Viêm tụy cấp có tái phát không là thắc mắc của nhiều người bệnh sau khi điều trị và hồi phục. Thực tế, bệnh vẫn có nguy cơ tái phát nếu các yếu tố gây viêm như sỏi mật, rượu bia hoặc rối loạn chuyển hóa chưa được kiểm soát. Những đợt viêm lặp lại còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến chức năng tuyến tụy. Vậy nguyên nhân nào khiến bệnh tái phát, dấu hiệu nhận biết ra sao và làm thế nào để phòng ngừa? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Viêm tụy cấp có thể tái phát, ngay cả khi người bệnh đã điều trị khỏi đợt viêm trước đó và chức năng tuyến tụy trở lại bình thường. Nguy cơ tái phát phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương tuyến tụy, tình trạng sức khỏe và hiệu quả kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Đặc biệt, những người chưa được xử lý nguyên nhân như sỏi mật, lạm dụng rượu bia hoặc tăng triglyceride máu có nguy cơ xuất hiện các đợt viêm mới.
Viêm tụy cấp tái phát (Recurrent Acute Pancreatitis, RAP) là tình trạng người bệnh trải qua từ hai đợt viêm tụy cấp riêng biệt trở lên, có giai đoạn hồi phục giữa các đợt. Mỗi đợt viêm có thể xuất hiện với mức độ từ nhẹ đến nặng, tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương tuyến tụy.
Các nghiên cứu cho thấy khoảng 20% người bệnh có thể trải qua ít nhất một đợt viêm tụy cấp tái phát sau lần mắc đầu tiên. Tuy nhiên, tỷ lệ này thay đổi đáng kể theo nguyên nhân và thời gian theo dõi. Một phân tích tổng hợp năm 2023 trên 36 nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tái phát chung khoảng 21%, trong đó nhóm liên quan đến rượu và tăng triglyceride có tỷ lệ cao hơn nhóm sỏi mật.
Ngoài ra, tình trạng viêm tụy cấp cũng làm nhu mô tụy bị tổn thương dần theo thời gian. Khi viêm tụy tái phát, dẫn đến nguy cơ viêm tụy mạn gây rối loạn tiêu hóa và giảm chức năng tụy về sau. Người bị viêm tụy cấp tái phát thường đau nhiều, hồi phục chậm và dễ gặp biến chứng. Vì vậy, việc xử lý nguyên nhân và điều chỉnh lối sống là bước quan trọng để ngăn ngừa nguy cơ tái phát. (1)
Sau điều trị, các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn và nôn có thể biến mất khi phản ứng viêm thuyên giảm. Tuy nhiên, nếu yếu tố gây tổn thương tuyến tụy vẫn tồn tại, bệnh có thể xuất hiện trở lại.
Cơ chế tái phát phụ thuộc vào từng nguyên nhân, chẳng hạn:
Rượu là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm tụy cấp tái phát. Rượu có thể làm tổn thương tế bào tuyến tụy và giải phóng men tụy gây viêm và tổn thương tuyến tụy.
Rượu cũng làm tăng độ nhầy của dịch tụy và làm tắc nghẽn các ống dẫn nhỏ trong tuyến tụy, khiến men tụy bị ứ đọng và gây tổn thương. Nếu tiếp tục uống rượu nhiều sau đợt cấp, nguy cơ tái phát sẽ tăng cao.
Sỏi mật có thể làm tắc ống tụy và gây viêm tụy cấp. Khi sỏi kẹt ở đoạn giữa của ống mật chủ và ống tụy, dịch tụy từ đó không thoát ra được và gây viêm. Nếu sỏi đường mật chưa được lấy hết hoặc túi mật mang sỏi chưa được cắt, người bệnh vẫn có khả năng tái phát viêm tụy.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận, các biện pháp như nội soi mật tụy ngược dòng lấy sỏi, phẫu thuật cắt túi mật giúp giảm đáng kể nguy cơ tái phát. Bác sĩ thường sẽ chỉ định cắt túi mật sau khi tình trạng người bệnh ổn định.
Tăng triglycerid máu cũng là nguyên nhân gây viêm tụy cấp ở người bệnh. Khi nồng độ triglycerid tăng cao, cơ thể sẽ tạo ra các axít béo làm tổn thương đến mô tụy. Nếu mỡ máu không được kiểm soát tốt, tình trạng viêm tụy cấp vẫn có thể tái phát.
Một số thuốc như Azathioprine hoặc Thiazid cũng liên quan đến nguy cơ gây viêm tụy cấp. Người bệnh khi sử dụng các loại thuốc này cần có chỉ định từ bác sĩ. Ngoài ra, một số bệnh nền như rối loạn chuyển hóa, bệnh tự miễn hoặc bất thường bẩm sinh của ống tụy – ống mật cũng có thể làm viêm tụy tái phát nếu không được phát hiện và điều trị sớm.
Viêm tụy cấp tái phát và viêm tụy mạn dù có liên quan nhưng hoàn toàn không giống nhau. Hiểu rõ điểm khác biệt giữa hai bệnh này giúp mỗi người biết cách phòng tránh và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Viêm tụy cấp có tái phát không? Người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn sau mỗi đợt viêm. Tuyến tụy sẽ hoạt động trở lại bình thường cho đến khi bị đợt mới và mỗi lần tái phát là một đợt tổn thương cấp tính riêng biệt.
Viêm tụy mãn tính là tình trạng viêm tụy kéo dài, gây tổn thương vĩnh viễn và xơ hóa nhu mô tụy. Những tổn thương tại tuyến tụy trong trường hợp này thường khó hồi phục. Người bệnh có thể gặp phải các tình trạng như rối loạn tiêu hóa, hấp thụ kém hoặc thiếu men tụy. Ngoài ra, bệnh có thể tiến triển dần theo thời gian và làm giảm khả năng hoạt động của tuyến tụy. Khi viêm tụy cấp tái phát quá nhiều lần sẽ khiến mô tụy bị tổn thương và gia tăng nguy cơ bị viêm tụy mạn.
Phòng ngừa tái phát viêm tụy cấp là bước quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe. Người bệnh có thể tham khảo các biện pháp sau đây để hỗ trợ bảo vệ tuyến tụy:
Nếu bạn đang băn khoăn viêm tụy cấp có tái phát không hoặc từng điều trị bệnh và lo ngại nguy cơ tái phát, hãy đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa thăm khám, đánh giá chức năng tuyến tụy và tìm nguyên nhân gây bệnh. Dựa trên tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ tư vấn phương án điều trị, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hướng dẫn theo dõi phù hợp. Liên hệ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để đặt lịch khám và được tư vấn chi tiết.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn giải đáp thắc mắc viêm tụy cấp có tái phát không cũng như hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và nguy cơ biến chứng của bệnh. Viêm tụy cấp có thể tái phát nhiều lần, đặc biệt khi các yếu tố gây bệnh chưa được kiểm soát. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, duy trì lối sống lành mạnh và tái khám theo chỉ định để giảm nguy cơ tái phát, hạn chế tổn thương tuyến tụy và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
