Dị dạng tử cung chỉ những trường hợp tử cung có hình dạng hoặc cấu trúc bất thường, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của người phụ nữ từ việc thụ thai, mang thai và sinh con. Vậy làm thế nào phát hiện sớm tử cung dị dạng? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Dị dạng tử cung là tình trạng tử cung có hình dạng hoặc cấu trúc không phát triển bình thường trước khi sinh. Tình trạng này xảy ra do các vấn đề trong giai đoạn đầu phát triển của tử cung, khi các cấu trúc hình thành nên tử cung không kết hợp với nhau như bình thường.
Bác sĩ Nguyễn Thị Trang, Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội chia sẻ, tử cung (hay dạ con) có hình dáng giống quả lê úp ngược, nằm trong khung xương chậu của phụ nữ là cơ quan quan trọng trong hệ thống các cơ quan sinh sản của nữ giới. Tử cung có cấu tạo gồm 3 phần là cổ tử cung, thân tử cung và đáy tử cung. Tử cung ở người có dị tật tử cung có hình dạng, cấu trúc hoặc kích thước khác so với tử cung bình thường. Những bất thường này gây cản trở đến quá trình làm tổ của trứng, cũng như ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của thai nhi.
Tỷ lệ dị tật tử cung được ước tính là dưới 5% trong tổng dân số nói chung, cao hơn một chút ở nhóm dân số vô sinh và cao hơn đáng kể ở nhóm phụ nữ có tiền sử sảy thai tái phát nhiều lần.
Tử cung dị dạng tác động tiêu cực đến khả năng mang thai đủ tháng của phụ nữ. Ước tính rằng, cứ 4 người phụ nữ bị sảy thai liên tiếp hoặc sinh non có 1 người bị dị tật tử cung.
Phần lớn các dị tật bẩm sinh đều có liên quan đến đa gen hoặc đa yếu tố. Cụ thể, có 3 cơ chế hình thành nên tình trạng dị dạng tử cung bẩm sinh là:
Ống Muller là các ống ghép phát triển thành cơ quan sinh sản của phụ nữ trong giai đoạn đầu phát triển của thai nhi, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của hệ thống sinh sản của phụ nữ, bao gồm tử cung, cổ tử cung, ống dẫn trứng và phần trên của âm đạo.
Nếu ống này phát triển kém hoặc thiểu sản, tử cung của người phụ nữ sẽ thay đổi. Phụ nữ có thể không có âm đạo, được gọi là hội chứng MRKH (Mayer – Rokitansky – Küster – Hauser).
Tình trạng này có nghĩa là cơ quan sinh dục mất đi khả năng hợp nhất, có thể gây ra tình trạng tử cung đôi hoặc tử cung 2 sừng.
Tình trạng này dẫn đến sự hình thành và phát triển vách ngăn âm đạo tử cung.
Phân loại các dạng dị dạng tử cung như sau: (1)
Phụ nữ có thể có hai tử cung trong tiểu khung, có thể có chung một âm đạo hoặc mỗi tử cung có một âm đạo riêng biệt, đa phần các trường hợp sẽ có vách ngăn dọc âm đạo ở giữa hai cổ tử cung. Thông thường tử cung đôi sẽ được phát hiện nếu thấy 1 vách ngăn âm đạo chạy dọc hoặc có 2 cổ tử cung riêng biệt khi khám phụ khoa.
Nếu chức năng của một trong hai tử cung vẫn bình thường, phụ nữ vẫn có thể mang thai. Tuy nhiên, hiếm khi cả hai tử cung cùng phát triển hoàn thiện, do đó bác sĩ thường khám và đánh giá chức năng của mỗi tử cung để cắt bỏ tử cung bị thoái hóa, chỉ giữ lại tử cung phát triển hoàn thiện.
Hai tử cung dính với nhau bởi một vách ngăn hoàn toàn hoặc vách ngăn không hoàn toàn. Trường hợp này có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai, làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc thai kém phát triển. Do đó, khi phát hiện tử cung có vách ngăn, bác sĩ sẽ tư vấn phụ nữ làm phẫu thuật để tái tạo hình dáng bình thường cho tử cung.
Nghĩa là phụ nữ chỉ có một buồng trứng và một vòi trứng, do đó sẽ gặp khó khăn hơn trong việc mang thai. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, phụ nữ bị tử cung 1 sừng sẽ tăng nguy cơ bị vô sinh, lạc nội mạc tử cung và thống kinh. Ngoài ra còn gia tăng các biến chứng sản khoa khác khi mang thai như sảy thai, ngôi mông, thai chậm phát triển, chuyển dạ bất thường hoặc mổ lấy thai…
Tử cung 2 sừng với đặc trưng gồm 2 phần riêng biệt nhưng khoang nội mạc tử cung lại thông thương với nhau, chỉ có duy nhất 1 cổ tử cung. Cũng giống như các dị tật tử cung khác, nguy cơ sảy thai và sinh non ở phụ nữ có tử cung 2 sừng cũng thường hay xảy ra.
Tử cung nhi tính nghĩa là tử cung kém phát triển, kích thước tử cung của phụ nữ chỉ bằng tử cung của em bé gái. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này như bất thường gen, thiếu sự trưởng thành của nhiều chức năng, cơ thể phát triển không hài hòa hoặc các rối loạn nội tiết như suy giáp, suy thùy trước tuyến yên…
Phụ nữ có tử cung nhi tính nếu kèm theo không có buồng trứng hoặc không có âm đạo sẽ không thể mang thai. Còn đối với phụ nữ vẫn có buồng trứng hoạt động bình thường, vẫn có thể có con khi nhờ đến các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm.
Không có tử cung hay còn gọi là hội chứng Mayer – Rokitansky – Küster – Hauser. Phụ nữ mắc tình trạng này thường có cơ quan sinh dục ngoài bình thường, buồng trứng vẫn hoạt động bình thường nhưng không có kinh nguyệt và không thể mang thai. Đến nay, kỹ thuật cấy ghép tử cung nhân tạo chưa được ứng dụng trong y học hiện đại, nên phụ nữ không có tử cung nếu muốn có con phải nhờ đến phương pháp mang thai hộ.
Có thể bạn quan tâm: Các bệnh lý tử cung thường gặp
Dị dạng tử cung thường không có triệu chứng điển hình. Hầu hết phụ nữ không biết bản thân có tử cung dị dạng khi mang thai vì không có bất kỳ triệu chứng nào trong thời kỳ đầu mang thai. Chỉ khi gặp khó khăn trong việc thụ thai, hoặc khi siêu âm sau khi sảy thai, phụ nữ mới phát hiện tình trạng này.
Các triệu chứng cảnh báo dị tật tử cung mà chị em có thể lưu ý gồm:
Bác sĩ Trang cho biết, những bất thường ở tử cung có thể do bẩm sinh, nhưng cũng có thể là mắc phải và thường gây ra các triệu chứng như rối loạn kinh nguyệt, đau vùng chậu, vô sinh, sảy thai, thai chết lưu hoặc thai nhi bị biến dạng.
Chính vì thế, thăm khám sức khỏe tiền sản là việc làm vô cùng quan trọng mà chị em nên cân nhắc thực hiện đầy đủ để được bác sĩ khám và tư vấn chi tiết. Trường hợp có bất thường sẽ được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn phác đồ cụ thể, hạn chế được các biến chứng sản khoa có thể xảy ra.
Dị dạng tử cung dễ dàng được chẩn đoán xác định thông qua các kỹ thuật sau:
Kỹ thuật này cho hình ảnh rõ nét của nội mạc tử cung, khoang tử cung và đường viền bên ngoài tử cung, có thể xác định vách ngăn ở giữa tử cung hoặc dị tật tử cung đôi.
Cung cấp hình ảnh của đường viền bên trong tử cung, có thể kiểm tra độ bất thường của tử cung và ống dẫn trứng, đồng thời sẽ đánh giá được cấu trúc chiều dài, chiều rộng của vách ngăn trong lòng tử cung, dễ dàng lên kế hoạch phẫu thuật cắt bỏ vách ngăn này.
Kỹ thuật này khá hiệu quả trong chẩn đoán các bất thường ở tử cung, tuy nhiên thường chỉ thực hiện trong trường hợp phụ nữ không mang thai.
Bác sĩ Trang chia sẻ, tùy vào loại dị dạng tử cung mắc phải, mức độ nghiêm trọng cũng như nguyện vọng của bệnh nhân mà bác sĩ sẽ tư vấn phác đồ điều trị phù hợp. Không phải tất cả các dị tật tử cung đều cần tiến hành điều trị, vẫn có những trường hợp tử cung bị dị tật bẩm sinh nhưng vẫn mang thai và sinh con khỏe mạnh bình thường. (2)
Chính vì thế, người bệnh nên tham khảo ý kiến và tuân theo những hướng dẫn của bác sĩ để nhận được giải pháp hiệu quả và an toàn nhất.
Đơn cử như trường hợp của chị Minh Thùy (40 tuổi, tên nhân vật đã được thay đổi) lập gia đình hơn 20 năm, 3 lần thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), hơn 10 lần chuyển phôi đều thất bại, 4 lần mang thai nhưng đều bị sảy, lưu thai. Chị đến Trung tâm Sản Phụ khoa Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám để tìm nguyên nhân.
Tại bệnh viện, chị phát hiện mình bị biến dạng tử cung do vách ngăn, do đó nếu phôi thụ tinh làm tổ ở vách ngăn sẽ không thể phát triển bình thường do không đủ dinh dưỡng để phát triển. Vì thế, chị được các chuyên gia – bác sĩ tư vấn phẫu thuật cắt vách ngăn, tạo hình tử cung như cấu trúc tự nhiên để tăng cơ hội mang thai và cán đích thành công.
Như đã chia sẻ, không phải tất cả các trường hợp tử cung dị dạng đều cần can thiệp điều trị. Vẫn có nhiều trường hợp tử cung dị dạng nhưng vẫn có thể mang thai và sinh con phát triển khỏe mạnh bình thường.
Bên cạnh đó, với sự phát triển của y học hiện đại cũng như sự hỗ trợ của hệ thống trang thiết bị tối tân, các trường hợp này hoàn toàn can thiệp giải quyết được như tử cung có vách ngăn có thể phẫu thuật nội soi buồng tử cung có vách ngăn, các trường hợp dị tật tử cung khó thụ thai tự nhiên có thể áp dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)… để hoàn thành ước mơ và thiên chức làm mẹ của người phụ nữ.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là những thông tin tổng quan về các dạng dị dạng tử cung thường gặp. Khám sức khỏe tiền sản là cách hữu ích giúp phát hiện sớm tình trạng dị tật tử cung nếu có, can thiệp điều trị kịp thời và hiệu quả, ngăn ngừa được các biến chứng sản khoa đáng tiếc xảy ra trong thai kỳ. Để đặt lịch khám tiền sản, chị em có thể liên hệ đến hotline Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được hỗ trợ nhanh nhất!
