Hiểu về bệnh viêm màng não do Herpes

Viêm màng não do Herpes có thể diễn tiến nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ khiến người bệnh gặp biến chứng nguy hiểm. Vậy, căn bệnh này có thể lây lan hay không? Và viêm màng não do virus Herpes ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe?

Viêm màng não do Herpes là gì?

Viêm màng não do Herpes là một dạng viêm màng não do virus Herpes gây ra, ảnh hưởng đến các lớp mô mỏng bao quanh não. Khi những lớp mô bảo vệ này bị viêm hoặc nhiễm trùng, tình trạng đó được gọi là viêm màng não. Nếu virus tấn công trực tiếp vào mô não, người bệnh sẽ mắc viêm não. Trường hợp cả não và màng não cùng bị tổn thương, tình trạng này được gọi là viêm não màng não.

Viêm màng não do virus Herpes có thể tiến triển nặng và là một tình trạng cấp cứu khẩn cấp. Bệnh cần được chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt để giảm nguy cơ tử vong. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Ngay cả khi được cứu sống, nhiều người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với các di chứng thần kinh lâu dài. (1)

Nguyên nhân gây viêm màng não do virus Herpes

Viêm màng não do Herpes là một dạng viêm màng não do virus, trong đó virus Herpes simplex (HSV) là nguyên nhân chính:

• Viêm màng não do Herpes chủ yếu do virus Herpes simplex type 1 (HSV-1) gây ra. Đây là loại virus thường gây mụn rộp ở môi hoặc quanh miệng.
• Virus Herpes simplex type 2 (HSV-2) cũng có thể là thủ phạm. HSV-2 có thể lây truyền qua đường tình dục hoặc từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở.
• Cả HSV-1 và HSV-2 đều có thể gây nhiễm trùng vùng sinh dục. Dù không phải lúc nào cũng gây triệu chứng, virus vẫn có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể người bệnh suốt đời.

Viêm màng não và viêm não còn có thể do nhiều tác nhân khác như vi khuẩn, nấm hoặc các loại virus khác gây ra. Tuy nhiên, virus Herpes là một trong những nguyên nhân phổ biến và nguy hiểm.

Triệu chứng viêm màng não Herpes

Viêm màng não do Herpes là bệnh lý nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến cả màng não và mô não. Các triệu chứng có thể biểu hiện nhanh chóng và đa dạng, từ nhẹ đến nặng.

Triệu chứng ban đầu có thể bao gồm:

• Sốt
• Đau đầu dữ dội
• Cứng cổ
• Nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng).

Khi não cũng bị ảnh hưởng (viêm não màng não), có thể xuất hiện kèm theo các triệu chứng:

• Co giật (động kinh)
• Lú lẫn, khó suy nghĩ rõ ràng
• Thay đổi tính cách
• Ảo giác (nghe hoặc thấy những điều không có thật)
• Hành vi bất thường
• Buồn ngủ quá mức hoặc mất ý thức (hôn mê)
• Khiếm khuyết thần kinh khu trú (yếu liệt một bên cơ thể, khó nói, mất thăng bằng…).

Biến chứng có thể xảy ra nếu không điều trị kịp thời bao gồm:

• Tổn thương não vĩnh viễn
• Các rối loạn co giật mạn tính
• Vấn đề về trí nhớ và tư duy
• Khó khăn trong việc vận động, giao tiếp, nghe, nhìn…

Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi gặp các dấu hiệu gợi ý. Nếu được chẩn đoán viêm màng não do Herpes và đang trong quá trình điều trị, hãy liên hệ ngay với bác sĩ khi:

• Các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn
• Xuất hiện những dấu hiệu bất thường mới.

Những biểu hiện này có thể cho thấy tình trạng nhiễm trùng đang diễn tiến xấu đi, ngay cả khi đã bắt đầu điều trị.

Viêm màng não do Herpes có lây không?

Virus Herpes là một loại virus có khả năng lây truyền cao, đặc biệt qua tiếp xúc trực tiếp với vùng da hoặc niêm mạc bị nhiễm. Tuy nhiên, viêm màng não do virus Herpes là một tình trạng ít gặp và thường chỉ xảy ra khi virus đã tái kích hoạt hoặc xâm nhập sâu vào hệ thần kinh trung ương của người nhiễm bệnh. Điều này có nghĩa là người bị viêm màng não do Herpes có thể truyền virus Herpes cho người khác, nhưng không phải ai nhiễm virus cũng phát triển thành viêm màng não.

Phương pháp chẩn đoán

Để chẩn đoán viêm màng não do Herpes, bác sĩ tiến hành một số bước thăm khám và xét nghiệm nhằm xác định chính xác tình trạng bệnh. Các phương pháp chẩn đoán có thể bao gồm:

• Khám lâm sàng và hỏi tiền sử bệnh: Bác sĩ tìm hiểu kỹ về các triệu chứng hiện tại và tiền sử nhiễm virus Herpes hoặc các bệnh có liên quan.
• Khám thần kinh: Đánh giá chức năng vận động, cảm giác, thị lực, khả năng phối hợp và thăng bằng. Đồng thời, bác sĩ cũng kiểm tra trạng thái tinh thần, tâm trạng và hành vi để phát hiện các dấu hiệu bất thường liên quan đến hệ thần kinh.
• Chọc dò tủy sống (chọc dò thắt lưng): Đây là một thủ thuật lấy mẫu dịch tủy sống từ vùng lưng dưới bằng kim chuyên dụng. Mẫu dịch tủy sống được mang đi phân tích trong phòng thí nghiệm để tìm tế bào viêm, virus hoặc các dấu hiệu nhiễm trùng.
• Chụp CT hoặc MRI não: Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh giúp tạo ra hình ảnh chi tiết của não, hỗ trợ phát hiện tổn thương do viêm màng não hoặc viêm não.
• Điện não đồ (EEG): Đo hoạt động điện của não bằng cách gắn các điện cực lên da đầu, giúp phát hiện các bất thường sóng não như co giật hoặc tổn thương thần kinh.
• Xét nghiệm máu: Giúp phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng và phản ứng miễn dịch của cơ thể.

Đối với trẻ sơ sinh nghi ngờ viêm màng não do Herpes (HSV-2), bác sĩ có thể chỉ định thực hiện xét nghiệm dịch não tủy và mẫu máu để xác định sự hiện diện của virus. Nhiễm HSV ở trẻ sơ sinh thường xảy ra khi virus được truyền từ mẹ trong quá trình sinh, đặc biệt nếu người mẹ đang nhiễm HSV hoạt động. (2)

Cách điều trị viêm màng não do Herpes

Viêm màng não do Herpes là bệnh lý nghiêm trọng cần được điều trị kịp thời và đúng cách theo chỉ định của bác sĩ. Phác đồ chữa trị có thể bao gồm:

1. Sử dụng thuốc

Điều trị nguyên nhân gây viêm màng não do Herpes chủ yếu là dùng thuốc kháng virus Acyclovir. Thuốc này có thể được bác sĩ chỉ định truyền tĩnh mạch trong 10 đến 14 ngày để hỗ trợ tiêu diệt virus hiệu quả. Bác sĩ cũng có thể chỉ định dùng thuốc nhằm giảm sưng não hoặc thuốc chống co giật tùy vào tình trạng bệnh.

Trẻ sơ sinh mắc viêm màng não Herpes có thể cần dùng Acyclovir trong vài tuần và phải được chăm sóc tại bệnh viện. Lưu ý, thông tin về thuốc chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần dùng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ.

2. Nghỉ ngơi

Khi mắc viêm màng não Herpes, việc nghỉ ngơi đầy đủ có thể giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng và tăng cường sức đề kháng chống lại virus. Người bệnh nên hạn chế hoạt động thể lực, ngủ đủ giấc và tránh căng thẳng để hỗ trợ cho quá trình hồi phục.

Phòng bệnh viêm màng não Herpes​

Việc phòng ngừa viêm màng não do Herpes bắt đầu từ việc hạn chế tối đa nguy cơ bị lây nhiễm virus Herpes. Một số biện pháp phòng bệnh viêm màng não Herpes bao gồm:

• Khám sức khỏe định kỳ 1-2 lần/năm.
• Tránh quan hệ tình dục không an toàn, đặc biệt với người chưa được xét nghiệm virus Herpes, giúp giảm nguy cơ lây truyền.
• Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục có thể làm giảm nguy cơ lây nhiễm virus Herpes, tuy không thể ngăn ngừa hoàn toàn.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp, chẳng hạn như không hôn người đang bị mụn rộp môi do virus Herpes simplex type 1 (HSV-1) chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc gần.
• Phụ nữ mang thai từng bị Herpes sinh dục nên trao đổi với bác sĩ về việc sinh mổ, đây là phương pháp giúp phòng bệnh viêm màng não do Herpes ở trẻ sơ sinh.

Cần hiểu rằng nhiều người trưởng thành có thể đã nhiễm HSV-1 từ trước mà không hề hay biết, do virus này có khả năng tồn tại trong cơ thể ở trạng thái tiềm ẩn (ngủ đông) và chỉ tái hoạt động khi gặp điều kiện thuận lợi.

Viêm màng não do Herpes có thể lây truyền qua tiếp xúc với virus Herpes, nhưng không phải ai nhiễm virus cũng phát triển viêm màng não Herpes ngay lập tức. Để bảo vệ sức khỏe, nên chủ động khám sức khỏe định kỳ hoặc đi khám sớm khi gặp triệu chứng gợi ý và áp dụng các biện pháp phòng ngừa để hạn chế nguy cơ mắc bệnh.