Nhu động ruột là gì? Vai trò và bao nhiêu lần trên phút?

Nhu động ruột là hoạt động sinh lý bình thường diễn ra ở vùng ruột. Việc hiểu rõ chức năng nhu động giúp bạn bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa nói riêng và sức khỏe cơ thể nói chung.

Nhu động ruột là gì?

Nhu động ruột là quá trình co bóp của các cơ trơn trong hệ tiêu tiêu hóa. Quá trình co bóp và giãn nở đồng bộ này cho phép thức ăn di chuyển dọc theo đường tiêu hóa từ thực quản đến hậu môn.

Nhu động không chỉ giúp di chuyển thức ăn mà còn hỗ trợ hấp thu các dưỡng chất quan trọng trong quá trình tiêu hóa. Với cơ chế co bóp đồng bộ, nhu động giúp các chất dinh dưỡng được hấp thu qua các lớp màng của niêm mạc ruột và đẩy chất thải ra ngoài.

Nhu động ruột diễn ra ở nhiều bộ phận của hệ tiêu hóa, bao gồm: thực quản, dạ dày, ruột non, đại tràng và kết thúc ở hậu môn.

Vai trò của nhu động ruột trong đường tiêu hóa

Về cơ bản, nhu động vùng ruột đóng vai trò nghiền nát, vận chuyển và trộn thức ăn với dịch vị nhằm hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả hơn. Tuy nhiên, tùy thuộc vào từng vị trí trong hệ tiêu hóa mà nhu động ở ruột thực hiện chức năng cụ thể khác nhau như:

• Tại thực quản: Sau khi nuốt thức ăn, nhu động ở thực quản đóng vai trò đẩy thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Các cơn co thắt ở vị trí này hoạt động một cách nhẹ nhàng, đều đặn giúp thức ăn không bị mắc kẹt lại.
• Tại dạ dày: Khi thức ăn rắn đi vào dạ dày, nhu động ruột sẽ co thắt mạnh nhằm nghiền thức ăn thành các phần nhỏ hơn trước khi xuống ruột non.
• Tại ruột non: Các cơn co thắt ở đây thường diễn ra không đều tùy thuộc vào loại thực phẩm chúng ta tiêu thụ. Đối với một bữa ăn trung bình, các cơn co thắt thường diễn ra trong khoảng vài giờ nhằm trộn và di chuyển thức ăn dọc theo đường ruột. Sau khi phần lớn chất dinh dưỡng trong thức ăn được hấp thu, quá trình nhu động tiếp tục đẩy bã thức ăn xuống dạ dày.
• Tại ruột già: Hoạt động nhu động ruột ở ruột già thường không thể hiện rõ ràng. Tuy nhiên, bữa ăn có kích thước càng nhiều thì phản ứng co thắt càng lớn. Khi quá trình tiêu hóa gần hoàn tất, hoạt động nhu động sẽ di chuyển chất thải vào cuối ruột già. Cuối cùng, các cơ ở hậu môn và các cấu trúc xung quanh sẽ được kéo giãn nhằm đẩy chất thải ra ngoài một cách tự nhiên.

Có những loại nhu động ruột nào?

Nhu động ruột là một phần quan trọng trong quá trình tiêu hóa, đảm bảo quá trình tiêu hóa thức ăn diễn ra một cách liên tục, hiệu quả. Tuy nhiên, trong một vài trường hợp, nhu động vùng ruột có thể xảy ra các vấn đề bất thường như:

1. Tăng nhu động ruột

Tăng nhu động ở ruột là hiện tượng tần suất nhu động cao hơn bình thường, khiến hệ tiêu hóa gặp khó khăn trong việc hấp thụ chất dinh dưỡng. Khi nhu động vùng ruột tăng, thức ăn di chuyển qua ruột nhanh chóng, gây nên tình trạng đau bụng, tiêu chảy, sôi bụng…

Tăng nhu động ruột có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, điển hình là stress, viêm ruột, nhiễm khuẩn đường ruột…

2. Giảm nhu động ruột

Giảm nhu động vùng ruột được định nghĩa là tình trạng nhịp nhu động ở ruột chậm hơn bình thường, khiến thức ăn và các chất trong ruột khó di chuyển, bị ứ đọng ở ruột. Điều này có thể dẫn đến một số vấn đề như đầy bụng, táo bón, buồn nôn, khó chịu vùng bụng… Hội chứng này thường liên quan đến các bệnh lý như bệnh trào ngược dạ dày, liệt dạ dày, hội chứng ruột kích thích, hội chứng loạn khuẩn ruột non, tắc ruột hay bán tắc ruột… Ngoài ra, giảm nhu động còn liên quan đến thói quen sinh hoạt, vận động và chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học.

3. Rối loạn nhu động ruột

Ngoài ra, người dân có thể gặp tình trạng rối loạn nhu động vùng ruột. Rối loạn nhu động là tình trạng các cơ ruột hoạt động không bình thường, có thể biểu hiện qua tăng nhu động, giảm nhu động hoặc kết hợp cả hai. Hội chứng này thường gây ra bởi hoạt động bất thường của thần kinh và/hoặc cơ. Các yếu tố gây tăng nguy cơ rối loạn nhu động đường ruột gồm: rối loạn thần kinh, thường xuyên căng thẳng, bệnh lý về cơ, bệnh lý liên quan đến hệ tiêu hóa…

Nhận biết dấu hiệu nhu động ruột

Quá trình nhu động ở đường ruột diễn ra thường xuyên và đóng vai trò đặc biệt quan trọng với sức khỏe. Việc nhận biết dấu hiệu nhu động đường ruột khỏe mạnh hoặc bất thường dưới đây giúp bạn bảo vệ tốt sức khỏe của bản thân:

1. Dấu hiệu nhu động ruột khỏe mạnh

Nhu động ruột được cho là khỏe mạnh khi tần suất hoạt động của nó diễn ra đều đặn, không quá nhanh hoặc quá chậm. Bên cạnh đó, một số dấu hiệu được coi là biểu hiện cho quá trình nhu động đường ruột khỏe mạnh, gồm:

• Bạn cảm thấy tiêu hóa nhẹ nhàng, không bị đau bụng, đầy bụng, khó tiêu hoặc sôi bụng
• Không có cảm giác co thắt bất thường vùng bụng sau khi ăn.
• Cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt, bạn duy trì cân nặng phù hợp, không bị tăng hoặc giảm cân đột ngột.
• Tần suất đi tiêu hợp lý, thông thường từ khoảng 1 lần mỗi ngày hoặc 3-4 lần/tuần.
• Phân có hình dạng bình thường, màu nâu, không quá đặc hoặc quá lỏng.

2. Dấu hiệu nhu động ruột bất thường

Khi quá trình nhu động ở ruột diễn ra bất thường (quá nhanh, quá chậm hoặc cả hai), có thể gây nên nhiều vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nhu động ruột bất thường biểu hiện qua:

• Đau bụng, cơn đau có thể diễn ra dai dẳng hoặc đau nhói từng cơn.
• Tiêu chảy hoặc táo bón, tiêu chảy là biểu hiệu của tăng nhu động đường ruột, ngược lại táo bón là biểu hiện của giảm nhu động ở ruột.
• Buồn nôn hoặc nôn, đây là biểu hiện của việc thức ăn di chuyển quá nhanh hoặc không thể di chuyển, gây nên cảm giác buồn nôn khó chịu.
• Chướng bụng, đầy hơi thường là biểu hiện của giảm nhu động ở đường ruột, khi thức ăn không được di chuyển đúng cách hoặc bị ứ đọng, có thể gây nên cảm giác đầy hơi, chướng bụng bất thường.
• Thay đổi thói quen, tần suất đi tiêu; đi tiêu quá nhiều hoặc quá ít, cảm giác không thể đẩy hết chất thải ra ngoài.
• Giảm cảm giác ngon miệng là một trong những biểu hiện thường gặp. Khi tiêu hóa gặp vấn đề, người bệnh thường chán ăn, thậm chí là “sợ ăn”.

Thắc mắc hay gặp

Dưới đây là một số thông tin thêm mà người dân thường thắc mắc liên quan đến nhu động ở ruột:

1. Làm thế nào để kiểm tra nhu động ruột?

Để xác định nhu động đường ruột có bình thường hay không, người bệnh cần thăm khám trực tiếp tại bệnh viện hay phòng khám chuyên khoa. Tại đây, nhân viên y tế sẽ giúp bạn thăm khám và tiến hành các phương pháp kiểm tra nhằm đánh giá tình trạng hoạt động đường tiêu hoá như:

• Xét nghiệm công thức máu, sinh hóa máu
• Xét nghiệm phân
• Siêu âm, chụp X-quang, chụp CT, chụp MRI vùng bụng
• Xét nghiệm methane hydro hơi thở
• Nội soi thực quản, dạ dày, tá tràng, đại trực tràng
• Đo pH thực quản
• Đo áp lực nhu động thực quản…

2. Nhu động ruột bao nhiêu lần trên phút?

Nhu động đường ruột là chuỗi hoạt động co bóp đường tiêu hoá để đẩy thức ăn qua từng cơ quan trong hệ tiêu hóa. Thông thường, người khỏe mạnh tần suất nhu động ruột dao động từ 5-20 lần/phút. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi tùy thuộc vào một số yếu tố như:

• Sức khỏe đường ruột: Trường hợp bạn mắc các bệnh lý gây ảnh hưởng đến chức năng nhu động thì tần suất nhu động ở đường ruột sẽ có sự thay đổi nhất định. Nếu người bệnh bị tăng nhu động đường ruột thì tần suất nhu động sẽ cao hơn. Ngược lại, trường hợp người bệnh bị giảm nhu động thì số lần co thắt trên phút cũng sẽ thấp hơn.
• Chế độ ăn uống: Như đã đề cập, tần suất nhu động có thể ảnh hưởng bởi thức ăn, với các loại thức ăn giàu chất xơ có thể kích thích nhu động diễn ra với tần suất nhanh, mạnh hơn bình thường.
• Chế độ vận động: Với những người thường xuyên tham gia các hoạt động thể dục thể thao, sức khỏe đường ruột có thể được cải thiện, điều này cũng ảnh hưởng đến tần suất nhu động của hệ tiêu hóa.
• Căng thẳng: Thường xuyên căng thẳng, lo âu, mất ngủ… có thể dẫn đến co thắt đường tiêu hoá, gây ảnh hưởng đến chức năng đường ruột, trong đó có tần suất nhu động.
• Thuốc kháng sinh: Ngoài ra, lạm dụng thuốc kháng sinh cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới lợi khuẩn đường ruột gây ra các vấn đề như tiêu chảy. Tình trạng này thường chỉ diễn ra trong khoảng thời gian ngắn nhưng đôi khi, nó có thể kéo dài, gây nên các vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chức năng nhu động ruột.

3. Nhu động ruột có nguy hiểm không?

Không! Nhu động ruột là hoạt động bình thường, tự nhiên, hỗ trợ di chuyển thức ăn và hấp thụ dưỡng chất. Nó đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc duy trì chức năng tiêu hóa nói riêng và sức khỏe tổng thể nói chung.

Tuy nhiên, trường hợp nhu động diễn ra bất thường, quá nhanh hoặc quá chậm có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý nguy hiểm chẳng hạn như hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng, bệnh crohn và nhiều vấn đề về hệ tiêu hóa khác.

Để đảm bảo an toàn, người bệnh cần thăm khám trực tiếp và tiếp nhận điều trị nếu nhu động đường ruột có dấu hiệu bất thường.

Để được tư vấn chi tiết các vấn đề về nhu động ruột cũng như đặt lịch khám trước, vui lòng liên hệ với Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh qua thông tin dưới đây:

Trên đây là các thông tin về nhu động ruột là gì, vai trò của nhu động ruột, khi nào thì cần kiểm tra nhu động đường ruột… Như đã đề cập, nhu động ở đường ruột đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình tiêu hóa. Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường liên quan, người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra và xây dựng phác đồ điều trị theo hướng cá nhân hóa.