Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong gan, diễn tiến âm thầm theo thời gian và có thể gây tổn thương gan, xơ gan, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư gan. Vậy đâu là cách phòng bệnh gan nhiễm mỡ hiệu quả và chủ động bảo vệ sức khỏe của gan?
Gan nhiễm mỡ là bệnh lý phổ biến, có thể xuất hiện ở bất kỳ đối tượng nào, gây ảnh hưởng đến sức khỏe, nếu không được điều trị sớm có thể dẫn đến xơ gan, suy gan, ung thư gan… Vì thế, việc phòng ngừa bệnh lý này đóng vai trò rất quan trọng. Dưới đây là một số cách phòng bệnh gan nhiễm mỡ thường được khuyến nghị:
Yếu tố quan trọng cần được lưu tâm trong phòng gan nhiễm mỡ là khám sức khỏe định kỳ mỗi 1 – 2 lần/năm. Hoạt động này cho phép đánh giá sức khỏe tổng thể, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, bao gồm nguy cơ gan nhiễm mỡ. Trường hợp có yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ có hướng dẫn phù hợp để kiểm soát hiệu quả, từ đó giảm nguy cơ mắc phải bệnh lý này. (1)
Các bệnh lý chuyển hóa như tiểu đường, béo phì, đề kháng insulin, hội chứng rối loạn chuyển hóa… cũng góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Do đó, việc điều trị sớm và kiểm soát tốt triệu chứng của các bệnh lý này rất quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ.
Duy trì cân nặng khỏe mạnh là cách phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ thường được bác sĩ khuyến nghị, bởi thừa cân, béo phì là một trong những yếu tố hàng đầu làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Vì thế mỗi người cần chú ý duy trì cân nặng khỏe mạnh dựa trên chỉ số BMI hoặc khuyến nghị khác từ chuyên gia/bác sĩ.
Bên cạnh cân nặng, mỗi người cũng cần kiểm soát vòng eo, mỡ nội tạng. Người có nhiều mỡ thừa quanh bụng và eo cũng như phần trăm mỡ nội tạng cao nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ thường cao hơn bình thường. Vì thế, hãy hình thành thói quen kiểm soát vòng eo và thăm khám định kỳ để được đo lượng mỡ nội tạng cũng như tiếp nhận khuyến nghị của bác sĩ về việc kiểm soát mỡ nội tạng.
Một điều cần lưu ý khi tìm hiểu cách phòng bệnh gan nhiễm mỡ là hạn chế tiêu thụ đồ uống có đường như nước ép đóng chai, nước ngọt, nước tăng lực… Hàm lượng đường cao từ nhóm thức uống này có thể làm tăng đường huyết, gây đề kháng insulin, dẫn đến viêm gan và tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Các loại thực phẩm siêu chế biến như cá hộp, thịt hộp, xúc xích, gà viên, giăm bông thường chứa một lượng lớn chất béo bão hòa, đường, muối, chất tạo ngọt, chất bảo quản… khiến chúng trở thành món ăn nhiều calo nhanh nhưng giá trị dinh dưỡng rất thấp. Việc thường xuyên tiêu thụ nhóm thực phẩm này có thể gây hại cho sức khỏe, bao gồm tăng nguy cơ gây bệnh gan nhiễm mỡ. Vì thế, mỗi người nên hạn chế các thực phẩm siêu chế biến trong thực đơn dinh dưỡng hằng ngày để phòng tránh gan nhiễm mỡ. (2)
Chất xơ là dưỡng chất tốt cho sức khỏe, hỗ trợ tăng cường tiêu hóa, giảm viêm, giảm nguy cơ phát triển vi khuẩn quá mức và hỗ trợ sức khỏe gan. Do đó, mỗi người nên tăng cường tiêu thụ chất xơ thông qua các loại rau xanh (bông cải xanh, cải bó xôi…), quả mọng (việt quất, dâu tây…), các loại hạt (hạnh nhân óc chó, hạt lanh…), các loại đậu (đậu lăng, đậu Hà Lan…), ngũ cốc nguyên hạt (kiều mạch, diêm mạch, yến mạch…)…
Tích cực vận động mang lại tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể nói chung và sức khỏe gan nói riêng. Cụ thể, vận động giúp ổn định đường huyết, giảm nguy cơ béo phì, kiểm soát cholesterol hiệu quả, những yếu tố này đều có thể ảnh hưởng đáng kể đến nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ.
Chuyên gia khuyến nghị, mỗi người nên vận động, tập thể dục thường xuyên, tối thiểu khoảng 75 phút mỗi tuần với bài tập cường độ mạnh hoặc 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải.
Kiểm soát đường huyết là yếu tố quan trọng trong phòng bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến các bệnh lý chuyển hóa, bao gồm tiểu đường. Lượng glucose và đường trong thời gian dài sẽ gây quá tải cho gan, khiến chúng chuyển hóa thành chất béo, dẫn đến viêm gan, đề kháng insulin. Việc kiểm soát đường huyết giúp ngăn ngừa tích tụ mỡ và cải thiện độ nhạy insulin, từ đó giảm thiểu nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Triglyceride là một dạng chất béo trong máu, đồng thời là nguồn dự trữ năng lượng quan trọng của cơ thể. Gan đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hóa axit béo và trong điều kiện bình thường chỉ lưu trữ một lượng nhỏ chất béo dưới dạng triglyceride. Tuy nhiên, khi cơ thể dung nạp quá nhiều chất béo hoặc năng lượng, quá trình chuyển hóa tại gan có thể bị rối loạn, khiến triglyceride tích tụ trong các tế bào gan và dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu. Vì vậy, kiểm soát mỡ máu, đặc biệt là nồng độ triglyceride, là một trong những yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa và hạn chế nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Gan nhiễm mỡ do rượu là phân loại gan nhiễm mỡ phổ biến. Vì thế, một trong những cách phòng bệnh gan nhiễm mỡ hiệu quả là hạn chế/tránh tiêu thụ rượu bia hoặc các thức uống có cồn khác.
Theo các chuyên gia, thói quen ngủ thiếu khoa học có thể thúc đẩy các bệnh về gan, chẳng hạn như gan nhiễm mỡ, đồng thời ảnh hưởng đến tiên lượng, tăng nguy cơ tiến triển thành xơ gan và các biến chứng khác. Do đó, việc ngủ đủ giấc, đúng giờ, duy trì nhịp sinh học ổn định đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe gan, giảm nguy cơ hình thành các bệnh lý gan như gan nhiễm mỡ.
Gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nhiều người phát hiện bệnh khi gan đã bị tổn thương nghiêm trọng và xuất hiện nhiều triệu chứng nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe. Do đó, việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò rất quan trọng. Bên cạnh điều chỉnh lối sống, ăn uống, vận động, mỗi người cũng cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị sớm (nếu có) nhằm tối ưu hiệu quả điều trị, ngăn ngừa hình thành sẹo và xơ gan, cải thiện chức năng trao đổi chất tổng thể, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tiểu đường, khôi phục chức năng gan, giúp gan hoạt động bình thường trở lại.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Trên đây là thông tin tham khảo cách phòng bệnh gan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ xảy ra do sự tích tụ mỡ thừa trong gan, nếu không được điều trị sớm và đúng cách có thể dẫn đến xơ gan, suy gan, ảnh hưởng đến sức khỏe, nguy cơ đe dọa tính mạng. Vì thể, mỗi người cần chủ động phòng ngừa, khám sức khỏe định kỳ cũng như thăm khám sớm ngay khi có triệu chứng nghi ngờ mắc gan nhiễm mỡ.
