Áp xe vú (ngực): Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và cách điều trị

Ước tính có khoảng 10% – 33% trường hợp nuôi con bằng sữa mẹ bị nhiễm trùng vú và dẫn đến áp xe [1]. Vậy áp xe vú là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu bệnh như thế nào? Bác sĩ chẩn đoán và điều trị bằng cách nào? Bài viết dưới đây được thạc sĩ bác sĩ Nguyễn Đỗ Thùy Giang, Trưởng khoa Ngoại Vú, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sẽ giải đáp thắc về áp xe ở vú.

Áp xe vú là gì?

Áp xe vú là tình trạng hình thành ổ mủ khu trú trong mô tuyến vú do nhiễm trùng, thường là biến chứng của viêm vú khi không được điều trị kịp thời hoặc điều trị chưa hiệu quả. Ổ mủ này chứa vi khuẩn, bạch cầu và mô hoại tử, gây đau, sưng, đỏ và làm tổn thương mô vú.

Hầu hết các ổ áp xe ở vú đều lành tính. Khi người bệnh không cho con bú do có biểu hiện áp xe ngực, đặc biệt ở tuổi trung niên thì bác sĩ cần xem xét loại trừ nguyên nhân nguy hiểm hơn như ung thư vú đang viêm.

Nguyên nhân áp xe vú

Áp xe vú là tình trạng hình thành ổ mủ trong mô tuyến vú do nhiễm trùng. Bệnh thường xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào mô vú qua các vết nứt ở núm vú hoặc vùng da bị tổn thương, sau đó phát triển và tạo thành ổ mủ.

Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:

1. Vi khuẩn xâm nhập qua núm vú bị nứt

Đây là nguyên nhân thường gặp ở phụ nữ đang cho con bú. Khi trẻ bú không đúng khớp ngậm hoặc bú quá mạnh, núm vú có thể bị nứt, tạo điều kiện cho vi khuẩn trên da hoặc trong miệng trẻ (thường là Staphylococcus aureus) xâm nhập vào tuyến vú, gây viêm và hình thành áp xe nếu không được điều trị kịp thời.

2. Tắc tia sữa hoặc ứ sữa kéo dài

Sữa không được dẫn lưu hết làm các ống dẫn sữa bị tắc, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nếu tình trạng này kéo dài, viêm tuyến vú có thể tiến triển thành áp xe ngực.

Tìm hiểu thêm chi tiết: Áp xe vú sau sinh xảy ra khi nào?

3. Viêm vú không được điều trị hoặc điều trị chưa hiệu quả

Nhiều trường hợp áp xe ở vú là biến chứng của viêm tuyến vú. Khi tình trạng nhiễm trùng không được phát hiện sớm hoặc không đáp ứng với điều trị, mô vú có thể bị phá hủy và hình thành ổ mủ.

4. Chấn thương vùng vú

Va đập mạnh, vết cắn, trầy xước hoặc các thủ thuật can thiệp tại vú có thể làm tổn thương mô, tạo đường vào cho vi khuẩn gây nhiễm trùng.

5. Áp xe ở vú không liên quan đến cho con bú

Ở phụ nữ không cho con bú, bệnh có thể liên quan đến:

• Hút thuốc lá (làm tăng nguy cơ viêm quanh ống dẫn sữa).
• Đái tháo đường hoặc các bệnh làm suy giảm miễn dịch.
• Béo phì.
• Xỏ khuyên núm vú.
• Bệnh lý viêm quanh ống dẫn sữa hoặc giãn ống dẫn sữa.

6. Yếu tố làm tăng nguy cơ

Mặc dù không phải nguyên nhân trực tiếp, các yếu tố sau có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh

• Cho con bú không đúng tư thế.
• Cai sữa đột ngột.
• Tiền sử từng bị viêm tuyến vú hoặc áp xe ngực.
• Vệ sinh núm vú không phù hợp.
• Hệ miễn dịch suy giảm do bệnh lý hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.

Dấu hiệu nhận biết bệnh

Các dấu hiệu áp xe vú thường gặp, bao gồm:

• Đau vú.
• Đỏ da vú.
• Sưng tấy.
• Da ấm.
• Núm vú tiết dịch.
• Dịch chảy ra từ phần da khác của vú gọi là rò mủ.

Nếu người bệnh đang nhiễm trùng có thể sốt, ớn lạnh và mệt mỏi. Người bệnh hãy đi khám bác sĩ nếu gặp những triệu chứng này. Đồng thời, người bệnh đang được điều trị nhiễm trùng vú bằng thuốc kháng sinh nhưng trong vòng 2 ngày không cảm thấy đỡ hơn hãy đến gặp bác sĩ để được khám và điều chỉnh liệu trình  phù hợp với tình trạng bản thân.

Khi nào cần gặp bác sĩ

Phụ nữ có triệu chứng viêm vú kéo dài hơn 24 giờ, hãy đến gặp bác sĩ khoa Ngoại Vú, BVĐK Tâm Anh TP.HCM để được khám và kê thuốc kháng sinh phù hợp với từng người bệnh. Ngoài ra, bất cứ ai nghĩ bản thân có thể bị áp xe vú cũng nên đi khám.

Người bệnh hãy liên hệ ngay với bác sĩ nếu có:

• Tình trạng nhiễm trùng ở cả hai vú.
• Xuất hiện mủ hoặc máu trong sữa mẹ.
• Xuất hiện vệt đỏ trên hoặc gần vùng vú viêm.
• Triệu chứng viêm vú xuất hiện đột ngột.
• Triệu chứng nặng của bệnh viêm vú.
• Sốt cao.

Biến chứng khi bị áp xe ở vú

Đôi khi, biến chứng áp xe vú như nhiễm trùng không điều trị có nguy cơ dẫn đến nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng. Điều này xảy ra do nhiễm trùng lan khắp cơ thể bạn, bao gồm cả cơ quan quan trọng. Nếu bác sĩ nghi ngờ nhiễm trùng huyết, người bệnh sẽ phải nhập viện cấp cứu để điều trị thêm.

Các dấu hiệu nhiễm trùng huyết, bao gồm:

• Sốt và ớn lạnh.
• Da ẩm ướt do vã mồ hôi.
• Nhịp tim nhanh.
• Huyết áp thấp.
• Tình trạng đau vú tăng lên.
• Tinh thần lú lẫn.
• Thở mệt, hụt hơi.

Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ chẩn đoán áp xe vú bằng phương pháp khám thực thể. Đồng thời, bác sĩ cũng có thể hỏi người bệnh về tiền sử sức khỏe, bao gồm cả việc trước đây từng bị áp xe hay không.

Để chẩn đoán chính xác áp xe ngực, bác sĩ sẽ dùng phương pháp xét nghiệm hình ảnh như siêu âm. Nếu nghi ngờ áp xe, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút bằng kim nhỏ để lấy mẫu xét nghiệm. Điều này giúp loại trừ nguyên nhân khác, chẳng hạn như ung thư hoặc u nang lành tính.

Các triệu chứng của áp xe vú và nhiễm trùng tương tự nhau. Chỉ có bác sĩ mới có thể xác định được nguyên nhân người bệnh có bị áp xe hay nhiễm trùng…

Cách điều trị áp xe vú như thế nào?

Để điều trị áp xe vú, bác sĩ sử dụng các phương pháp điều trị khác nhau, chẳng hạn như kháng sinh, biện pháp tự chăm sóc và phẫu thuật dẫn lưu mủ.

Ngoại khoa: Bác sĩ có thể sử dụng các thủ thuật xâm lấn tối thiểu để dẫn lưu mủ khỏi ổ áp xe, bao gồm:

• Chọc hút bằng kim dưới hướng dẫn siêu âm: Trong phương pháp này, bác sĩ siêu âm sử dụng thuốc gây tê cục bộ để làm tê vùng da trên áp xe vùng vú. Quét siêu âm được sử dụng để xác định vị trí và độ sâu của áp xe và hướng một cây kim đưa vào khu vực để dẫn lưu hoặc hút mủ.
• Phẫu thuật dẫn lưu: Với ổ áp xe >5cm, nằm sâu hoặc nhiều vách ngăn có thể phải phẫu thuật rạch để dẫn lưu mủ ra ngoài. Bác sĩ sẽ thực hiện một vết cắt nhỏ để dẫn lưu thoát mủ của khối áp xe và rửa sạch khoang áp xe. Sau khi dẫn lưu vùng bị nhiễm trùng, bác sĩ có thể khâu vết mổ và để một dây gạc nhỏ tại chỗ để cho mủ chảy thêm. Băng ép bên ngoài vết dẫn lưu để hút mủ.

          Tìm hiểu thêm Tiểu phẫu áp xe vú

Nội khoa: một số phương pháp điều trị nội khoa, gồm:

• Thuốc kháng sinh: Một số loại kháng sinh phổ rộng như penicillin, erythromycin và cephalosporin được sử dụng để điều trị nhiễm trùng. Loại vi khuẩn phổ biến nhất gây ra áp xe vùng ngực là Staphylococcus Aureus – sống phổ biến trên da.
• Các biện pháp tự chăm sóc: Phương pháp điều trị này bao gồm:
  • Nghỉ ngơi đầy đủ.
  • Uống nhiều nước để giữ nước cho cơ thể.
  • Chườm lạnh để giảm đau và khó chịu.
  • Dùng thuốc giảm đau thông thường như acetaminophen hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) để giảm đau và hạ sốt.

Nhìn chung, quá trình hồi phục sau áp xe ở vú có thể mất vài ngày hoặc vài tuần. Điều này phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng ban đầu và liệu áp xe có tái phát hay không.

Sau khi điều trị, người bệnh sẽ được kê đơn thuốc kháng sinh để ngừa bệnh tái phát. Người bệnh hãy dùng thuốc đủ liều theo quy định của bác sĩ, ngay cả khi người bệnh bắt đầu cảm thấy sức khỏe đã cải thiện.

Biện pháp phòng ngừa 

Một số biện pháp có thể giúp ngừa áp xe vú, bao gồm: [2]

• Sử dụng kem dưỡng ẩm cho núm vú và quầng vú để ngừa nứt hoặc khô.
• Đảm bảo quần áo hoặc áo ngực không chật đến mức khó chịu.
• Vệ sinh vùng ngực thường xuyên bằng xà phòng nhẹ và nước rồi lau khô thật kỹ bằng khăn sạch, mềm.
• Trước khi cho con bú, hãy đắp khăn ấm và ướt lên ngực khoảng 10-15 phút, ít nhất 3 lần /ngày.
• Đảm bảo bé bú đúng cách khi bú.
• Cho con bú thường xuyên để hút hết sữa hoặc vắt sữa bằng máy hút nếu cảm thấy ngực mình quá căng.
• Sau khi cho con bú, hãy lau nhẹ núm vú và quầng vú bằng bông đã ngâm trong nước ấm hoặc sữa mẹ.
• Sau mỗi lần bú, để núm vú khô tự nhiên ngoài không khí.
• Vệ sinh vú đúng cách để giữ vùng ngực cho con bú khỏe mạnh.

Bất cứ ai cũng có thể viêm vú, người bệnh cần điều trị càng sớm càng tốt. Nếu người bệnh có triệu chứng nhiễm trùng này lâu hơn 24 giờ, hãy đến gặp bác sĩ khoa Ngoại Vú, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh để được khám, chẩn đoán và kê thuốc kháng sinh phù hợp với tình trạng của bản thân.

Khoa Ngoại Vú, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy tụ các chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm và liên tục cập nhật nhiều phương pháp điều trị mới trên thế giới giúp khám, tầm soát, chẩn đoán ung thư vú sớm và các bệnh lý tuyến vú khác, đưa ra kế hoạch điều trị toàn diện, hiệu quả và rút ngắn thời gian đáng kể. Đặc biệt, người bệnh có thể chia sẻ những khó khăn lo lắng với các thành viên trong “CLB bệnh nhân ung thư vú bệnh viện Tâm Anh”.

Áp xe vú là bệnh lý nhiễm trùng cần được phát hiện và điều trị sớm để hạn chế biến chứng, bảo tồn tuyến vú và giảm nguy cơ tái phát. Khi xuất hiện các dấu hiệu như khối sưng đau, da vú đỏ nóng, sốt hoặc chảy mủ, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà mà cần đến bệnh viện Tâm Anh để được thăm khám chi tiết.