Bé Phương Ngọc (9 tháng tuổi) sốt cao không giảm, khám phát hiện ổ sưng viêm lớn vùng cổ, đẩy lệch khí quản, chèn ép hầu họng gây khó thở, phải mổ cấp cứu đặt nội khí quản.

Bé gái có biểu hiện sốt cao liên tục, nhiệt độ cao nhất đo được đạt 40.7 °C, kèm sưng vùng cổ góc hàm trái. Theo chia sẻ, ban đầu gia đình cho rằng trẻ chỉ bị cảm sốt thông thường, cơ thể mệt dẫn đến nổi hạch cổ. Tới ngày thứ 3, tình trạng sốt không giảm, trẻ được đưa đi khám và nhận chẩn đoán áp xe góc hàm trái, kết quả xét nghiệm không cho thấy tình trạng nhiễm cúm.

Lo lắng tình trạng sốt cao kéo dài, gia đình đưa Phương Ngọc tới khám lại tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. PGS.TS.BS Lê Minh Kỳ – Phụ trách chuyên môn khoa Tai Mũi Họng cho biết, áp xe là tình trạng nhiễm trùng chứa ổ mủ khá thường gặp. Áp xe vùng cổ phổ biến ở trẻ em dưới 5 tuổi, được đánh giá có nhiều yếu tố nguy hiểm do ổ áp xe phát triển có thể chèn ép vào khí quản hoặc thanh quản, dẫn đến khó thở, suy hô hấp. Tình trạng nhiễm trùng từ ổ áp xe có thể lan vào vùng trung thất (khoang giữa 2 phổi), màng phổi gây áp xe trung thất hoặc gây nhiễm trùng huyết.

Bác sĩ chỉ định bệnh nhi chụp cộng hưởng từ có tiêm chất đối quang từ (chất dùng trong chẩn đoán hình ảnh để cải thiện độ tương phản) nhằm quan sát rõ và đánh giá ổ áp xe. Kết quả cho thấy khối áp xe lớn vị trí góc hàm và vùng cổ bên trái, kích thước 59x32x43mm, to như trứng gà. Khối áp xe bắt đầu từ tuyến nước bọt mang tai bên trái, len vào các cơ vùng góc hàm và vùng cổ trái, lan xuống phần mềm dưới da thành ngực trước trên bên trái. Khối thâm nhiễm lan rộng, đẩy lệch khí quản sang trái, đè đẩy khoang cạnh hầu và khoang cảnh cùng bên ở vùng cổ. Ngoài ra, bệnh nhi cũng có nhiều hạch nhỏ vùng cổ hai bên.

Với khối áp xe kích thước lớn, gây sốt cao kéo dài, có kèm hiện tượng khó thở do áp xe chèn ép khí quản, bác sĩ chỉ định thực hiện phẫu thuật mở cạnh cổ, dẫn lưu ổ áp xe, tháo dịch mủ ra ngoài. Phẫu thuật này được thực hiện khá đơn giản ở người lớn, tuy nhiên khối áp xe nằm vùng cổ ở bệnh nhi mới 9 tháng tuổi, kích thước lớn và chèn ép đường thở, cần thực hiện đặt nội khí quản và gây mê toàn thân. “Đặt nội khí quản và gây mê giúp kiểm soát nguy cơ tắc nghẽn đường thở, trẻ nằm yên đảm bảo quá trình thực hiện thủ thuật an toàn, thuận lợi hơn”, PGS Kỳ chia sẻ.

Khi bắt đầu phẫu thuật, khối áp xe lớn khiến việc đặt nội khí quản khó khăn do khí quản bị đẩy lệch. PGS Kỳ nhanh chóng chọc hút 5ml dịch mủ từ khối áp xe, giải phóng tắc nghẽn đường thở để thuận lợi cho việc đặt nội khí quản. Sau đó, PGS Kỳ thực hiện thủ thuật bóc tách da và mở rộng dẫn lưu áp xe, dịch mủ sánh nâu như socola được nuôi cấy kiểm tra vi khuẩn. Kết quả xét nghiệm thấy trẻ nhiễm Staphylococcus aureus, một vi khuẩn phổ biến gây nhiễm trùng ở người.

Bệnh nhi được theo dõi và chăm sóc nội trú 1 tuần, sau đó xuất viện và tiếp tục sử dụng thuốc theo chỉ định. PGS Kỳ tư vấn thêm, tình trạng áp xe ở bệnh nhi không loại trừ nguyên nhân do dị tật hiếm gặp là rò xoang lê (một hốc nhỏ ở hạ họng). Sau 1 tuần xuất viện, trẻ tái khám, kết quả ổ áp xe lành tốt, không phát hiện dị tật rò xoang lê.

Áp xe có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, từ da, cơ, đến các cơ quan nội tạng. Nguyên nhân thường gặp nhất là nhiễm trùng do vi khuẩn xâm nhập qua vết thương trên da hoặc niêm mạc hở. Bên cạnh đó, áp xe cũng có thể được xem là biến chứng của các bệnh lý khác như viêm amidan, viêm họng, viêm tai giữa, hoặc nhiễm trùng răng miệng… Để phòng ngừa tình trạng áp xe, cần chú ý vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đặc biệt là vết thương trên da. Nên điều trị triệt để các nhiễm trùng nhỏ (như mụn nhọt, viêm họng). Tránh dùng chung đồ dùng cá nhân để ngừa lây nhiễm vi khuẩn.

Khi phát hiện áp xe ở trẻ nhỏ nên sớm đưa trẻ đi khám và điều trị. Dựa trên tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ có chỉ định phẫu thuật dẫn lưu ổ áp xe hay điều trị nội khoa với kháng sinh và các thuốc điều trị giảm đau, hạ sốt. Cần lưu ý không tự dùng thuốc khi không có chỉ định ý khoa, có thể dẫn tới việc điều trị sai, kháng kháng sinh ở trẻ, nếu lạm dụng thuốc.