Bà Lan Anh Kieu, (70 tuổi, Việt kiều Mỹ), nhập viện trong tình trạng mệt, khó thở, phù toàn thân, được phát hiện tràn dịch màng tim lượng nhiều kèm tràn dịch màng phổi hai bên. Suy giáp kiểm soát chưa tốt được xác định là yếu tố chính gây tràn dịch, bên cạnh bệnh tim nền.

Khoảng một tuần trước khi nhập viện, bà Lan Anh xuất hiện các triệu chứng giống cảm cúm, ho, khó thở tăng dần và phù toàn thân. Bà đến một cơ sở y tế tại TP.HCM, được chẩn đoán viêm phổi và điều trị ngoại trú. Tuy nhiên, tình trạng khó thở tăng lên, người mệt nhiều hơn nên bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ).

Kết quả thăm khám ghi nhận người bệnh có tràn dịch ở nhiều khoang. Hình ảnh học cho thấy tràn dịch màng phổi hai bên, gây xẹp thụ động một phần nhu mô phổi. Đồng thời, màng ngoài tim và ổ bụng tràn dịch.

Siêu âm tim tại giường ghi nhận tràn dịch màng ngoài tim toàn thể, lượng nhiều, bao quanh toàn bộ tim, lớp dịch dày đến 3,5 cm. Chức năng tâm thu thất trái giảm với phân suất tống máu khoảng 40%, kèm hở van ba lá mức độ nặng.

Đây không phải lần đầu bà Lan có dịch quanh tim. Bà từng được đặt máy tạo nhịp tại Mỹ do hội chứng nhịp nhanh – nhịp chậm và thay máy khoảng hai năm trước. Khi thay máy, các bác sĩ cũng phát hiện dịch màng tim và đã chọc hút, nhưng theo lời kể của người bệnh, bà không rõ nguyên nhân gây tràn dịch lúc đó.

Bác sĩ Đặng Lê Hồng Ngân, đơn vị Hồi sức Ngoại Tim mạch, khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (ICU), Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM (cơ sở P.Tân Sơn Hòa – Q.Tân Bình cũ) cho biết người bệnh có tiền sử bệnh tuyến giáp và đang điều trị bệnh tim mạch.

Lần nhập viện này, lượng dịch màng tim nhiều kèm huyết áp thấp khiến người bệnh có nguy cơ chèn ép tim, tức dịch đè ép khiến tim không thể bơm máu hiệu quả. Các bác sĩ tiến hành chọc hút giải áp và lấy dịch làm xét nghiệm. Hội chẩn giữa các chuyên khoa thống nhất chỉ định sinh thiết màng ngoài tim kết hợp dẫn lưu dịch, vừa xử trí tình trạng tràn dịch, vừa lấy bệnh phẩm tìm căn nguyên.

Bà Lan Anh được phẫu thuật nội soi mở cửa sổ màng ngoài tim lấy mô màng tim làm giải phẫu bệnh và đặt dẫn lưu màng phổi trái. Can thiệp này giúp dịch quanh tim thoát ra liên tục, hạn chế tái lập, đồng thời tìm ra nguyên nhân gây tràn dịch.

Tràn dịch màng tim có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như nhiễm trùng, ung thư, bệnh lý viêm – miễn dịch, bệnh tim mạch hoặc rối loạn chuyển hóa, nội tiết.

Xét nghiệm tìm vi khuẩn lao trong dịch màng tim âm tính, chưa ghi nhận bằng chứng lao và nuôi cấy dịch không phát hiện vi khuẩn. Kết quả giải phẫu bệnh mẫu màng ngoài tim ghi nhận mô màng ngoài tim viêm mạn tính, không ghi nhận hình ảnh ác tính, chưa cho thấy bằng chứng ung thư. Khi các nguyên nhân nhiễm trùng và ung thư được thu hẹp, ekip tập trung vào tình trạng rối loạn chức năng tuyến giáp của người bệnh.

Cụ thể, xét nghiệm cho thấy TSH (hormone kích thích tuyến giáp, do tuyến yên tiết ra để điều hòa hoạt động của tuyến giáp) của người bệnh tăng lên 46 mIU/L. Trong khi đó, giới hạn trên thường dùng ở người trưởng thành chỉ khoảng 4-5 mIU/L, trong khi người bệnh vốn đang điều trị suy giáp. Suy giáp nặng kéo dài có thể khiến dịch tích tụ trong các khoang cơ thể, trong đó có màng tim và màng phổi. Bác sĩ điều chỉnh liệu pháp hormone tuyến giáp, nhằm đưa chức năng tuyến giáp về trạng thái kiểm soát.

Sau điều trị, tình trạng hô hấp của người bệnh cải thiện. Khoảng ba ngày sau can thiệp, lượng dịch màng phổi trái giảm, dẫn lưu được rút. Người bệnh không còn khó thở, sinh hiệu ổn định. Tình trạng viêm phổi cũng cải thiện sau khoảng 10 ngày điều trị, các chỉ số viêm giảm và người bệnh không còn cần hỗ trợ oxy và được xuất viện.

Bác sĩ khuyến cáo người có triệu chứng khó thở, mệt kéo dài, phù chân hoặc phù toàn thân, đặc biệt khi đang mắc bệnh tim mạch hay bệnh tuyến giáp, không nên tự cho rằng đây chỉ là biểu hiện của tuổi tác hoặc bệnh hô hấp thông thường. Khi các triệu chứng tăng dần hoặc tái diễn sau điều trị, người bệnh cần được khám để được phát hiện sớm nguyên nhân.

Người đang điều trị suy giáp cần uống thuốc đều đặn, đúng liều, đúng thời điểm và xét nghiệm hormone tuyến giáp định kỳ, vì suy giáp kiểm soát chưa tốt có thể âm thầm gây tràn dịch quanh tim, phổi. Người từng bị tràn dịch màng tim cũng cần tái khám và siêu âm tim đúng hẹn để phát hiện sớm nếu dịch tái lập.

*Tên người bệnh đã được thay đổi