Block phân nhánh trái sau: Nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị

Block phân nhánh trái sau (LPFB) là rối loạn dẫn truyền điện tim, thường gắn liền với các bệnh lý tim mạch. Tình trạng này có thể xảy ra cùng với block nhánh phải, làm gia tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Do đó, việc chăm sóc và phòng ngừa LPFB đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tim mạch và hạn chế các rủi ro tiềm ẩn.

Block phân nhánh trái sau là gì?

Block phân nhánh trái sau (Left Posterior Fascicular Block – LPFB) là một dạng rối loạn dẫn truyền trong điện tim tại tâm thất trái. Tình trạng này xảy ra khi phân nhánh trái sau của bó His mất khả năng dẫn truyền xung điện do tổn thương hoặc xơ hóa.

Tình trạng này ít phổ biến hơn so với block phân nhánh trái trước (LAFB). Nguyên nhân đến từ việc mật độ phân nhánh trái sau thưa thớt hơn. Bên cạnh đó, tình trạng này thường xảy ra cùng với block nhánh phải (RBBB), làm tăng nguy cơ tử vong. (1)

Nguyên nhân block phân nhánh trái sau

Block phân nhánh trái sau xảy ra do rối loạn dẫn truyền điện tim, bắt nguồn từ tổn thương hệ thống dẫn truyền. Những tổn thương này chủ yếu xuất phát từ các vấn đề tim mạch và ảnh hưởng của một số bệnh lý nền.

1. Bệnh động mạch vành

Bệnh động mạch vành là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng block phân nhánh trái sau. Khi động mạch vành hẹp hoặc bị tắc, có thể gây ra tình trạng thiếu máu cục bộ tại hệ thống dẫn truyền. Điều này khiến bó His và các nhánh bị tổn thương.

2. Bệnh cơ tim

Rối loạn chức năng cơ tim có thể làm thay đổi hệ thống dẫn truyền điện, nguy cơ gây ra LPFB. Các tình trạng này bao gồm: cơ tim bị giãn, cứng hoặc dày lên. (2)

3. Tăng huyết áp

Tình trạng huyết áp cao mạn tính có thể dẫn đến những thay đổi ở cơ tim và hệ thống dẫn truyền. Điều này về lâu dài gây sức ép lên thành thất trái, khiến tim phì đại và xơ hóa, ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng bó His, nguy cơ gây ra LPFB.

4. Bệnh Lenègre-Lev

Theo quá trình lão hóa, hệ thống dẫn truyền của tim có thể xảy ra tình trạng thoái hóa hoặc hình thành mô sẹo. Điều này khiến phá vỡ các đường dẫn truyền bình thường, tiến triển thành các rối loạn như phân nhánh trái sau.

Triệu chứng block phân nhánh trái sau

Block phân nhánh trái sau thường không gây triệu chứng lâm sàng rõ ràng, chủ yếu được phát hiện tình cờ qua điện tâm đồ trong quá trình kiểm tra sức khoẻ hoặc thăm khám bệnh lý tim mạch khác.

Tuy không có dấu hiệu đặc trưng, nhưng tình trạng này có thể liên quan đến các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn với các triệu chứng có thể gồm:

• Đánh trống ngực;
• Chóng mặt hoặc choáng váng;
• Ngất xỉu;
• Hụt hơi;
• Mệt mỏi.

Block phân nhánh trái sau có nguy hiểm không?

Block phân nhánh trái sau hiếm gặp ở người khỏe mạnh, bệnh lý này phổ biến hơn ở những bệnh nhân mắc bệnh tim. Thông thường, LPFB ít khi xảy ra đơn lẻ và không gây nguy hiểm nếu xuất hiện đơn độc.

Tuy nhiên, tình trạng này thường đi kèm với block nhánh phải (RBBB). Ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim, sự kết hợp giữa LPFB và RBBB có thể làm tăng nguy cơ tử vong.

Tiêu chuẩn chẩn đoán block phân nhánh trái sau

Để xác định block phân nhánh trái sau, bác sĩ dựa vào các tiêu chí chẩn đoán sau:

1. Điện tâm đồ ECG/EKG

Block phân nhánh trái sau thường được phát hiện qua điện tâm đồ ECG/EKG. Chủ yếu dựa vào đặc điểm bất thường trong dẫn truyền điện tim, đặc biệt là sự thay đổi trục điện tim và hình dạng sóng QRS. Tiêu chuẩn chẩn đoán block phân nhánh trái sau trên ECG/EKG gồm:

• Độ lệch trục phải (RAD) > +90°;
• Sóng qR ở II, III và aVF;
• Sóng rS ở I và aVL;
• Thời gian đỉnh sóng R kéo dài ở aVF. (3)

2. Nghiệm pháp gắng sức

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đo điện tâm đồ khi người bệnh tập thể dục. Phương pháp này gọi là nghiệm pháp gắng sức, nhằm đánh giá hoạt động của tim dưới áp lực. Nghiệm pháp gắng sức giúp phát hiện block phân nhánh trái sau nếu tình trạng này không xuất hiện trên điện tâm đồ khi người bệnh ở trạng thái nghỉ ngơi.

3. Chẩn đoán loại trừ

Yếu tố quan trọng trong chẩn đoán block phân nhánh trái sau là phải phân biệt LPFB với các tình trạng khác có biểu hiện tương tự trên ECG/EKG. Kể đến như phì đại thất phải, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, thuyên tắc phổi cấp tính,…

4. Xét nghiệm chẩn đoán bổ sung

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể phải thực hiện thêm các xét nghiệm chẩn đoán để xác định nguyên nhân gây ra LPFB. Những xét nghiệm có thể bao gồm:

• Siêu âm tim: Để đánh giá cấu trúc tim;
• Chụp MRI tim: Cho thấy chi tiết cấu trúc và chức năng tim;
• Máy theo dõi Holter: Ghi điện tâm đồ liên tục trong một khoảng thời gian nhất định để đánh giá những bất thường về dẫn truyền không liên tục.

Phương pháp điều trị block phân nhánh trái sau

Việc điều trị block phân nhánh trái sau chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát nguyên nhân gây rối loạn dẫn truyền điện tim. Các phương pháp có thể bao gồm:

1. Thay đổi lối sống

• Duy trì chế độ ăn uống dinh dưỡng, lành mạnh, hạn chế muối;
• Tập thể dục thường xuyên với cường độ phù hợp để tăng cường sức khỏe tim mạch;
• Tránh sử dụng rượu, bia, thuốc lá và các chất kích thích.

2. Điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

• Dùng thuốc kiểm soát huyết áp với bệnh nhân huyết áp cao;
• Điều trị suy tim, động mạch vành bằng thuốc kiểm soát suy tim, thuốc chống đông máu, thuốc lợi tiểu;
• Thuốc phòng ngừa nguy cơ nhồi máu cơ tim trong trường hợp người bệnh có bệnh thiếu máu cơ tim tiềm ẩn.

3. Thủ thuật ít xâm lấn hoặc phẫu thuật

• Trong trường hợp gặp các vấn đề hẹp động mạch vành nặng, hẹp động mạch chủ nặng hoặc bệnh lý tim cấu trúc, người bệnh có thể cần can thiệp mạch vành qua da hoặc phẫu thuật;
• Trường hợp rối loạn dẫn truyền nặng, hoặc nhịp tim chậm có triệu chứng, có thể cần thực hiện đặt máy tạo nhịp để duy trì nhịp tim ổn định.

Cách chăm sóc và phòng ngừa block phân nhánh trái sau

Phòng ngừa block phân nhánh trái sau bằng việc chăm sóc sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ tiến triển thành các rối loạn nghiêm trọng hơn.

• Kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ, đo điện tâm đồ và siêu âm tim để theo dõi tình trạng dẫn truyền tim. Đồng thời theo dõi các triệu chứng, nếu có dấu hiệu bất thường cần đến bệnh viện để kiểm tra ngay;
• Kiểm soát tốt các bệnh lý nền bằng việc ổn định các chỉ số huyết áp, tiểu đường, mỡ máu;
• Thực hiện chế độ ăn uống khoa học, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây, omega 3, hạn chế muối và chất béo bão hòa;
• Tránh rượu, bia, thuốc lá và các chất kích thích;
• Tập thể dục thường xuyên và vừa sức;
• Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Hãy liên hệ ngay bác sĩ để được thăm khám kịp thời khi gặp phải các tình trạng:

• Đau tức ngực;
• Chóng mặt hoặc ngất xỉu;
• Mệt mỏi;
• Đánh trống ngực, tim đập nhanh hoặc nhịp tim bị bỏ qua;
• Buồn nôn, nôn;
• Hụt hơi;
• Ho dai dẳng;
• Sưng ở bàn chân, mắt cá chân, chân hoặc bụng.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp các vấn đề về tim mạch tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Block phân nhánh trái sau thường không gây nguy hiểm nếu xảy ra đơn lẻ, nhưng có thể đe dọa đến tính mạng nếu kết hợp với block nhánh phải và các bệnh lý tim mạch. Để bảo vệ sức khỏe tim mạch, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt các bệnh lý nền và thăm khám sức khỏe định kỳ. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến bệnh viện thăm khám ngay để được tư vấn và điều trị kịp thời.