Hà Nội, Ông Tạ, 59 tuổi, bị vi khuẩn lao tấn công gây viêm màng ngoài tim co thắt, tràn dịch đa màng gây ho kéo dài, khó thở, đau tức ngực nhiều tháng.

Hai tháng gần đây, ông Tạ ho khan, ho tăng về đêm và khi nằm, kèm khó thở, đau tức ngực khi ho nhiều và sốt từng đợt khoảng 38 độ C. Dù đã khám, điều trị nhiều nơi song tình trạng cải thiện ít. Khi tình trạng chuyển biến nặng, khó thở tăng, phù hai chân, ông đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

Thăm khám ban đầu ghi nhận tràn dịch đa màng. Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực – bụng thấy tràn dịch màng phổi, màng bụng, và dày lan tỏa kèm dịch khoang màng ngoài tim. Người bệnh được chọc hút dịch màng phổi và dịch màng bụng, làm xét nghiệm giải phẫu bệnh, vi sinh tìm các nguyên nhân do vi khuẩn, lao, nấm, ung thư…

Đáng chú ý, siêu âm Doppler tim phát hiện màng ngoài tim dày, dính vùng mỏm, thành trước, thành bên, thành dưới thất trái và thành tự do thất phải, làm hạn chế vận động các thành tim. Đồng thời, có ít dịch màng tim, có lớp fibrin 6-7 mm ở khoang màng ngoài tim.

ThS.BS Nguyễn Thạc Dũng, Khoa Hô hấp, chẩn đoán người bệnh bị viêm màng ngoài tim co thắt (hay còn gọi là hội chứng Pick). Đây là bệnh lý hiếm gặp và khó chẩn đoán, xảy ra khi màng ngoài tim viêm dày dính (có hoặc không kèm theo vôi hóa) mất tính đàn hồi, xơ hóa và trở thành lớp vỏ cứng ”bó chặt” trái tim, cản trở quá trình đổ đầy máu vào tâm thất. Hậu quả là tim giảm khả năng bơm máu, lâu dài dẫn đến suy tim.

Trước bệnh cảnh tràn dịch đa màng phức tạp gồm tràn dịch màng phổi, màng tim và màng bụng kèm viêm màng ngoài tim co thắt, các bác sĩ đã hội chẩn đa chuyên khoa để tìm nguyên nhân và nghĩ nhiều đến lao.

Theo bác sĩ Dũng, vi khuẩn lao không chỉ gây tổn thương phổi mà còn có thể xâm lấn màng ngoài tim, gây viêm màng ngoài tim co thắt và dẫn đến tràn dịch đa màng. Tại Việt Nam, có khoảng 30-40% trường hợp viêm màng ngoài tim do lao.

Ngoài lao, viêm màng ngoài tim co thắt còn có thể liên quan đến chấn thương ngực, bệnh tự miễn, biến chứng sau phẫu thuật tim, ung thư, virus hoặc vi khuẩn khác. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, khó chẩn đoán, cần phối hợp lâm sàng với nhiều phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Nếu phát hiện muộn, người bệnh có nguy cơ suy tim, suy hô hấp, tàn phế hoặc tử vong.

Theo bác sĩ, tràn dịch đa màng do viêm màng ngoài tim co thắt có thể được cải thiện tốt nếu phát hiện sớm và điều trị nội khoa kịp thời. Trường hợp màng ngoài tim xơ dày nhiều, người bệnh có thể phải phẫu thuật bóc màng ngoài tim để loại bỏ lớp xơ cứng, giải phóng tim, giúp tim giãn nở và hoạt động bình thường trở lại.

Bác sĩ khuyến cáo người có biểu hiện ho kéo dài, khó thở, đau tức ngực, phù chân hoặc bụng to dần, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài nhiều tuần không cải thiện, nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

*Tên người bệnh đã được thay đổi