Viêm màng não có tái phát không? Khả năng tái lại cao không?

Bệnh viêm màng não có tái phát không là băn khoăn của nhiều người đã hồi phục sau viêm màng não. Viêm màng não ảnh hưởng đến sức khỏe, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến biến chứng. Vậy triệu chứng tái phát của viêm màng não như thế nào và làm sao để hạn chế nguy cơ tái phát?

Viêm màng não có tái phát không?

Viêm màng não là tình trạng viêm của màng bao quanh não và tủy sống. Bệnh có thể xuất hiện dưới dạng cấp tính, với thời gian tiến triển ngắn, chỉ kéo dài vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp viêm màng não diễn biến mạn tính, kéo dài trên một tháng hoặc lâu hơn.

Tùy vào nguyên nhân gây bệnh mà mức độ nghiêm trọng và thời gian tiến triển của viêm màng não có thể khác nhau. Vậy bệnh viêm màng não có tái lại không? Trong một số trường hợp, bệnh có thể tái phát, tức là các triệu chứng viêm màng não biến mất trong một thời gian, sau đó xuất hiện trở lại sau vài tháng hay vài năm. Điều này có thể xảy ra dù người bệnh đã hồi phục tự nhiên hoặc đã điều trị khỏi.

Viêm màng não tái phát có thể khó phân biệt với viêm màng não mạn tính. Ở những người bệnh viêm màng não mạn tính, các triệu chứng có thể giảm xuống trong một thời gian dài trước khi bùng phát trở lại. Điểm khác biệt là giữa các đợt tái phát, người bị viêm màng não tái phát thường có kết quả xét nghiệm âm tính, trong khi người mắc viêm màng não mạn tính có thể vẫn có kết quả dương tính dù triệu chứng tạm thời không rõ rệt.

Như vậy, câu trả lời cho thắc mắc viêm màng não có tái phát không là có thể. Việc phát hiện, theo dõi sức khỏe sát sao sau điều trị là yếu tố quan trọng để kịp thời kiểm soát tình trạng tái phát có thể xảy ra. (1)

Nguyên nhân khiến bệnh viêm màng não tái lại

Virus herpes simplex (HSV) là “thủ phạm” chính gây viêm màng não Mollaret – một dạng tái phát hiếm gặp nhưng có diễn tiến khó lường. Ngay cả những trường hợp không có triệu chứng rõ ràng của virus herpes cũng có thể mắc bệnh này. Virus Epstein-Barr – nguyên nhân gây bệnh bạch cầu đơn nhân cũng được cho là có liên quan đến những trường hợp viêm màng não tái phát do virus.

Viêm màng não do vi khuẩn tuy ít tái phát hơn, nhưng trong một số trường hợp đặc biệt vẫn có thể xảy ra. Vi khuẩn Streptococcus pneumoniae và Haemophilus influenzae là hai tác nhân hàng đầu liên quan đến tình trạng viêm màng não do vi khuẩn tái phát, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc từng mắc các bệnh viêm nhiễm như viêm tai, xoang hay viêm phổi.

Ngoài phế cầu khuẩn và Hib, não mô cầu cũng là tác nhân có thể gây viêm màng não do vi khuẩn. Bạn có thể xem thêm bài viết viêm màng não mô cầu để tìm hiểu về triệu chứng, đường lây truyền và các biện pháp phòng bệnh.

Không chỉ virus hay vi khuẩn, một số nguyên nhân không lây nhiễm như ung thư, lupus, chấn thương đầu hoặc phản ứng với thuốc chống viêm cũng có thể dẫn đến viêm màng não tái phát.

Triệu chứng tái phát của viêm màng não

Khi bệnh viêm màng não tái phát, các triệu chứng có thể giống với đợt viêm ban đầu, nhưng mức độ nghiêm trọng và thời gian kéo dài có thể khác nhau tùy theo nguyên nhân gây bệnh. Dù do virus hay vi khuẩn, các dấu hiệu viêm màng não tái phát có thể bao gồm:

• Đau đầu dữ dội
• Sốt cao
• Cứng cổ hoặc đau khi cử động cổ
• Buồn nôn và nôn
• Nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng)
• Xuất hiện cơn co giật…

Các triệu chứng của viêm màng não do vi khuẩn, trong đó có viêm màng não mủ, thường nghiêm trọng hơn so với viêm màng não do virus và có thể tiến triển nhanh, đòi hỏi người bệnh được chẩn đoán, điều trị kịp thời. Tuy nhiên, các triệu chứng của viêm màng não Mollaret có thể nghiêm trọng hơn viêm màng não do virus thông thường.

Ở những người mắc viêm màng não Mollaret, triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột, đạt mức nghiêm trọng chỉ trong vòng 12 giờ và kéo dài trong khoảng 3 đến 4 ngày trước khi thuyên giảm. (2)

Trong khi đó, viêm màng não do vi khuẩn là tình trạng cần cấp cứu, nhập viện điều trị ngay lập tức. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh có thể phải đối mặt với các biến chứng nặng nề như tổn thương não vĩnh viễn, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

Cách phòng ngừa nguy cơ tái phát viêm màng não

Chúng ta đã biết viêm màng não có tái phát không, vậy làm sao để phòng ngừa nguy cơ tái phát viêm màng não? Mặc dù không thể ngăn ngừa hoàn toàn mọi trường hợp viêm màng não, đặc biệt là do virus, nhưng người bệnh vẫn có thể thực hiện nhiều biện pháp để giảm nguy cơ tái phát. Một số cách giúp bảo vệ bản thân và gia đình trước căn bệnh này, gồm:

1. Thăm khám nếu tiếp xúc với người bệnh viêm màng não

Bên cạnh việc thăm khám sức khỏe định kỳ 1-2 lần/năm, nếu từng tiếp xúc gần với người mắc viêm màng não cần chú ý:

• Theo dõi sức khỏe trong vài ngày sau khi tiếp xúc
• Đi khám ngay ở các bệnh viện nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, cứng cổ, buồn nôn…

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định dự phòng kháng sinh cho người tiếp xúc gần với người bệnh để ngăn ngừa lây nhiễm.

2. Tiêm vaccine phòng viêm màng não

Tiêm vaccine là một trong những biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả. Nhiều loại vi khuẩn gây viêm màng não đã có vaccine phòng ngừa, bao gồm:

• Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae)
• Não mô cầu (Neisseria meningitidis)
• Vi khuẩn Hib (Haemophilus influenzae type b)…

Việc tiêm vaccine phòng các bệnh như sởi, quai bị và rubella cũng có thể gián tiếp làm giảm nguy cơ viêm màng não do biến chứng từ những bệnh lý này. Đặc biệt, những người từng mắc viêm màng não nên tham khảo ý kiến bác sĩ để tiêm nhắc lại hoặc bổ sung, nhằm phòng ngừa nguy cơ tái phát.

3. Không dùng chung đồ dùng cá nhân

Một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế lây nhiễm là không dùng chung đồ dùng cá nhân như:

• Cốc uống nước, khăn mặt, bàn chải đánh răng
• Dao cạo, son môi, dụng cụ ăn uống

Các loại virus và vi khuẩn gây viêm màng não có thể tồn tại trên bề mặt vật dụng và dễ dàng truyền từ người sang người. Thế nên, việc sử dụng đồ dùng cá nhân riêng là một biện pháp góp phần bảo vệ sức khỏe.

4. Giữ khoảng cách với người bệnh

Viêm màng não, đặc biệt là viêm màng não do vi khuẩn và virus có thể lây qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc gần. Khi có người xung quanh mắc bệnh hoặc nghi ngờ nhiễm, mỗi người nên:

• Giữ khoảng cách tối thiểu 1-2 mét
• Đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần
• Tránh ở lâu trong không gian kín với người bệnh

Đây là biện pháp đơn giản nhưng quan trọng, đặc biệt là khi trong gia đình hoặc nơi làm việc có trường hợp mắc bệnh viêm màng não đang điều trị.

5. Vệ sinh cơ thể sạch sẽ

Virus và vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở hoặc qua bàn tay không sạch. Để phòng ngừa bệnh tái phát, mỗi người nên:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn
• Vệ sinh cá nhân, tắm rửa hằng ngày
• Chăm sóc kỹ các vết thương nhỏ, không để nhiễm trùng

Vệ sinh tốt không chỉ giúp phòng bệnh viêm màng não mà còn giảm nguy cơ mắc phải các bệnh truyền nhiễm khác.

6. Tăng cường miễn dịch

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và virus gây viêm màng não. Để tăng cường miễn dịch, mỗi người nên:

• Ăn uống đủ chất, bổ sung rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin C, kẽm…
• Tập thể dục đều đặn
• Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng kéo dài
• Hạn chế rượu, bia, bỏ thuốc lá

Đặc biệt, những người từng bị viêm màng não cần duy trì lối sống khoa học để giảm nguy cơ tái phát.

Mặc dù viêm màng não có tái phát không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguyên nhân gây bệnh, cơ địa và môi trường sống, nhưng việc chủ động phòng ngừa vẫn đóng vai trò then chốt. Áp dụng đồng thời các biện pháp trên có thể giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người xung quanh.

Tóm lại, viêm màng não có tái phát không hay viêm màng não có bị tái phát không? Câu trả lời là có thể, viêm màng não tái phát có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Để giảm nguy cơ bệnh tái phát, mỗi người cần chủ động tiêm vaccine, giữ vệ sinh, tránh tiếp xúc với nguồn lây và tăng cường miễn dịch, thăm khám định kỳ…