và cải thiện chất lượng cuộc sống.