Ông Tần (78 tuổi, TP.HCM) nghĩ mình bị bỏng dầu ăn nặng hơn bình thường khi từ vai đến bàn tay phải chi chít bóng nước, nhiều mảng da trợt đỏ, rỉ dịch. Tuy nhiên, bác sĩ xác định nguyên nhân là bệnh zona tái phát trên nền tuổi cao và nhiều bệnh mạn tính.

Ba ngày trước khi nhập viện, trong lúc nấu ăn, một ít dầu nóng văng vào mặt trong cánh tay phải của ông Tần. Nghĩ là vết bỏng nhẹ, ông bôi thuốc tại nhà. Sau đó, vùng da chuyển đỏ, nổi những bóng nước thành từng chùm, đau rát dữ dội rồi nhanh chóng lan dọc cánh tay, bàn tay, sang ngực và lưng bên phải. Ông còn sốt nhẹ về chiều, uống thuốc giảm đau nhưng tình trạng ngày càng nặng nên đến khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) khám.

BS.CKII Nguyễn Thành Tín, khoa Nội Tổng hợp, ghi nhận nhiều cụm bóng nước tập trung dọc cánh tay, ngực và lưng phải, một số vùng đã trợt loét, đau nhức nhiều và có dấu hiệu bội nhiễm. Ông Tần có bệnh nền tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh thận mạn giai đoạn 3A – những yếu tố khiến việc điều trị cần được theo dõi sát hơn.

Bác sĩ Tín chẩn đoán người bệnh mắc bệnh Herpes zoster hay zona thần kinh. Người bệnh được điều trị bằng thuốc kháng virus acyclovir đường tĩnh mạch, kháng sinh, thuốc giảm đau thần kinh, chăm sóc tổn thương da và đồng thời kiểm soát các bệnh nền.

Sau 6 ngày điều trị, người bệnh không còn xuất hiện thêm bóng nước mới, các tổn thương da khô dần, không lan rộng, cảm giác đau rát giảm rõ rệt. Tình trạng viêm được kiểm soát, người bệnh ăn ngủ tốt hơn và đủ điều kiện xuất viện tiếp tục theo dõi ngoại trú.

Herpes zoster là bệnh do virus Varicella-zoster – tác nhân gây bệnh thủy đậu – tái hoạt động sau nhiều năm ngủ yên trong các hạch thần kinh. Bác sĩ Tín cho biết nhiều người lầm tưởng zona chỉ xuất hiện một lần trong đời. Thực tế, sau khi mắc thủy đậu, virus Varicella-zoster không biến mất mà tồn tại âm thầm trong các hạch thần kinh nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy giảm do tuổi cao, bệnh mạn tính, căng thẳng hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, virus có thể tái hoạt động và gây zona, thậm chí tái phát nhiều lần.

Bác sĩ cho biết các chấn thương ngoài da như va đập hay bỏng không phải nguyên nhân gây zona. Trong trường hợp này, việc dầu ăn bắn vào tay chỉ trùng hợp về thời điểm với lúc virus tái hoạt động, khiến người bệnh dễ nghĩ mình bị bỏng nặng thay vì mắc bệnh do virus.

Đặc trưng của zona là các bóng nước mọc thành từng cụm, thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể theo đường đi của dây thần kinh, kèm cảm giác đau rát, bỏng buốt hoặc châm chích. Nếu điều trị muộn, đặc biệt ở người cao tuổi, tổn thương có thể bội nhiễm, để lại sẹo hoặc gây đau thần kinh sau zona kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Bác sĩ khuyến cáo người trên 50 tuổi, đặc biệt người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận mạn hoặc các bệnh làm suy giảm miễn dịch, khi xuất hiện đau rát da kèm bóng nước bất thường cần đi khám sớm thay vì tự bôi thuốc tại nhà. Điều trị kháng virus trong 72 giờ đầu sau khi phát ban giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh, giảm mức độ tổn thương da và hạn chế nguy cơ đau thần kinh kéo dài. Bên cạnh đó, tiêm vaccine phòng zona cũng là biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và tái phát ở người lớn tuổi.

*Tên người bệnh đã được thay đổi